Ψυχολόγοι με δικό τους θεσμικό “σπίτι” και νέος κλάδος νοσηλευτών: Τι αλλάζει με το νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας

Ένα από τα πιο διεκδικούμενα αιτήματα δύο μεγάλων επαγγελματικών κλάδων της χώρας φαίνεται πως βρίσκεται πλέον κοντά στην υλοποίησή του. Το υπουργείο Υγείας έθεσε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση ένα εκτενές νομοσχέδιο που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά το τοπίο για τους ψυχολόγους στην Ελλάδα, δημιουργώντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο θεσμικό όργανο εκπροσώπησής τους, ενώ παράλληλα φέρνει σειρά ρυθμίσεων για το νοσηλευτικό επάγγελμα, το οποίο ταλανίζεται εδώ και χρόνια από ελλείψεις προσωπικού και ασάφειες αρμοδιοτήτων.

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης έθεσε το σχέδιο νόμου σε διαβούλευση την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026, ανοίγοντας έναν διάλογο που αναμένεται να είναι έντονος, καθώς αρκετοί επαγγελματικοί φορείς έχουν ήδη εκφράσει τις ενστάσεις τους για τον τρόπο προετοιμασίας της μεταρρύθμισης.

Το νομοσχέδιο φέρει τον τίτλο «Σύσταση και Οργάνωση Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία “Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων” – Σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας – Σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχιατροδικαστικής – Ρυθμίσεις για την Άσκηση του Νοσηλευτικού Επαγγέλματος και άλλες διατάξεις» και είναι χωρισμένο σε τέσσερα διακριτά μέρη, καθένα από τα οποία ρυθμίζει ένα ξεχωριστό κομμάτι του συστήματος υγείας.

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων αποκτά δικό του νομικό πρόσωπο

Στο πρώτο και βασικότερο μέρος του νομοσχεδίου προβλέπεται η σύσταση Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία «Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων», ένα εγχείρημα που, όπως δείχνει η μέχρι σήμερα πορεία του, βρίσκεται στα σκαριά εδώ και έναν περίπου χρόνο. Το σχέδιο για τη δημιουργία αυτού του φορέα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Υπουργικό Συμβούλιο από τον κ. Γεωργιάδη και τον τότε υφυπουργό Υγείας Δημήτριο Βαρτζόπουλο ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2025, γεγονός που δείχνει πόσο μακρά και πολυσυζητημένη υπήρξε η ωρίμανση της συγκεκριμένης νομοθετικής πρωτοβουλίας.

Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται στη σύσταση του φορέα, αλλά ρυθμίζει αναλυτικά την οργάνωση, τη διοίκηση και τη λειτουργία του, καθώς και κάθε ζήτημα που κρίνεται απαραίτητο για την εύρυθμη λειτουργία του νέου συλλόγου. Παράλληλα, καθορίζει με σαφήνεια τα επαγγελματικά δικαιώματα των ψυχολόγων, ένα σημείο που έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον από την επιστημονική κοινότητα, αφού μέχρι σήμερα το επάγγελμα δεν διέθετε έναν ενιαίο, θεσμοθετημένο φορέα εκπροσώπησης αντίστοιχο με αυτόν άλλων υγειονομικών επαγγελμάτων, όπως οι ιατρικοί ή οι φαρμακευτικοί σύλλογοι.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη θέσπιση ενός σύγχρονου Κώδικα Ηθικής και Δεοντολογίας Ψυχολόγων. Πρόκειται για μια ρύθμιση που ξεφεύγει από τα παραδοσιακά πλαίσια δεοντολογίας, καθώς καλύπτει ρητά ζητήματα επαγγελματικής προβολής και χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης —μια πραγματικότητα που έχει μεταβάλει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας επικοινωνούν με το κοινό τα τελευταία χρόνια— με παράλληνη πρόβλεψη εγγυήσεων για την προστασία όσων λαμβάνουν ψυχολογικές υπηρεσίες.

Αντιδράσεις και ανοιχτά ερωτήματα από τον χώρο της ψυχολογίας

Η σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων δεν αφήνει αδιάφορο τον κλάδο, καθώς αρκετοί επιστημονικοί και επαγγελματικοί φορείς έχουν ήδη τοποθετηθεί δημόσια, εκφράζοντας τόσο υποστήριξη στη λογική της αναβάθμισης του επαγγέλματος όσο και έντονες επιφυλάξεις για τη διαδικασία. Ο Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων (ΣΕΨ) έχει επισημάνει την ανάγκη να διασφαλιστεί ρητά ότι τα επαγγελματικά δικαιώματα και ο τίτλος του ψυχολόγου θα αποδίδονται αποκλειστικά σε αποφοίτους Ψυχολογίας με νόμιμη άδεια άσκησης επαγγέλματος, ζητώντας παράλληλα τη δημιουργία δημόσιου μητρώου ψυχολόγων και θεσμικές εγγυήσεις για την προστασία τόσο του επαγγέλματος όσο και της δημόσιας υγείας.

