“Υδάτινες Συμμαχίες”: Θωράκιση των υποδομών νερού κι επιχειρησιακή συνέχεια απέναντι στην κλιματική κρίση

Την ανάγκη θωράκισης του κύκλου του νερού απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις και την ανάδειξη της ανθεκτικότητας και της επιχειρησιακής συνέχειας ως θεμελιωδών προϋποθέσεων για την υδατική ασφάλεια υπογράμμισαν οι ομιλητές κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης «Υδάτινες Συμμαχίες: Ανθεκτικότητα και επιχειρησιακή συνέχεια στον κύκλο του νερού – Διεθνείς και εγχώριες πρακτικές», η οποία διοργανώθηκε για δεύτερη συνεχή χρονιά από το ΤΕΕ, το ΤΜΕΔΕ, την ΕΥΔΑΠ και το «We Are Greece».

Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν ότι, σε ένα περιβάλλον που επηρεάζεται ολοένα και περισσότερο από την κλιματική αλλαγή, τις φυσικές καταστροφές, τις κυβερνοαπειλές και τις αυξανόμενες απαιτήσεις για κρίσιμες υποδομές, η διασφάλιση της αδιάλειπτης παροχής υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης αποτελεί εθνική προτεραιότητα. Στο πλαίσιο αυτό, οι συνέργειες μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών, καθώς και η ενίσχυση της ετοιμότητας και της ανταπόκρισης σε καταστάσεις κρίσης αναδείχθηκαν ως καθοριστικοί παράγοντες για την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Η εκδήλωση ανέδειξε ότι η υδατική ασφάλεια δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντική ή τεχνική πρόκληση, αλλά κρίσιμο ζήτημα ανθεκτικότητας των υποδομών, επιχειρησιακής συνέχειας και κοινωνικής ευημερίας, που απαιτεί συντονισμένη δράση, καινοτομία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Παπασταύρου: «Απέναντι στην κλιματική κρίση, η αδράνεια δεν είναι επιλογή»

Χαιρετίζοντας την ημερίδα, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπογράμμισε ότι: «Απέναντι στην κλιματική κρίση και τη λειψυδρία, η αδράνεια δεν είναι επιλογή. Η χώρα μας βρίσκεται στη 19η θέση παγκοσμίως ως προς τον κίνδυνο λειψυδρίας. Πρόκειται, όμως, για μια πρόκληση που δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, ούτε μόνο τη Μεσόγειο ή την Ευρώπη. Είναι πλέον παγκόσμια. Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας και η αποτελεσματική διαχείριση του νερού απαιτούν συνεργασία και κοινή προσπάθεια. Αυτό κάνουμε στην Ελλάδα: ενώνουμε δυνάμεις. Κυβέρνηση, Δήμοι, Περιφέρειες, επιμελητήρια, κοινωνία των πολιτών και αρμόδιοι φορείς εργαζόμαστε μαζί. Γιατί το νερό είναι δημόσιο αγαθό, πηγή ζωής και στρατηγικός εθνικός πόρος. Και η ανθεκτικότητα και η επιχειρησιακή συνέχεια που βρίσκονται στο επίκεντρο της σημερινής ημερίδας, αποτελούν κρίσιμη διάσταση αυτής της προσπάθειας. Η ασφάλεια του νερού είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας, κοινωνικής συνοχής και ποιότητας ζωής».

Το θέμα της ανθεκτικότητας των υποδομών

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Ταμείου Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΤΜΕΔΕ), Κωνσταντίνος Μακέδος, ανέφερε ότι η ανθεκτικότητα των υδάτινων υποδομών αφορά τον πυρήνα της λειτουργίας της σύγχρονης κοινωνίας και οικονομίας, τονίζοντας: «Καλούμαστε να επενδύσουμε, όχι μόνο σε νέες υποδομές, αλλά και στην αναβάθμιση, την ψηφιοποίηση και την παράταση της λειτουργικής ζωής των υποδομών που ήδη διαθέτουμε, μετατρέποντας την ανθεκτικότητα σε μετρήσιμο επενδυτικό χαρακτηριστικό.

