Ανάλυση: Πόσο κινδυνεύει ο Ζελένσκι να χάσει την εξουσία; Οι τρεις επιλογές της Ευρώπης

Η πολιτική σκηνή στην Ουκρανία και οι διεθνείς σχέσεις της βρίσκονται σε μια κρίσιμη καμπή, με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων. Η πρόσφατη διαμάχη του με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έχει δημιουργήσει νέες προκλήσεις για την ηγεσία του, ενώ ταυτόχρονα η εσωτερική του πολιτική στρατηγική έχει περιορίσει σημαντικά τον πολιτικό ανταγωνισμό στη χώρα. Παρά τη δυσαρέσκεια που εκφράζει ένα μεγάλο μέρος της ουκρανικής κοινωνίας, η θέση του Ζελένσκι φαίνεται να παραμένει ισχυρή, τουλάχιστον προς το παρόν.

Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, οι εξελίξεις στον διεθνή χώρο, ιδιαίτερα οι εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους ευρωπαϊκούς συμμάχους, μπορεί να απειλήσουν την πολιτική του σταθερότητα και να επηρεάσουν το μέλλον της Ουκρανίας.

Η πρόσφατη διαμάχη μεταξύ του Ζελένσκι και του Τραμπ έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις σχετικά με το αν αυτή η αντιπαράθεση θα μπορούσε να οδηγήσει στην παραίτηση ή την πτώση του Ουκρανού προέδρου.

Ωστόσο, η πραγματικότητα εντός της Ουκρανίας δείχνει ότι ο Ζελένσκι δεν πρόκειται να παραιτηθεί εύκολα. Έχει ενισχύσει την εξουσία του, περιορίζοντας τον πολιτικό ανταγωνισμό και ελέγχοντας τα κύρια μέσα ενημέρωσης.

• Οι διαμαρτυρίες της αντιπολίτευσης έχουν κατασταλεί, και οποιαδήποτε προσπάθεια οργάνωσης διαμαρτυριών ερμηνεύεται ως συνεργασία με τον εχθρό. Η μόνη δύναμη που θα μπορούσε να απομακρύνει τον Ζελένσκι από την εξουσία είναι ο στρατός, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν σημάδια εξέγερσης.

Παρόλα αυτά, η δυσαρέσκεια στην ουκρανική κοινωνία είναι αισθητή. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αν γίνουν εκλογές, ο Ζελένσκι είναι πιθανό να τις χάσει.

Ωστόσο, το ζήτημα είναι ότι δεν είναι σαφές πότε θα πραγματοποιηθούν εκλογές. Ακόμη και σε περίπτωση ανακωχής, η διεξαγωγή τους δεν είναι εγγυημένη, καθώς η κυβέρνηση επιμένει ότι χρειάζονται «στέρεες εγγυήσεις ασφαλείας» από τη Δύση, κάτι που δεν είναι βέβαιο ότι θα δοθεί.

Εκτός των συνόρων, η διαμάχη με τον Τραμπ έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα για τον Ζελένσκι. Η στρατηγική των δυτικών συμμάχων του, ιδιαίτερα του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του Βρετανού ηγέτη Κιρ Στάρμερ, ήταν να διατηρήσουν τη στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία και να εμπλέξουν τον Τραμπ στη διαδικασία ειρήνης.

• Ωστόσο, η δημόσια αντιπαράθεση του Ζελένσκι με τον Τραμπ κατά την επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο κατέστρεψε αυτή τη στρατηγική. Η συμπεριφορά του Ζελένσκι έφτασε στο σημείο να ερμηνευθεί ως προσπάθεια να ταπεινώσει τον Αμερικανό πρόεδρο, κάτι που δημιούργησε ένταση μεταξύ των δυτικών συμμάχων.

Η κατάσταση έχει αφήσει την Ευρώπη αντιμέτωπη με τρεις βασικές επιλογές: να συμφωνήσει με τους όρους τερματισμού του πολέμου που θα προτείνει ο Τραμπ, να αντιπαρατεθεί μαζί του με τον κίνδυνο να σταματήσει η αμερικανική υποστήριξη, ή να απομακρύνει τον Ζελένσκι από την εξίσωση. Η επιλογή που θα γίνει θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και τη γεωπολιτική ισορροπία στην Ευρώπη.