Ανάλογο προβληματισμό έχει εκφράσει και ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων και Ψυχολόγων Δημόσιων Δομών Υγείας (ΠΑΝ.ΣΥ.ΝΟ.ΨΥ.), ο οποίος έχει ζητήσει επανειλημμένα ουσιαστικό διάλογο πριν από την κατάθεση του νομοσχεδίου, τονίζοντας ότι καμία νομοθετική πρωτοβουλία που αφορά το μέλλον του επαγγέλματος δεν πρέπει να προχωρά χωρίς τη συμμετοχή των θεσμικών φορέων του κλάδου. Ο συγκεκριμένος σύλλογος έχει ζητήσει ειδικότερα την προστασία των υφιστάμενων επαγγελματικών δικαιωμάτων και τη θεσμική εκπροσώπηση των ψυχολόγων που εργάζονται στις δημόσιες δομές υγείας μέσα στον νέο φορέα. Η έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης αποτελεί, από αυτή την άποψη, μια πρώτη ευκαιρία για να κατατεθούν επίσημα οι θέσεις όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.

Δύο νέα εθνικά παρατηρητήρια για την ψυχική υγεία και την ψυχιατροδικαστική

Το δεύτερο μέρος του νομοσχεδίου εισάγει δύο εντελώς νέους θεσμούς παρακολούθησης, που έρχονται να καλύψουν ένα κενό στην καταγραφή και την εποπτεία εξειδικευμένων πεδίων της ψυχικής υγείας. Πρόκειται για τη σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας, καθώς και Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχιατροδικαστικής, με το νομοσχέδιο να καθορίζει αναλυτικά τις αρμοδιότητες κάθε παρατηρητηρίου, καθώς και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας τους.

Η ανάγκη για τη δημιουργία τέτοιων μηχανισμών παρακολούθησης δεν είναι τυχαία. Η ζήτηση για υπηρεσίες ψυχικής υγείας στην Ελλάδα έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ενώ παράλληλα το πεδίο της ψυχιατροδικαστικής —δηλαδή της διεπιστημονικής σχέσης ψυχιατρικής και δικαίου, που αφορά ζητήματα όπως η ποινική ευθύνη ή η επικινδυνότητα ατόμων με ψυχικές διαταραχές— παραμένει σχετικά ανοργάνωτο σε επίπεδο εθνικής στρατηγικής και δεδομένων. Η θεσμοθέτηση ενός παρατηρητηρίου σε κάθε έναν από αυτούς τους τομείς αναμένεται να επιτρέψει την πιο συστηματική συλλογή στοιχείων, κάτι που θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να βελτιώσει τον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών ψυχικής υγείας.

Νέο πλαίσιο και για το νοσηλευτικό επάγγελμα

Το τρίτο μέρος του νομοσχεδίου στρέφει το βλέμμα σε έναν εντελώς διαφορετικό, αλλά εξίσου κρίσιμο, κλάδο του συστήματος υγείας: τους νοσηλευτές. Οι ρυθμίσεις εδώ κινούνται σε τέσσερις άξονες. Πρώτον, συμπληρώνεται και επικαιροποιείται η ρύθμιση του αδικήματος της αντιποίησης του νοσηλευτικού επαγγέλματος, δηλαδή της άσκησής του από άτομα που δεν διαθέτουν τα απαραίτητα προσόντα ή την αντίστοιχη άδεια —μια ρύθμιση που αποσκοπεί στην προστασία τόσο των ασθενών όσο και της αξιοπιστίας του επαγγέλματος.

