Αλγερία–Εμιράτα: Τι έκανε το Άμπου Ντάμπι και ο Τεμπούν τράβηξε την πρίζα-Το παρασκήνιο μιας αραβικής ρήξης

Η Αλγερία δεν αρκέστηκε αυτή τη φορά σε προειδοποιήσεις, αιχμές και δημόσιες βολές. Διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έδωσε στον πρέσβη τους 48 ώρες για να εγκαταλείψει τη χώρα και έβαλε τέλος σε μια σχέση που εδώ και χρόνια επιδεινωνόταν. Η επίσημη ανακοίνωση κάνει λόγο για «προκλητικές ή εχθρικές ενέργειες», χωρίς να ανοίγει πλήρως τον φάκελο. Πίσω από την απόφαση, όμως, βρίσκονται Μαρόκο, Δυτική Σαχάρα, Ισραήλ, Λιβύη και Σαχέλ, μαζί με τον ανταγωνισμό για επιρροή στη Βόρεια Αφρική και τη βαθιά καχυποψία του Αλγερίου απέναντι στην ολοένα πιο δραστήρια εξωτερική πολιτική του Άμπου Ντάμπι.

Σπύρος Σιδέρης

Στην αλγερινή ηγεσία έχει παγιωθεί η πεποίθηση ότι τα Εμιράτα δεν λειτουργούν πλέον μόνο ως οικονομική δύναμη του Κόλπου, αλλά ως παίκτης που επιχειρεί να αποκτήσει πρόσβαση και επιρροή σε κάθε κρίσιμη ζώνη της περιοχής. Το ερώτημα που εδώ και καιρό πλανάται στο Αλγέρι είναι μέχρι πού σκοπεύει να φτάσει το Άμπου Ντάμπι. Ο Αμπντελματζίντ Τεμπούν απάντησε κλείνοντας την πόρτα.

Οι 48 ώρες που τελείωσαν τη σχέση

Το αλγερινό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι είχαν «εξαντληθεί όλα τα μέσα» για τη διατήρηση των διμερών σχέσεων. Ο πρέσβης των Εμιράτων κλήθηκε στο υπουργείο, ενημερώθηκε επισήμως για την απόφαση και έλαβε προθεσμία 48 ωρών για να αποχωρήσει.

Παράλληλα, η Αλγερία αποφάσισε να κλείσει τον εναέριο χώρο της για αεροσκάφη εγγεγραμμένα στα Εμιράτα, πολιτικά και στρατιωτικά. Εξαιρούνται προσωρινά οι εμπορικές πτήσεις προς και από το αεροδρόμιο Χουαρί Μπουμεντιέν, οι οποίες θα συνεχιστούν μέχρι τη λήξη της ισχύουσας συμφωνίας στο τέλος του 2026.

Η εξέλιξη δεν ήρθε ξαφνικά. Από τον Φεβρουάριο, το Αλγέρι είχε ήδη κινήσει τη διαδικασία ακύρωσης της συμφωνίας αεροπορικών υπηρεσιών που είχε υπογραφεί με τα Εμιράτα το 2013.

Η χώρα του Κόλπου που ενοχλούσε τον Τεμπούν

Ο Αμπντελματζίντ Τεμπούν είχε εδώ και καιρό αφήσει να εννοηθεί ότι η υπομονή του Αλγερίου εξαντλείται. Σε δημόσιες τοποθετήσεις του τόνιζε ότι η Αλγερία διατηρεί καλές σχέσεις με σχεδόν όλες τις χώρες του Κόλπου, αφήνοντας μία εμφανή εξαίρεση χωρίς πάντα να την κατονομάζει.

Στον αλγερινό δημόσιο λόγο τα Εμιράτα κατηγορούνται για ανάμειξη σε εξελίξεις στη Λιβύη και το Σαχέλ, ακόμη και για κινήσεις που, κατά το Αλγέρι, αγγίζουν τα εσωτερικά συμφέροντα της χώρας.

Πρόκειται για κατηγορίες της αλγερινής πλευράς και όχι για αποδεδειγμένη εικόνα του συνόλου της πολιτικής του Άμπου Ντάμπι. Είναι, ωστόσο, το περιβάλλον μέσα στο οποίο ωρίμασε η απόφαση για διακοπή των σχέσεων.

