Ουκρανικό: Επικίνδυνη κλιμάκωση μετά τα… drones στη “ντάτσα” του Πούτιν-Ο πραγματικός στόχος του Κρεμλίνου

Παρά τις διαψεύσεις του Κιέβου, η φερόμενη επίθεση με drones κατά της εξοχικής κατοικίας του Βλαντίμιρ Πούτιν έχει ήδη αρχίσει να λειτουργεί ως πολιτικός και στρατιωτικός επιταχυντής εξελίξεων, ανεξάρτητα από το αν συνέβη πραγματικά ή όχι. Η Μόσχα, με μια κίνηση που μόνο τυχαία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, επέλεξε να δημοσιοποιήσει το περιστατικό μέσω επίσημων δηλώσεων, δίνοντάς του διαστάσεις που υπερβαίνουν το επίπεδο ενός μεμονωμένου επεισοδίου ασφαλείας. Στο υπόβαθρο βρίσκονται οι «παγωμένες» διαπραγματεύσεις, η αβεβαιότητα γύρω από τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και η προσπάθεια του Κρεμλίνου να ανακτήσει την πρωτοβουλία κινήσεων σε ένα μέτωπο όπου οι ισορροπίες παραμένουν ρευστές και επικίνδυνες.

Σπύρος Σιδέρης

Το πρώτο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι την ύπαρξη της επίθεσης υποστηρίζει αποκλειστικά η ρωσική πλευρά. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι την αρνείται κατηγορηματικά, ενώ δεν υπάρχουν ανεξάρτητες επιβεβαιώσεις ή οπτικά τεκμήρια για ζημιές. Σύμφωνα με τη Μόσχα, όλα τα drones καταρρίφθηκαν εγκαίρως, χωρίς απώλειες ή καταστροφές.

• Υπό κανονικές συνθήκες, ένα τέτοιο περιστατικό θα περνούσε σχεδόν απαρατήρητο, όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν με παρόμοιες απόπειρες. Όμως αυτή τη φορά, το Κρεμλίνο επέλεξε να το αναδείξει, μετατρέποντάς το σε εργαλείο πολιτικής πίεσης.

Οι δηλώσεις του Σεργκέι Λαβρόφ δεν άφησαν περιθώρια παρερμηνείας. Η Ρωσία, όπως είπε, θα απαντήσει τόσο διπλωματικά όσο και στρατιωτικά, με τον χρόνο και τους στόχους να έχουν ήδη καθοριστεί. Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία: δεν πρόκειται για μια αναγκαστική αντίδραση σε ένα επιβεβαιωμένο πλήγμα, αλλά για μια κίνηση-πρωτοβουλία της Μόσχας, η οποία φαίνεται να αξιοποιεί το επεισόδιο προκειμένου να αναδιαμορφώσει το πλαίσιο των συνομιλιών.

• Στο διπλωματικό πεδίο, το ελάχιστο ζητούμενο για το Κρεμλίνο είναι να αποτρέψει οποιαδήποτε ουσιαστική αναθεώρηση του αρχικού ειρηνευτικού σχεδίου από πλευράς Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο η Ρωσία θεωρεί —έστω και με επιφυλάξεις— διαχειρίσιμο. Το μέγιστο ζητούμενο είναι η άσκηση πραγματικής πίεσης στον Ζελένσκι, ώστε να αποδεχθεί όρους που μέχρι στιγμής απορρίπτει, κυρίως σε ό,τι αφορά την αποχώρηση ουκρανικών δυνάμεων από κρίσιμες περιοχές.

Το ερώτημα είναι τι ακριβώς σημαίνει η εξαγγελθείσα «αλλαγή διαπραγματευτικής θέσης» της Μόσχας. Αν αυτή περιλαμβάνει επιστροφή σε μαξιμαλιστικά αιτήματα, όπως πλήρη αποχώρηση της Ουκρανίας όχι μόνο από το Ντονέτσκ αλλά και από τη Χερσώνα και τη Ζαπορίζια, τότε πρακτικά θα πρόκειται για αδιέξοδο και έμμεση αποχώρηση της Ρωσίας από τη διαδικασία. Ένα τέτοιο σενάριο δύσκολα θα μπορούσε να στηριχθεί από την Ουάσιγκτον.