Η Σύνοδος Κορυφής στο Λονδίνο και οι Νέες Προκλήσεις

Η Δύση βρίσκεται σε ένα «σταυροδρόμι της ιστορίας», όπως δήλωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ σε μια κρίσιμη σύνοδο κορυφής στο Λονδίνο, όπου οι ευρωπαΐοι ηγέτες προσπάθησαν να αναλάβουν τον έλεγχο των διαπραγματεύσεων για τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, εν μέσω της κρίσης στις σχέσεις μεταξύ Κιέβου και Ουάσιγκτον. Η επείγουσα φύση της συνόδου κορυφής ενισχύθηκε μετά την αντιπαράθεση του Τραμπ με τον Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο, η οποία σοκάρισε τη Δύση αλλά ευχαρίστησε τη Μόσχα.

• Ο Στάρμερ ανέφερε ότι συνεργάζεται με τη Γαλλία και μια ομάδα άλλων χωρών για να καταρτίσει ένα σχέδιο κατάπαυσης του πυρός, το οποίο θα παρουσιαστεί στις ΗΠΑ. Αυτή η διαδικασία φαίνεται να ανταγωνίζεται τις διαπραγματεύσεις που ξεκίνησε η διοίκηση Τραμπ με τη Ρωσία τον προηγούμενο μήνα και υποδηλώνει μια σιωπηρή αποδοχή ότι η συμμετοχή του Τραμπ και του Ζελένσκι στην ίδια διαπραγματευτική τράπεζα θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες εντάσεις.

Ωστόσο, η επιτυχία αυτής της προσπάθειας εξαρτάται από την αμερικανική υποστήριξη, όπως επανέλαβε ο Στάρμερ. Επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ δεν είναι «αναξιόπιστος σύμμαχος», παρά την έντονη ανησυχία που προκάλεσε η αντιπαράθεση Τραμπ-Ζελένσκι. Η Δύση ελπίζει ότι η σύνοδος κορυφής στο Λονδίνο θα αποκαταστήσει την ορμή της ειρηνευτικής διαδικασίας, η οποία φαινόταν να κερδίζει έδαφος πριν καταρρεύσει μετά τη δημόσια αντιπαράθεση.

• Ο Στάρμερ τόνισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει τη Ρωσία, αλλά δεν μπορεί να βασίζεται στις προϋποθέσεις της Μόσχας. «Αν επιτευχθεί συμφωνία, θα πρέπει να υπάρχει ένας μηχανισμός που θα την προστατεύει», δήλωσε. Η Βρετανία και η Γαλλία προσπαθούν να δημιουργήσουν μια «συμμαχία των προθύμων» που θα εισέλθει στην Ουκρανία μετά την επίτευξη συμφωνίας.

Ο Ζελένσκι έγινε δεκτός με θέρμη από τον Στάρμερ και τον βασιλιά Κάρολο, σε αντίθεση με την αντιμετώπιση που έλαβε στην Ουάσιγκτον. Η Βρετανία ανακοίνωσε τη διαθεσιμότητα δανείων αξίας 2,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Ουκρανία, τα οποία θα χρηματοδοτήσουν την παραγωγή όπλων στο έδαφος της χώρας. Επιπλέον, η συμφωνία για την αγορά 5.000 προηγμένων πυραύλων αεράμυνας, οι οποίοι θα κατασκευαστούν στο Μπέλφαστ, ενισχύει περαιτέρω τις δυνατότητες άμυνας της Ουκρανίας.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται σε μια πολύπλοκη και επικίνδυνη θέση. Ενώ η εσωτερική του πολιτική εξουσία φαίνεται να παραμένει σταθερή, οι εξωτερικές πιέσεις και οι διεθνείς εντάσεις μπορεί να απειλήσουν τη θέση του.

• Η διαμάχη με τον Τραμπ και η απροσεξία του στις στρατηγικές των δυτικών συμμάχων έχουν δημιουργήσει νέες προκλήσεις, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τόσο την πολιτική του σταθερότητα όσο και το μέλλον της Ουκρανίας.

Η Ευρώπη, από την πλευρά της, βρίσκεται αντιμέτωπη με δύσκολες επιλογές που θα καθορίσουν την πορεία της στη διαχείριση της κρίσης. Η σύνοδος κορυφής στο Λονδίνο αποτελεί μια προσπάθεια να αποκατασταθεί η ενότητα και να βρεθεί μια λύση που θα φέρει την ειρήνη στην Ουκρανία, αλλά η επιτυχία της εξαρτάται από τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων μερών.