Απελευθέρωση φυλακισμένων Παλαιστίνιων- Στιγμές χαράς, θλίψης και προβληματισμού

Συνολικά, 88 Παλαιστίνιοι απελευθερώθηκαν από τις ισραηλινές φυλακές και μεταφέρθηκαν στη Δυτική Όχθη τη Δευτέρα – οι υπόλοιποι σχεδόν 2.000, αριθμός που περιλαμβάνει περίπου 1.700 Παλαιστίνιους οι οποίοι συνελήφθησαν στη Γάζα κατά τη διάρκεια του πολέμου και κρατούνταν χωρίς απαγγελία κατηγοριών, στάλθηκαν πίσω στη Γάζα, όπου μια μειοψηφία θα κατευθυνόταν σε γειτονικές χώρες.

Οι κρατούμενοι και οι συλληφθέντες απελευθερώθηκαν από το Ισραήλ λίγες ώρες αφότου όλοι οι Ισραηλινοί όμηροι που κρατούνταν ζωντανοί επέστρεψαν από τη Γάζα. Η ανταλλαγή σηματοδότησε το πρώτο βήμα σε μια κατάπαυση του πυρός που θα μπορούσε να τερματίσει μόνιμα τη διετή σύγκρουση στην περιοχή.

Οι περισσότεροι άνδρες που επέστρεφαν στη Δυτική Όχθη εξέτιαν ποινές ισόβιας κάθειρξης και πολλοί είχαν καταδικαστεί για βίαια εγκλήματα. «Ήταν έγκλειστος για 24 χρόνια», είπε στον Guardian ένας συγγενής του Σάμπερ Μασάλμα, μέλους της Φατάχ – της κύριας παράταξης του Παλαιστινιακού Απελευθερωτικού Οργανισμού (PLO) – ο οποίος συνελήφθη το 2002 και καταδικάστηκε σε ισόβια με κατηγορίες για συνωμοσία για πρόκληση θανάτου και τοποθέτηση εκρηκτικών. Δεν τον είχε δει για δύο χρόνια, καθώς το Ισραήλ είχε απαγορεύσει τις επισκέψεις των οικογενειών στους κρατούμενους μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου από μαχητές της Χαμάς.

Ο Μασάλμα τον είχε προειδοποιήσει τηλεφωνικά ότι ίσως να μην τον αναγνώριζε από το βάρος που είχε χάσει στη φυλακή. «Μοιάζει με πτώμα. Αλλά θα τον επαναφέρουμε στη ζωή», είπε γελώντας. Ετοιμάζονταν να πάνε σε εστιατόριο, όπου θα έπρεπε να προσέξουν να μη φάει πολύ, καθώς το στομάχι του δεν ήταν συνηθισμένο σε κανονική τροφή μετά από τόσο καιρό υποσιτισμού.

Και οι υπόλοιποι κρατούμενοι ήταν σε άσχημη κατάσταση. Τα ζυγωματικά τους προεξείχαν, κάποιοι έφεραν σημάδια πρόσφατων ξυλοδαρμών και μερικοί δεν μπορούσαν να περπατήσουν χωρίς να τους στηρίζουν οι συγγενείς.

Όταν ρωτήθηκαν για τη μεταχείρισή τους στις φυλακές, ένας κρατούμενος ζήτησε συγγνώμη και είπε ότι δεν μπορούσε να απαντήσει, φοβούμενος τις συνέπειες από τις ισραηλινές αρχές, λέγοντας μόνο ότι ήταν «φρικτό». Ένας άλλος ανέφερε ότι οι συνθήκες ήταν «πολύ, πολύ, πολύ δύσκολες» και ότι τα τελευταία δύο χρόνια στη φυλακή ήταν «τα χειρότερα της ζωής του», ζητώντας να μην κατονομαστεί.

