Ξεκινά άμεσα ο αντιγριπικός εμβολιασμός-Ποιοι έχουν προτεραιότητα, τι συστήνεται στους άνω των 65-Νέα εγύκλιος

Από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου προτείνεται να γίνει το εμβόλιο. Τι προβλέπει η νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας, πόσοι τύποι εμβολίων κυκλοφορούν και γιατί οι μεγαλύτεροι σε ηλικία έχουν ξεχωριστή σύσταση.  Η περσινή περίοδος γρίπης άφησε πίσω της αριθμούς που δύσκολα αγνοεί κανείς. Από την εβδομάδα επιτήρησης 40 του 2025 έως την εβδομάδα 34 του 2026, 164 άνθρωποι νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ, με διάμεση ηλικία τα 69 έτη, και καταγράφηκαν 84 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη, με διάμεση ηλικία τα 76.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, η πλειονότητα όσων κατέληξαν ή χρειάστηκαν εντατική δεν είχε κάνει το εμβόλιο, παρότι ανήκε σε ομάδα υψηλού κινδύνου για την οποία ο εμβολιασμός συστήνεται. Με αυτό το σκηνικό ξεκινά η νέα εμβολιαστική περίοδος, με εγκύκλιο της αναπληρώτριας υπουργού Υγείας Ειρήνης Αγαπηδάκη.

Πότε είναι η σωστή στιγμή

Ο οργανισμός χρειάζεται περίπου δύο εβδομάδες για να αναπτύξει ανοσολογική απάντηση. Γι’ αυτό η εγκύκλιος προτείνει να γίνει ο εμβολιασμός πριν από την έξαρση της εποχικής γρίπης, δηλαδή από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου.

Όποιος δεν προλάβει δεν έχει χάσει το τρένο, καθώς το εμβόλιο μπορεί να γίνει σε όλη τη διάρκεια της περιόδου της εποχικής έξαρσης της γρίπης. Κατά κανόνα αρκεί μία δόση τον χρόνο.

Ποιους αφορά κατά προτεραιότητα

Στην κορυφή της λίστας, βρίσκονται όλοι όσοι είναι 60 ετών και άνω. Ακολουθούν τα βρέφη και τα παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών, καθώς και παιδιά μεγαλύτερα και ενήλικες με χρόνια νοσήματα ή άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες. Εδώ υπάγονται άνθρωποι με χρόνια αναπνευστικά ή καρδιακά νοσήματα, ανοσοκαταστολή, σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφροπάθεια ή ηπατοπάθεια, νευρολογικά και νευρομυϊκά νοσήματα, σύνδρομο Down και νοσογόνο παχυσαρκία. Ο εμβολιασμός συστήνεται και στις εγκύους σε οποιαδήποτε εβδομάδα κύησης, στις λεχώνες και στις γυναίκες που θηλάζουν.

Η προστασία δεν αφορά μόνο τον ίδιο τον ευάλωτο. Στις ομάδες προτεραιότητας εντάσσονται και όσοι ζουν με ανθρώπους υψηλού κινδύνου ή τους φροντίζουν, οι εργαζόμενοι σε υπηρεσίες υγείας και μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, οι διαμένοντες σε ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες ηλικιωμένων, καθώς και ορισμένοι κλειστοί ή ευάλωτοι πληθυσμοί.

Άνω των 65: Γιατί το «ενισχυμένο» εμβόλιο

Η πιο ουσιαστική λεπτομέρεια της εγκυκλίου αφορά τους 65+. Για αυτούς προβλέπονται δύο κατηγορίες ενισχυμένων τριδύναμων αδρανοποιημένων εμβολίων: το εμβόλιο υψηλής δόσης (TIV-HD), που περιέχει 60 μικρογραμμάρια ανά στέλεχος, και το εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό MF59 (aTIV). Η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών τα προκρίνει έναντι του συμβατικού λόγω της υψηλής ανοσογονικότητάς τους, με στόχο την πρόληψη της εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης και των νοσηλειών. Τα ίδια εμβόλια συστήνονται και σε ενήλικες 18-64 ετών που έχουν κάνει μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου.

