Υεμένη: “Βήμα πίσω” από τα ΗΑΕ- Τι σημαίνει και πόσο μπορεί να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω την κατάσταση

Η ανακοίνωση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ότι ολοκληρώνουν την αποχώρηση των εναπομεινάντων δυνάμεων «αντιτρομοκρατικής φύσης» από την Υεμένη δεν αποτελεί μια απλή τεχνική ή επιχειρησιακή απόφαση. Έρχεται σε μια στιγμή έντονης πολιτικής και στρατιωτικής φόρτισης, λίγες μόλις ώρες μετά το δημόσιο και αυστηρό αίτημα του προέδρου του Προεδρικού Συμβουλίου Ηγεσίας της Υεμένης, Ρασάντ αλ-Αλίμι, για πλήρη αποχώρηση των εμιρατινών δυνάμεων εντός 24 ωρών, συνοδευόμενο από την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Ο χρονικός αυτός συγχρονισμός δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαίος.

Σπύρος Σιδέρης

Αντιθέτως, αναδεικνύει ένα δομικό ρήγμα στις σχέσεις Αμπού Ντάμπι – Ριάντ, που πλέον εκδηλώνεται ανοιχτά στο υεμενικό πεδίο.

Αποχώρηση ή αναδίπλωση;

Επισήμως, το υπουργείο Άμυνας των ΗΑΕ επιμένει ότι η απόφαση ελήφθη με «πλήρη κυριαρχική βούληση» και σε συντονισμό με τους εταίρους, στο πλαίσιο συνολικής αξιολόγησης της κατάστασης. Στην πράξη, όμως, πρόκειται για αποχώρηση περιορισμένων μονάδων ειδικών αποστολών, με αντικείμενο την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, και όχι για πλήρη στρατιωτική αποδέσμευση.

Οι δυνάμεις αυτές βρίσκονταν κυρίως στην πετρελαιοφόρο επαρχία Σαμπουά, στο στρατηγικό νησί Μαγιούν στην Ερυθρά Θάλασσα και στο αρχιπέλαγος της Σοκότρας στον Ινδικό Ωκεανό.

Σύμφωνα με τοπικές πηγές, τα ΗΑΕ ξεκίνησαν ήδη τη διάλυση ραντάρ και συστημάτων επικοινωνιών σε βάσεις όπως το Μπαλχάφ, προετοιμάζοντας μια ελεγχόμενη αποχώρηση που παραπέμπει περισσότερο σε αναδίπλωση τακτικής παρουσίας παρά σε στρατηγική έξοδο από την Υεμένη.

Η σαουδαραβική σκιά και το σημείο σύγκρουσης

Η εμιρατινή κίνηση προηγήθηκε και ακολούθησε μια εξαιρετικά κρίσιμη εξέλιξη: το σαουδαραβικό αεροπορικό πλήγμα στο λιμάνι της Μουκάλα, στην επαρχία Χαντραμούτ, με στόχο όπλα και στρατιωτικά οχήματα που είχαν αποβιβαστεί από πλοία προερχόμενα από το Φουτζάιρα των ΗΑΕ, χωρίς έγκριση του Συνασπισμού Στήριξης της Νομιμότητας.

Εδώ αποκαλύπτεται ο πυρήνας της αντιπαράθεσης:
– Για το Ριάντ, κάθε στρατιωτική κίνηση εκτός κρατικού πλαισίου θεωρείται απειλή για την ενότητα της Υεμένης και για τον έλεγχο του πολέμου απέναντι στους Χούθι.
– Για το Αμπού Ντάμπι, η στήριξη τοπικών συμμάχων στον νότο αποτελεί μέσο διατήρησης επιρροής σε λιμάνια, θαλάσσιους διαδρόμους και στρατηγικά σημεία, ακόμη και αν αυτό συγκρούεται με τη σαουδαραβική στρατηγική συγκέντρωσης εξουσίας.

Το πλήγμα στη Μουκάλα λειτούργησε ως κόκκινη γραμμή: για πρώτη φορά, η Σαουδική Αραβία χτύπησε υλικό που συνδέεται έμμεσα με τα ΗΑΕ, σηματοδοτώντας ότι η ανοχή της έχει όρια.

Τι δεν φεύγει από την Υεμένη

Η αποχώρηση εμιρατινών στρατευμάτων δεν ισοδυναμεί με απώλεια επιρροής. Τα ΗΑΕ διατηρούν ισχυρό έμμεσο έλεγχο μέσω τοπικών συμμάχων, με αιχμή το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο, το οποίο ελέγχει δυνάμεις όπως οι Δυνάμεις Ζώνης Ασφαλείας, οι Αμυντικές Δυνάμεις Σαμπουά και οι Ταξιαρχίες των Γιγάντων.

Παράλληλα, κρίσιμη παραμένει η επιρροή τους στις Δυνάμεις Εθνικής Αντίστασης υπό τον Τάρεκ Σάλεχ, με βάση τη στρατηγική Μόχα, κοντά στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ – έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως.

Το πολιτικό στοίχημα του αλ-Αλίμι

Για τον Ρασάντ αλ-Αλίμι, η εξέλιξη αυτή μπορεί να παρουσιαστεί ως αποκατάσταση της κρατικής κυριαρχίας, έστω και σε συμβολικό επίπεδο.

Η πρωτοβουλία του έτυχε στήριξης από το Κοινοβούλιο, το υπουργείο Άμυνας, το Γενικό Επιτελείο, το Συμβούλιο Σούρα, καθώς και από ισχυρούς φυλετικούς σχηματισμούς στη Χαντραμούτ και τη Μαρίμπ.

Ωστόσο, η πραγματική του ισχύς παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σαουδαραβική κάλυψη.

Ισορροπία ισχύος και σενάρια

Το υεμενικό τοπίο παραμένει κατακερματισμένο: ο βορράς τελεί σε μεγάλο βαθμό υπό τον έλεγχο των Χούθι, ενώ ο νότος μετατρέπεται σε πεδίο ενδοσυμμαχικού ανταγωνισμού.

Οι αναλυτές σκιαγραφούν τρία σενάρια:
– ελεγχόμενη εκτόνωση, με μερική αναδίπλωση του Νοτίου Μεταβατικού Συμβουλίου,
– παρατεταμένη ένταση, με χαμηλής έντασης συγκρούσεις και πολιτικό μπρα-ντε-φερ Ριάντ–Αμπού Ντάμπι,
– ή ευρείας κλίμακας σύγκρουση, εάν ενεργοποιηθούν πλήρως οι μηχανισμοί αποτροπής του συνασπισμού.

Ο παράγοντας Χούθι

Κάθε ρήγμα στο στρατόπεδο που αντιτίθεται στους Χούθι επαναφέρει τη μνήμη του 2014, όταν η διάσπαση των αντιπάλων τους άνοιξε τον δρόμο για την κατάρρευση της κρατικής εξουσίας.

Όπως επισημαίνουν αναλυτές, καμία εξέλιξη στον νότο δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το βασικό μέτωπο του πολέμου, που παραμένει άλυτο.

Η Υεμένη αποδεικνύεται για ακόμη μία φορά πεδίο όπου οι συμμαχίες δεν είναι δεδομένες, αλλά διαπραγματεύσιμες. Το αν το εμιρατινό «βήμα πίσω» θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση ή θα μετατραπεί σε προοίμιο μιας βαθύτερης σύγκρουσης μεταξύ πρώην συμμάχων, παραμένει ανοιχτό — και εξαιρετικά επικίνδυνο.