Πριν από την απελευθέρωση της Δευτέρας, 11.056 Παλαιστίνιοι κρατούνταν στις ισραηλινές φυλακές, σύμφωνα με στοιχεία της ισραηλινής ΜΚΟ HaMoked τον Οκτώβριο του 2025. Τουλάχιστον 3.500 από αυτούς κρατούνταν με διοικητική κράτηση, χωρίς δίκη.

Οι Παλαιστίνιοι βιώνουν κακομεταχείριση και έρχονται αντιμέτωποι με απάνθρωπες συνθήκες στις ισραηλινές φυλακές «ως ζήτημα πολιτικής», σύμφωνα με την ισραηλινή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων B’Tselem. Η οργάνωση καταγγέλλει ότι οι Παλαιστίνιοι κρατούμενοι στερούνται ιατρικής περίθαλψης, επαρκούς τροφής και αντιμετωπίζουν σωματική βία. Ακτιβιστές υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι η μαζική φυλάκιση Παλαιστινίων χρησιμοποιείται ως εργαλείο για την επιβολή της ισραηλινής κατοχής στα παλαιστινιακά εδάφη, με εκτιμήσεις να αναφέρουν ότι έως και το 40% των Παλαιστινίων έχει συλληφθεί κάποια στιγμή στη ζωή του. Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι το σωφρονιστικό του σύστημα συμμορφώνεται με το διεθνές δίκαιο.

Το Ισραήλ απαγόρευσε επίσης στους ανθρώπους να γιορτάσουν την απελευθέρωση των κρατουμένων τη Δευτέρα, κάνοντας χρήση δακρυγόνων εναντίον μελών οικογενειών και δημοσιογράφων που περίμεναν κοντά στη φυλακή Όφερ, στη κατεχόμενη Δυτική Όχθη, όπου κρατούνταν οι συλληφθέντες. Ένα φυλλάδιο που διανεμήθηκε από τον ισραηλινό στρατό προειδοποιούσε ότι «σας παρακολουθούμε παντού» και απειλούσε ότι όποιος υποστηρίξει «τρομοκρατικές οργανώσεις» μπορεί να συλληφθεί.

Έξι διαφορετικοί συγγενείς κρατουμένων είπαν ότι είχαν δεχθεί επισκέψεις από τις ισραηλινές υπηρεσίες ασφαλείας τις τελευταίες ημέρες.

«Ήρθαν να μας προειδοποιήσουν να μην κάνουμε γιορτές, να μην υψώσουμε σημαίες ή πανό, να μην συγκεντρωθούμε στο ντιουάν [αίθουσα]. Αυτές τις μέρες, το πιο δύσκολο πράγμα είναι να λες την αλήθεια», είπε ένας συγγενής του κρατουμένου Χάνι αλ-Ζιρ, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί από φόβο για αντίποινα. Ο αλ-Ζιρ είχε φυλακιστεί για 23 χρόνια, ενώ ο ίδιος συγγενής, όπως και ο γιος του αλ-Ζιρ, είχαν επίσης φυλακιστεί αρκετές φορές.

Μέσα στις σκηνές χαράς υπήρχε και θλίψη. Αρκετές οικογένειες, στις οποίες είχαν πει οι ισραηλινές αρχές ασφαλείας ότι οι δικοί τους άνθρωποι θα επέστρεφαν, εξεπλάγησαν όταν διαπίστωσαν ότι δεν βρίσκονταν στα λεωφορεία τη Δευτέρα.

Δύο διαφορετικές λίστες κρατουμένων κυκλοφορούσαν τις ώρες πριν από την απελευθέρωση. Σε μία λίστα, κάποιοι κρατούμενοι επρόκειτο να επιστρέψουν στα σπίτια τους, σε άλλη, οι ίδιοι κρατούμενοι επρόκειτο να απελαθούν στη Γάζα.

Άλλοι προφανώς είχαν επίσης πληροφορηθεί ότι οι δικοί τους άνθρωποι θα επέστρεφαν στα σπίτια τους, μόνο και μόνο για να μάθουν την τελευταία στιγμή ότι απελαύνονταν.