Στα άκρα ο πόλεμος Τραμπ-Μίντια: Πώς σχεδιάζουν να αντιδράσουν εκπρόσωποι των ΜΜΕ στον αποκλεισμό τους

Νέα μετωπική σύγκρουση ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης βρίσκεται σε εξέλιξη, μετά την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ να αποκλείσει το CNN, το MS NOW και το Politico από τον Λευκό Οίκο. Την υπόθεση παρακολουθούν πλέον και διεθνείς παρατηρητές, αφού ο αποκλεισμός του Τύπου έχει συνδεθεί με χώρες που δεν είναι δημοκρατικές.

Η απόφαση δεν έμεινε στα λόγια. Το Σάββατο δημοσιογράφοι των τριών μέσων επιχείρησαν να εισέλθουν στον χώρο του Λευκού Οίκου, όμως οι διαπιστεύσεις τους είχαν απενεργοποιηθεί και σε ορισμένες περιπτώσεις κατασχέθηκαν από τις υπηρεσίες ασφαλείας. CNN, MS NOW και Politico ανακοίνωσαν ότι θα συνεχίσουν κανονικά την κάλυψη της κυβέρνησης και προανήγγειλαν ότι θα υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι απαγορεύει την είσοδο των τριών μέσων, κατηγορώντας τα για δημοσιεύματα που χαρακτήρισε «fake news» ενώ αντέδρασε όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφο γιατί δεν αφήνει συντάκτες να έρθουν να ενημερωθούν.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος είπε ότι  τα μέσα ενημέρωσης δεν θα πρέπει να μπορούν να δημοσιεύουν «ψέματα» για τον ίδιο, την κυβέρνησή του ή τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν και άλλα μέσα.

Η εξέλιξη αυτή έχει δημιουργήσει έντονο προβληματισμό και στον πολιτικό και στον νομικό κόσμο της χώρας, αφού ευθέως ο Τραμπ παραβιάζει συνταγματική διάταξη. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν μια προεδρική διοίκηση μπορεί να αποκλείσει διαπιστευμένους δημοσιογράφους από την κάλυψη του Λευκού Οίκου επειδή θεωρεί ότι το μέσο για το οποίο εργάζονται την καλύπτει με τρόπο εχθρικό ή ανακριβή κι αν υπάρχει κάποιο «παράθυρο» ανοίγοντας τον δρόμο για τη φίμωση του τύπου.

Το Knight First Amendment Institute του Πανεπιστημίου Columbia υποστήριξε ότι η απόφαση εγείρει σοβαρό ζήτημα βάσει της Πρώτης Τροπολογίας. Ο εκτελεστικός διευθυντής του, Jameel Jaffer, υποστηρίζει ότι, εφόσον ο Λευκός Οίκος έχει δημιουργήσει έναν χώρο πρόσβασης για τους διαπιστευμένους δημοσιογράφους, η κυβέρνηση δεν μπορεί να αποκλείει δημοσιογράφους με βάση τις απόψεις ή το περιεχόμενο της δημοσιογραφικής τους δουλειάς. Το Ινστιτούτο χαρακτηρίζει τον χώρο του press pool «δημόσιο φόρουμ» για τους σκοπούς της Πρώτης Τροπολογίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Reporters Committee for Freedom of the Press, η οποία υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να χρησιμοποιεί ως κριτήριο για την πρόσβαση τη διαφωνία της με τις δημοσιογραφικές επιλογές ενός μέσου. Η οργάνωση επικαλείται τη νομολογία που έχει διαμορφωθεί εδώ και δεκαετίες, με βασικό σημείο αναφοράς την υπόθεση Sherrill v. Knight του 1977.