Σ’ αυτή την εθνική και ευρωπαϊκή πρόκληση, το ΤΜΕΔΕ δηλώνει “παρών”, με έναν ουσιαστικό θεσμικό ρόλο: όχι μόνο ως φορέας εγγυοδοσίας και χρηματοδότησης του τεχνικού κόσμου, αλλά ως καταλύτης για τη διαμόρφωση ενός ισχυρότερου χρηματοδοτικού και εγγυοδοτικού οικοσυστήματος για τις υποδομές της επόμενης γενιάς. Συμβάλλοντας ενεργά στη στενότερη συνεργασία Πολιτείας, μηχανικών, διαχειριστών κρίσιμων υποδομών και χρηματοδοτικού τομέα, μπορούμε να μετατρέψουμε την ανθεκτικότητα από ζητούμενο, σε συγκεκριμένο επενδυτικό και επιχειρησιακό αποτέλεσμα, θωρακίζοντας έμπρακτα το μέλλον των υποδομών μας».

Ο αντιπρόεδρος Κλάδου Υδάτων της ΡΑΑΕΥ, Δημήτρης Ψυχογυιός αναφέρθηκε στον ρόλο της Αρχής κατά τη διαχείριση συμβάντων κρίσης. Όπως υπογράμμισε, η Αρχή προτείνει οι πάροχοι να είναι προετοιμασμένοι, με τεκμηριωμένο σχεδιασμό και επενδύσεις ανάλογες του κινδύνου και με εύλογο κόστος για τον καταναλωτή. Τον παραπάνω σκοπό εξυπηρετεί και η αξιολόγηση των Γενικών Σχεδίων Υπηρεσιών Ύδατος, ενώ ταυτόχρονα σημείωσε ότι οι συνέργειες και η ύπαρξη συνεργασιών  μεταξύ των παρόχων είναι απαραίτητη κατά την προετοιμασία τους για μία κρίση.   Αναφερόμενος στην ΕΥΔΑΠ, σημείωσε ότι η κλίμακα και η εμπειρία της μπορούν να μετατραπούν σε καλές πρακτικές για ολόκληρο τον τομέα.

Διαρκώς αυξανόμενοι κίνδυνοι για την ύδρευση

Στους αλληλένδετους και διαρκώς αυξανόμενους κινδύνους που αντιμετωπίζουν σήμερα οι φορείς ύδρευσης στάθηκε ο Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΔΑΠ, Γιώργος Στεργίου. Όπως επισήμανε, φαινόμενα όπως η ξηρασία, οι καταιγίδες και οι πυρκαγιές επαναλαμβάνονται συχνότερα, ενώ προστίθενται νέες απειλές σχετικές με την κυβερνοασφάλεια και την Τεχνητή Νοημοσύνη, πλάι στη φυσική γήρανση των δικτύων. «Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουμε πολλαπλασιάζονται, δεν μειώνονται», τόνισε, καλώντας σε μεγαλύτερη προσπάθεια και ενισχυμένη επιχειρησιακή ετοιμότητα απέναντι σε ενδεχόμενες κρίσεις.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σαχίνης, χαρακτήρισε «εθνική προτεραιότητα» την ασφάλεια του νερού και την προστασία των κρίσιμων υποδομών σε ολόκληρο τον κύκλο του νερού. Αναφερόμενος στην επέκταση της εταιρείας σε νέες περιοχές εκτός Λεκανοπεδίου Αττικής, επισήμανε: «Η γνώση που έχει συγκεντρωθεί στην ΕΥΔΑΠ μπορεί να είναι χρήσιμη σε ολόκληρη τη χώρα. Φιλοδοξούμε να αποτελούμε σημείο αναφοράς για τον τομέα του νερού στην Ελλάδα, και σταθερό επιχειρησιακό και τεχνικό εταίρο της πολιτείας στη μεγάλη αλλαγή που βρίσκεται σε εξέλιξη. Μαζί με τα αρμόδια υπουργεία, το Τεχνικό Επιμελητήριο, το ΤΜΕΔΕ, τη ΡΑΑΕΥ, το We Are Greece και όλους τους συμμετέχοντες φορείς συνδέουμε την πολιτική, την επιστημονική γνώση και την επιχειρησιακή εμπειρία». Παράλληλα, σημείωσε ότι στον άμεσο σχεδιασμό της ΕΥΔΑΠ βρίσκεται η μετεξέλιξή της σε «ευφυή εταιρεία ύδρευσης», μέσω της αξιοποίησης των δεδομένων, της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών για τη βελτίωση της απόδοσης και της εξυπηρέτησης των πολιτών».