Πιο ρεαλιστική θεωρείται μια σκλήρυνση στάσης που θα αφορά την απόσυρση οποιονδήποτε παραχωρήσεων προς το Κίεβο και η οποία είχε αρχίσει να συζητείται στο παρασκήνιο.

Παράλληλα, η ρωσική αφήγηση έχει ήδη αρχίσει να βρίσκει απήχηση σε διεθνές επίπεδο. Ακόμη και χωρίς αποδείξεις, η καταδίκη της επίθεσης από χώρες του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου —από την Ινδία έως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα— δείχνει ότι το θέμα αποκτά δική του δυναμική. Το αν ο Αμερικανός πρόεδρος θα πειστεί για την εγκυρότητα των ρωσικών ισχυρισμών παραμένει ανοιχτό, όμως για τη Μόσχα αυτό ίσως δεν είναι καθοριστικό.

• Στο στρατιωτικό επίπεδο, τα σενάρια που συζητούνται είναι πολλαπλά και ανησυχητικά. Το πιο ακραίο αφορά το ενδεχόμενο στοχευμένης εξόντωσης του Ζελένσκι, κάτι που υπαινίσσεται ανοιχτά ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ. Αν και μια τέτοια ενέργεια θα είχε τεράστιο συμβολικό βάρος, δεν εγγυάται πολιτικό αποτέλεσμα υπέρ της Ρωσίας και ενέχει σοβαρούς κινδύνους κλιμάκωσης. Επιπλέον, η φυσική ασφάλεια του Ουκρανού προέδρου καθιστά το εγχείρημα εξαιρετικά δύσκολο.

Πιο πιθανό θεωρείται ένα μαζικό πυραυλικό πλήγμα κατά ενεργειακών και κρίσιμων υποδομών, παρουσιασμένο ως «απάντηση» στην επίθεση με drones. Ένα άλλο σενάριο αφορά πλήγματα στο κυβερνητικό κέντρο του Κιέβου, αν και η εμπειρία δείχνει ότι η ουκρανική αεράμυνα περιορίζει σημαντικά τις επιπτώσεις. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η συζήτηση για χρήση του συστήματος «Ορέσνικ», ενός όπλου που η Ουκρανία αδυνατεί να αναχαιτίσει και το οποίο θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές ακόμη και χωρίς πυρηνική κεφαλή.

• Το πιο εφιαλτικό σενάριο, ένα πυρηνικό πλήγμα, επανέρχεται πάντα σε περιόδους έντασης. Ωστόσο, παρά τις τεχνικές δυνατότητες της Ρωσίας, οι ισχυροί αποτρεπτικοί παράγοντες —μεταξύ των οποίων η στάση της Κίνας και άλλων δρώντων του Παγκόσμιου Νότου— καθιστούν αυτό το ενδεχόμενο λιγότερο πιθανό, ειδικά όταν δεν έχει προηγηθεί επιβεβαιωμένη επίθεση στρατηγικής σημασίας.

Τελικά, το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι η Μόσχα δεν ήταν υποχρεωμένη να αναδείξει το περιστατικό. Το έκανε συνειδητά, δίνοντας έμφαση στον στρατιωτικό παράγοντα, ίσως επειδή δεν αναμένει αποφασιστική αμερικανική πίεση προς το Κίεβο.

Αν αυτό ισχύει, τότε ο πραγματικός στόχος δεν είναι η επικοινωνιακή διαχείριση, αλλά η επιτάχυνση των εξελίξεων μέσω μιας ελεγχόμενης —αλλά επικίνδυνης— κλιμάκωσης, με σκοπό να εξαναγκαστεί η Ουκρανία σε αποφάσεις που μέχρι σήμερα αποφεύγει.