ΗΠΑ: Στις σαλαμάνδρες του Μεξικού το μυστικό της αναγέννησης των άκρων;

Στα «Αξολότλ» ή σαλαμάνδρες του γλυκού νερού έχει στραφεί μία αναπληρώτρια καθηγήτρια της Ιατρικής του Χάρβαρντ θεωρώντας πως από εκεί κρύβεται η λύση για τον μηχανισμό αναγέννησης των άκρων του ατόμου. Αν βρεθεί αυτός ο μηχανισμός, τότε σίγουρα εκατομμύρια άνθρωποι θα παρατούσαν τα αμαξίδια ή τις πατερίτσες τους και θα κατάφερναν να περπατήσουν ή να καταφέρουν ν΄ αποκτήσουν χέρια…

Μέχρι σήμερα οι ερευνητές, κυρίως βιολόγοι κοιτούσαν κυρίως το θέμα του ομφάλιου λώρου ως μηχανισμό αναγέννησης κυττάρων. Ο ομφάλιος λώρος περιέχει αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα στο ομφαλοπλακουντιακό αίμα και μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα στη γέλη του Γουόρτον, γεγονός που δίνει τη δυνατότητα ν΄ αναγεννηθούν διάφοροι ιστοί και κύτταρα, όπως οστά, χόνδροι και νευρώνες.

Αυτό από μόνο του ήταν μία επανάσταση, και ουκ ολίγες εταιρείες συστάθηκαν και στην Ελλάδα συνέστησαν στους γονείς να κρατούν τον ομφάλιο λώρο ή ακόμη και τα πρώτα δόντια των παιδιών. Κι αυτό διότι και τα νεογιλά δόντια, που αφορούν σε παιδιά 5 έως 12 ετών, περιέχουν μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα που μπορούν να απομονωθούν και να φυλαχθούν διότι τα κύτταρα έχουν υψηλή ικανότητα πολλαπλασιασμού και διαφοροποίησης.

Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει πως η πρόσληψη πρωτεϊνών αμέσως μετά την άσκηση αυξάνει το ρυθμό με τον οποίο αναπλάθονται τα μυϊκά κύτταρα.

Πρωταγωνίστρια όμως στο νέο ερευνητικό πεδίο είναι η αναπληρώτρια καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ Τζέσικα Γουάιτιντ, η οποία έχει επικεντρώσει το ενδιαφέρον της στις αμφίβιες σαλαμάνδρες ή αλλιώς τα αμφίβια του Μεξικού, τα οποία ζουν σε λίμνες κι έχουν την ικανότητα ν΄ αναγεννούν κομμάτια του σώματός τους.

Αν η ερευνητική ομάδα της Γουάιτιντ βρει τον μηχανισμό τότε αλλάζει άρδην η κατάσταση της υγείας εκατομμυρίων ανθρώπων, που για διάφορους λόγους έχουν αναπηρίες, καμένα μέλη, υποφέρουν από διαβήτη και έχουν ακρωτηριαστεί, έχουν υποστεί ακρωτηριασμούς ή αδυνατούν να λειτουργήσουν τα άκρα επειδή έχουν τραυματιστεί σοβαρά σε τροχαία ατυχήματα κ.ο.κ.

Η Τζέσικα Γουάτιντ μεγάλωσε στο Μονρόε του Μίσιγκαν, όπου ανέπτυξε την αγάπη της για την επιστήμη από τις πεταλούδες που συνέλεγε στα χωράφια και τους γεωσκώληκες που μεγάλωνε ο πατέρας της για να πουλήσει σ’ ένα κατάστημα ειδών οικιακής χρήσης. Με την είσοδό της στην Ιατρική στράφηκε στους βιολογικούς παράγοντες.

Έτσι, διαπίστωσε πως το συγκεκριμένο είδος χαριτωμένης αμφίβιας σαλαμάνδρας, που ζει συνήθως σε λίμνες του Μεξικού ίσως είναι το κλειδί για την αναγέννηση της ζωής στον άνθρωπο κι όχι μόνο. Σε ό, τι αφορά στη σαλαμάνδρα του Μεξικού έχει την ιδιαιτερότητα ότι διατηρεί τα βράγχιά της και σε μεγαλύτερη ηλικία, όταν είναι σεξουαλικά ώριμη.