Μαρόκο, Ισραήλ και Δυτική Σαχάρα στο κέντρο της σύγκρουσης

Το πιο ευαίσθητο σημείο βρίσκεται δυτικά των αλγερινών συνόρων.

Τα Εμιράτα έχουν αναπτύξει στενές στρατηγικές και οικονομικές σχέσεις με το Μαρόκο, τον βασικό περιφερειακό ανταγωνιστή της Αλγερίας. Το Άμπου Ντάμπι στηρίζει τη μαροκινή θέση στη Δυτική Σαχάρα, ενώ το Αλγέρι βρίσκεται σταθερά στο πλευρό του Μετώπου Πολισάριο.

Στην εξίσωση μπήκε και το Ισραήλ. Η εξομάλυνση των σχέσεων των Εμιράτων με το Τελ Αβίβ μέσω των Συμφωνιών του Αβραάμ το 2020 αντιμετωπίστηκε εξαρχής με δυσφορία από την Αλγερία. Όταν και το Μαρόκο ακολούθησε τον ίδιο δρόμο, οι αλγερινές ανησυχίες εντάθηκαν.

Το Άμπου Ντάμπι διαθέτει κεφάλαια, επενδύσεις, λιμενικές υποδομές, πολιτικές προσβάσεις και συνεργασίες ασφαλείας που του επιτρέπουν να έχει παρουσία πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα υπαγόρευε το γεωγραφικό του μέγεθος.

Τα Εμιράτα θέλουν ρόλο παντού

Από τη Λιβύη έως το Κέρας της Αφρικής και από το Σαχέλ μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν οικοδομήσει την τελευταία δεκαετία μια εξωτερική πολιτική με έντονη περιφερειακή παρουσία.

Στα αραβικά κοινωνικά δίκτυα, η κριτική είναι πολύ πιο σκληρή. Κυκλοφορεί ευρέως το αφήγημα ότι «όπου παρεμβαίνουν τα Εμιράτα, ακολουθεί κρίση», με αναφορές στη Σομαλία, την Υεμένη, τη Λιβύη, το Σουδάν και τον Νίγηρα.

Η γενίκευση αυτή δεν αποδεικνύει άμεση αιτιώδη σχέση ανάμεσα στις κινήσεις του Άμπου Ντάμπι και στις κρίσεις των συγκεκριμένων χωρών. Δείχνει, όμως, πόσο επιφυλακτικά αντιμετωπίζεται πλέον η εμιρατινή παρουσία σε τμήμα του αραβικού και αφρικανικού κόσμου.

Ο Γκαργκάς απάντησε χωρίς να κατονομάσει την Αλγερία

Λίγο μετά την ανακοίνωση της διακοπής των σχέσεων, ο σύμβουλος του προέδρου των Εμιράτων Ανουάρ Γκαργκάς δημοσίευσε μια ανάρτηση που δύσκολα θα μπορούσε να θεωρηθεί άσχετη με τις εξελίξεις.

Χωρίς να αναφέρει την Αλγερία, υποστήριξε ότι η διπλωματία πρέπει να ασκείται με «λογική, επικοινωνία και σαφήνεια συμφερόντων» και όχι με γρίφους, εσωτερική ένταση και θόρυβο.

Η αιχμή ήταν εμφανής, ακόμη κι αν ο αποδέκτης δεν κατονομάστηκε.

Λίγο αργότερα, το Άμπου Ντάμπι εξέφρασε επισήμως την ελπίδα ότι η απόφαση της Αλγερίας θα είναι προσωρινή, υπογραμμίζοντας τη σημασία των κοινών συμφερόντων και των δεσμών μεταξύ των δύο λαών.

Το Αλγέρι, πάντως, έχει ήδη περάσει από τα λόγια στις πράξεις. Η απέλαση του πρέσβη είναι μόνο η κορυφή μιας σύγκρουσης που αφορά πολύ περισσότερα από τις διμερείς σχέσεις. Στο βάθος βρίσκεται η μάχη για επιρροή στο Μαγκρέμπ και το Σαχέλ και, κυρίως, το ερώτημα πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η περιφερειακή φιλοδοξία των Εμιράτων προτού συναντήσει σκληρή αντίδραση.