Η συγκεκριμένη απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία. Το ομοσπονδιακό Εφετείο της Ουάσιγκτον είχε κρίνει ότι, από τη στιγμή που ο Λευκός Οίκος δημιουργεί εγκαταστάσεις και διαδικασίες για την πρόσβαση των δημοσιογράφων, αυτή η πρόσβαση δεν μπορεί να αρνείται αυθαίρετα ή χωρίς επιτακτικό λόγο. Παράλληλα, το δικαστήριο είχε θέσει απαιτήσεις για σαφείς κανόνες και διαδικασίες όταν αφαιρείται μια δημοσιογραφική διαπίστευση.

Υπάρχουν και πιο πρόσφατα προηγούμενα από την πρώτη προεδρία Τραμπ. Το 2018, το CNN και ο τότε ανταποκριτής του στον Λευκό Οίκο Τζιμ Ακόστα προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη όταν αφαιρέθηκε η διαπίστευσή του. Το δικαστήριο διέταξε την επιστροφή της. Αντίστοιχη δικαστική διαμάχη ακολούθησε με τον δημοσιογράφο Μπράιαν Κάρεμ, στον οποίο επίσης είχε αφαιρεθεί η διαπίστευση.

Τυχόν νομικές συνέπειες για τον αποκλεισμό συντακτών

Αυτό σημαίνει ότι CNN, MS NOW και Politico διαθέτουν μια συγκεκριμένη νομική διαδρομή εφόσον αποφασίσουν να προσφύγουν. Θα μπορούσαν να ζητήσουν από ομοσπονδιακό δικαστήριο προσωρινή δικαστική προστασία και την αποκατάσταση των διαπιστεύσεων, υποστηρίζοντας ότι η απαγόρευση αποτελεί αντίποινα για το περιεχόμενο της δημοσιογραφικής τους κάλυψης και παραβιάζει την Πρώτη Τροπολογία. Το ακριβές νομικό σχήμα και το εάν θα κινηθούν από κοινού ή χωριστά δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος λόγω μιας άλλης δικαστικής διαμάχης, αυτή τη φορά με το Associated Press. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε αποκλείσει δημοσιογράφους του AP από ορισμένους χώρους και εκδηλώσεις του Λευκού Οίκου, συνδέοντας την απόφαση με την επιλογή του πρακτορείου να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τον όρο «Gulf of Mexico» αντί της ονομασίας «Gulf of America» που προωθούσε ο πρόεδρος. Το AP προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, με την υπόθεση να παραμένει σε εξέλιξη.

Η νέα σύγκρουση, επομένως, δεν αφορά μόνο τις τρεις συγκεκριμένες εταιρείες. Στο επίκεντρο βρίσκεται το όριο ανάμεσα στην εξουσία μιας κυβέρνησης να οργανώνει την πρόσβαση στους χώρους της και στην απαγόρευση να χρησιμοποιεί την πρόσβαση αυτή ως μέσο πίεσης απέναντι σε μέσα ενημέρωσης για τον τρόπο με τον οποίο ασκούν δημοσιογραφική κριτική.

Το ζήτημα αναμένεται πλέον να μεταφερθεί στις δικαστικές αίθουσες, εφόσον τα μέσα προχωρήσουν στις προσφυγές που έχουν προαναγγείλει. Εκεί θα κριθεί, μεταξύ άλλων, εάν η συγκεκριμένη απαγόρευση μπορεί να στηριχθεί σε νόμιμα και ουδέτερα κριτήρια ή εάν αποτελεί αποκλεισμό λόγω του περιεχομένου της δημοσιογραφικής κάλυψης. Παράλληλα, η υπόθεση αναμένεται να αποτελέσει ακόμη ένα σημαντικό τεστ για τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας απέναντι στον Τύπο στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και για την ουσία της προστασίας του Συντάγματος.

President Trump said he would block MS NOW, CNN and Politico from White House grounds. CNN and MS NOW said its journalists were denied access to the White House grounds Saturday.

Press advocacy groups say the move is a violation of the First Amendment. https://t.co/MUMtky7mv3 pic.twitter.com/cYbIeo08iN

— The Washington Post (@washingtonpost) September 19, 2026