Δεύτερον, διευρύνεται ο θεσμός και το έργο του κλινικού εκπαιδευτή, ενισχύοντας τον ρόλο της πρακτικής εκπαίδευσης και καθοδήγησης των νέων νοσηλευτών μέσα στο κλινικό περιβάλλον. Τρίτον, ορίζεται για πρώτη φορά με σαφήνεια η έννοια του εφημερεύοντος νοσηλευτή, κάτι που αναμένεται να διευκρινίσει αρμοδιότητες και ευθύνες κατά τις ώρες εφημερίας στα νοσοκομεία. Τέταρτον, και ίσως σημαντικότερο, εισάγονται διακριτές ειδικότητες για τους νοσηλευτές και τους βοηθούς νοσηλευτών που υπηρετούν στο Εθνικό Σύστημα Υγείας —μια αλλαγή που, σύμφωνα με δημοσιεύματα για το νομοσχέδιο, ανταποκρίνεται σε πάγιο αίτημα του κλάδου, αφού μέχρι σήμερα οι νοσηλευτές εντάσσονταν σε γενικές κατηγορίες προσωπικού που δεν επέτρεπαν στοχευμένη πολιτική κινήτρων και εξειδίκευσης.

Το πλαίσιο των ελλείψεων: γιατί η μεταρρύθμιση έρχεται σε κρίσιμη στιγμή

Οι ρυθμίσεις για τους νοσηλευτές δεν μπορούν να διαβαστούν ανεξάρτητα από τη γενικότερη εικόνα υποστελέχωσης που εμφανίζει σήμερα το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Ερωτήσεις βουλευτών προς το υπουργείο Υγείας τους τελευταίους μήνες έχουν αναδείξει σοβαρές ελλείψεις νοσηλευτικού προσωπικού σε νοσοκομεία σε όλη τη χώρα, από τη Θεσσαλονίκη έως τη Δυτική Αττική και την περιφέρεια, με φορείς εργαζομένων να κάνουν λόγο για συνθήκες οριακής λειτουργίας σε κρίσιμα τμήματα. Παράλληλα, το υπουργείο έχει προγραμματίσει για το 2026 μια από τις μεγαλύτερες ετήσιες ενισχύσεις προσωπικού των τελευταίων ετών, με χιλιάδες νέες θέσεις μόνιμου και επικουρικού προσωπικού να βρίσκονται σε διαδικασία προκήρυξης, ανάμεσά τους και ειδική προκήρυξη αποκλειστικά για νοσηλευτικό προσωπικό.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η θεσμοθέτηση διακριτού κλάδου νοσηλευτών στο ΕΣΥ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αγγίζει ένα ζήτημα που εργατικά σωματεία και επιστημονικές ενώσεις νοσηλευτών θέτουν εδώ και χρόνια: την ανάγκη να αναγνωριστεί η ιδιαιτερότητα του νοσηλευτικού επαγγέλματος πέρα από τη γενική κατηγορία «λοιπού προσωπικού», ώστε να καταστεί δυνατός ένας πιο στοχευμένος σχεδιασμός στελέχωσης, εκπαίδευσης και εξέλιξης.

Ρυθμίσεις για επείγοντα ζητήματα του υπουργείου Υγείας

Το τέταρτο και τελευταίο μέρος του νομοσχεδίου έχει πιο γενικό χαρακτήρα, καθώς περιλαμβάνει ρυθμίσεις για επείγοντα ζητήματα αρμοδιότητας του υπουργείου Υγείας, τα οποία κρίνεται ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Πρόκειται συνήθως για διατάξεις μικρότερης έκτασης αλλά πρακτικής σημασίας, οι οποίες συνοδεύουν τα μεγάλα νομοθετήματα του υπουργείου και επιτρέπουν την επίλυση επιμέρους διοικητικών ή λειτουργικών ζητημάτων χωρίς την ανάγκη ξεχωριστής νομοθετικής πρωτοβουλίας.

Πώς μπορεί κανείς να συμμετάσχει στη διαβούλευση

Το σχέδιο νόμου παρέμεινε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έως και την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026, στις 9 το πρωί, δίνοντας το περιθώριο σε επαγγελματικούς φορείς, επιστημονικές ενώσεις, αλλά και μεμονωμένους πολίτες να καταθέσουν τα σχόλια και τις παρατηρήσεις τους πριν αυτό οδηγηθεί προς ψήφιση στη Βουλή. Δεδομένων των αντιδράσεων που έχουν ήδη καταγραφεί από πλευράς ψυχολόγων, αλλά και του διαχρονικού αιτήματος των νοσηλευτών για θεσμική αναγνώριση, το διάστημα αυτό αναμένεται να είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τη διαμόρφωση της τελικής μορφής του νόμου. Το πλήρες κείμενο του νομοσχεδίου, όπως τέθηκε σε διαβούλευση, είναι διαθέσιμο στην ηλεκτρονική πλατφόρμα opengov.gr.

https://opengov.gr/moh/deliberations/systasi-kai-organosi-nomikoy-prosopoy-dimosioy-dikaioy-me-tin-eponymia-panellinios-syllogos/?show_intro=1