Στην ίδια κατεύθυνση, ο Πρόεδρος του We Are Greece και Γενικός Γραμματέας  ΤΕΕ, Αντώνης Γιαννικουρής, κατέθεσε συγκεκριμένη πρόταση για τη δημιουργία μόνιμου εθνικού φορέα για το νερό, ο οποίος θα λειτουργεί ως επιστημονικός βραχίονας της Πολιτείας ενώνοντας κυβέρνηση, Αυτοδιοίκηση, ΔΕΥΑ, Πανεπιστήμια και Πολιτική Προστασία, με στόχο τη λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων και την έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων πριν εξελιχθούν σε κρίσεις. Το σχέδιο πρότασης για τον νέο φορέα παραδόθηκε στον Υπουργό ΥΠΕΝ και στη διοίκηση της ΕΥΔΑΠ.

Κατά τη διάρκεια του πάνελ που αναφέρεται στην ελληνική πραγματικότητα, ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων (ΥΠΕΝ), Πέτρος Βαρελίδης αναφέρθηκε στις ιδιαίτερες προκλήσεις των νησιωτικών περιοχών και στη σημασία των εφεδρικών σχεδίων υδροδότησης ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας, τονίζοντας ότι η λειψυδρία αποτελεί ήδη μια προβλέψιμη πραγματικότητα. Παράλληλα, ο Γενικός Γραμματέας Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, Σπύρος Παπαγεωργίου, παρουσίασε τον σχεδιασμό για μια κεντρική εθνική πλατφόρμα διαχείρισης της ανθεκτικότητας που θα παρακολουθεί ενιαία τις κρίσιμες υποδομές, ενώ ο Προϊστάμενος Διεύθυνσης Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Δημήτριος Αλεξανδρής, υπογράμμισε ότι ο συντονισμός, η συνεργασία και η ταχεία ροή αξιόπιστης πληροφόρησης οφείλουν να εκκινούν πολύ πριν από την εκδήλωση οποιασδήποτε κρίσης.

Στη διεθνή διάσταση της ημερίδας, κορυφαία στελέχη και εμπειρογνώμονες παρουσίασαν στρατηγικές και βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης.  Οι διεθνείς ομιλητές ανέδειξαν την ανθεκτικότητα όχι ως μια μεμονωμένη επιχειρησιακή λειτουργία, αλλά ως στρατηγική ικανότητα που καθορίζει τη δυνατότητα των οργανισμών να προβλέπουν, να προσαρμόζονται και να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας. Τόνισαν ότι η προστασία των κρίσιμων υποδομών προϋποθέτει ολοκληρωμένη προσέγγιση που συνδυάζει διακυβέρνηση, διαχείριση κινδύνων, επιχειρησιακή συνέχεια, κυβερνοασφάλεια, τεχνολογική καινοτομία και ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη μετάβασης από την παραδοσιακή λογική της αντίδρασης στη λογική της πρόβλεψης και της προετοιμασίας, με αξιοποίηση δεδομένων, σύγχρονων τεχνολογιών και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι η ανθεκτικότητα αποτελεί συλλογική ευθύνη και απαιτεί διαρκή συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, θεσμών, παρόχων κρίσιμων υπηρεσιών και κοινωνίας.

Οι παρεμβάσεις κατέδειξαν ότι η ικανότητα διατήρησης της λειτουργίας κρίσιμων υπηρεσιών υπό συνθήκες πίεσης συνιστά πλέον βασικό παράγοντα ασφάλειας, βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας. Κοινό μήνυμα όλων των ομιλητών ήταν ότι η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί μόνο μέσο αντιμετώπισης κρίσεων, αλλά στρατηγική επένδυση που ενισχύει τη μακροπρόθεσμη αξία, την εμπιστοσύνη των πολιτών και την ικανότητα των οργανισμών να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις προκλήσεις του μέλλοντος.