Η σαλαμάνδρα τρέφεται με ψάρια, προνύμφες, κατεψυγμένες ή και αποξηραμένες τροφές (εάν υιοθετηθεί ως κατοικίδιο) και στη φύση τη συναντάμε σε ροζ ανοιχτό χρώμα, πράσινο, μαύρο κ.ά.
Ζει περίπου 10 έως 15 χρόνια, αν και υπό προϋποθέσεις μπορεί να ξεπεράσει και τα 20. Αφότου ενηλικιωθεί μπορεί να φτάσει έως 15 εκατοστά.

Η σαλαμάνδρα του Μεξικού μπορεί ν΄ αναγεννήσει πλήρως τα κομμένα άκρα μολονότι είναι σπονδυλωτό ζώο και να εξελιχθούν σε απολύτως λειτουργικά.

«Τα αξολότλ μπορούν να κάνουν πράγματα που οι άνθρωποι δεν μπορούν: μπορούν να αναγεννήσουν μέρη του σώματός τους και το κάνουν με ακρίβεια», εξηγεί η Τζέσικα Γουάτιντ, αναπληρώτρια καθηγήτρια Βλαστοκυττάρων και Αναγγενητικής Βιολογίας.

Μέχρι στιγμής οι επιστήμονες δεν έχουν αντιληφθεί τον μηχανισμό, διότι δεν γνωρίζουν πως διασπώνται τα μόρια ώστε να παραμείνει ζωντανός ο οργανισμός του αξολότλ. Όπως έχει γράψει στα κατά καιρούς πονήματά της, τα αμφίβια Urodele διαθέτουν αξιοσημείωτες αναγεννητικές ικανότητες, που τους επιτρέπουν να ανακατασκευάζουν τα χαμένα μέρη του σώματός τους.

Σε αντίθεση με τις σαύρες, οι σαλαμάνδρες μπορούν να αποκαταστήσουν πλήρως τις ουρές τους, συμπεριλαμβανομένης της νευρικής σπονδυλικής στήλης και των συστατικών της σπονδυλικής στήλης! Το αξολότλ του Μεξικού ( Ambystoma mexicanum ) είναι ο σπονδυλωτός οργανισμός-μοντέλο για έρευνα αναγέννησης λόγω της ευκολίας αναπαραγωγής του σε αιχμαλωσία.

Η διαφορά αυτού του είδους σαλαμάνδρας είναι πως παραμένει παιδομορφική δηλαδή διατηρεί τα σωματικά χαρακτηριστικά των προνυμφών καθ’ όλη τη διάρκεια της ενήλικης ζωής της και δεν υφίσταται έντονη μεταμόρφωση, μια μεταβατική φάση από υδρόβιες προνύμφες σε χερσαίους ενήλικες με βαθιές μορφολογικές και φυσιολογικές αλλαγές.

Η αναπληρώτρια καθηγήτρια και η ομάδα της έδειξαν πως το πλάσμα αυτό μπορεί και ξαναγίνεται μετά από δάγκωμα πχ. της ουράς. Η ερευνητική ομάδα παρατήρησε πως η αμφίβια σαλαμάνδρα μπορεί ν΄ αναγεννήσει τα άκρα της ακόμη και όταν μεταβαίνει από το ένα ηλικιακό στάδιο ανάπτυξης σ’ ένα άλλο.

Η διαδικασία αυτή δεν διακόπτεται λόγω της ανάπτυξής της, η οποία παραμένει παιδομορφική αλλά γίνεται ταυτόχρονα. Όμως, μπορεί να υπάρξουν πιθανές διαφορές στον τρόπο αναγέννησης ανάλογα με το ηλικιακό στάδιο μεταξύ προνύμφης και μεταμορφωμένων ατόμων, που είναι σε σεξουαλική ωριμότητα.