Ο λόγος είναι βιολογικός. Με την ηλικία το ανοσοποιητικό αντιδρά ασθενέστερα στα εμβόλια, ένα φαινόμενο που λέγεται ανοσογήρανση (immunosenescence). Τα ενισχυμένα σκευάσματα σχεδιάστηκαν για να αντισταθμίσουν αυτή τη μειωμένη απόκριση.

Η εγκύκλιος βάζει όμως και μια σημαντική δικλίδα: αν το ενισχυμένο εμβόλιο δεν είναι διαθέσιμο, ο εμβολιασμός δεν πρέπει να καθυστερήσει. Ο άνω των 65 πρέπει να εμβολιαστεί με οποιοδήποτε διαθέσιμο αντιγριπικό. Η προτίμηση, δηλαδή, δεν είναι λόγος αναβολής.

Επτά σκευάσματα, πέντε κατηγορίες

Φέτος κυκλοφορούν επτά σκευάσματα, που ανήκουν ουσιαστικά σε πέντε κατηγορίες:

• το συμβατικό τριδύναμο αδρανοποιημένο που παράγεται σε αυγά (TIVe),
• το τριδύναμο αδρανοποιημένο κυτταροκαλλιέργειας (TIVc),
• το τριδύναμο υψηλής δόσης (TIV-HD),
• το τριδύναμο με ανοσοενισχυτικό (aTIV),
• το τριδύναμο ζων εξασθενημένο (LAIV), που χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα σε παιδιά και εφήβους από 2 έως κάτω των 18 ετών.

Τα συμβατικά αδρανοποιημένα απευθύνονται, μεταξύ άλλων, σε ενήλικες 60+, σε βρέφη και παιδιά 6 μηνών έως 5 ετών, καθώς και σε μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες αυξημένου κινδύνου.

Τι να λάβει υπόψη ο πολίτης

Οι πρακτικές οδηγίες χορήγησης είναι απλές. Δίνεται μία δόση τον χρόνο, με εξαίρεση τα παιδιά κάτω των 9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά και χρειάζονται δύο δόσεις με διαφορά τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων. Το αντιγριπικό μπορεί να συγχορηγηθεί με το εμβόλιο για τον κορωνοϊό, την ίδια μέρα σε διαφορετικό σημείο του σώματος ή οποιαδήποτε άλλη ημέρα πριν ή μετά. Ασυμπτωματικά άτομα με αρνητικό τεστ COVID-19 εμβολιάζονται κανονικά, ενώ όσοι έχουν συμπτώματα λοίμωξης του αναπνευστικού αναβάλλουν μέχρι να υποχωρήσουν. Το εμβόλιο είναι ασφαλές και δοκιμασμένο.

Η κυρία Αγαπηδάκη επιχειρεί να απομακρύνει το εμβόλιο από τη λογική της ρουτίνας: «Ο αντιγριπικός εμβολιασμός δεν είναι απλώς μια συνήθεια κάθε φθινόπωρο. Είναι μια πράξη φροντίδας. Είναι το πιο απλό και αποτελεσματικό μέτρο προστασίας που έχουμε στα χέρια μας. Όταν εμβολιαζόμαστε, προστατεύουμε τον εαυτό μας, αλλά και τους ηλικιωμένους μας, τις έγκυες γυναίκες, τα μικρά παιδιά και τους συμπολίτες μας με χρόνια νοσήματα. Σας καλώ να μην το αναβάλλετε. Μιλήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας και θωρακίστε έγκαιρα την υγεία σας».

Το μήνυμα, στην ουσία, είναι να μη μείνει το εμβόλιο για «όταν βρω χρόνο». Αν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου ή φροντίζετε κάποιον που ανήκει, το ραντεβού με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό αξίζει να κλείσει τώρα.