Πρώτο κουδούνι στα σχολεία: Τι “φέρνει” η νέα χρονιά – Όλες οι αλλαγές

Το πρώτο κουδούνι της σχολικής χρονιάς 2026-2027 χτυπά σήμερα, Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου, σε νηπιαγωγεία, Δημοτικά, Γυμνάσια και Λύκεια σε ολόκληρη τη χώρα. Η πρώτη ημέρα είναι αφιερωμένη στον καθιερωμένο αγιασμό, στις οδηγίες για τη λειτουργία των σχολείων και στην παραλαβή των βιβλίων, ενώ η κανονική διδακτική διαδικασία ξεκινά τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου. 

Η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται από το Υπουργείο Παιδείας ως περίοδος σημαντικών αλλαγών. Στο επίκεντρο βρίσκονται η τεχνητή νοημοσύνη, το Διεθνές Απολυτήριο (IB), η δωρεάν πιστοποίηση ξένης γλώσσας, το Ψηφιακό Φροντιστήριο, ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός, η αναβάθμιση των σχολικών υποδομών και ένα νέο πλαίσιο για τις εκπαιδευτικές εκδρομές. 

Οι βασικές αλλαγές της νέας σχολικής χρονιάς

1. Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει πιο οργανωμένα στο σχολείο

Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις είναι η θέσπιση για πρώτη φορά ολοκληρωμένου πλαισίου για την ασφαλή και παιδαγωγικά υπεύθυνη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη σχολική εκπαίδευση.

Η χρήση εργαλείων AI από μαθητές και εκπαιδευτικούς είναι προαιρετική, δεν συνδέεται με τη βαθμολογία ή την αξιολόγηση μαθητών και εκπαιδευτικών και πραγματοποιείται με την εποπτεία του εκπαιδευτικού.

Στόχος είναι η τεχνητή νοημοσύνη να λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης της μάθησης και όχι ως υποκατάστατο της προσωπικής προσπάθειας, της κριτικής σκέψης και του εκπαιδευτικού. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, των deepfakes και του παραπλανητικού ψηφιακού περιεχομένου.

2. Το Διεθνές Απολυτήριο (IB) για πρώτη φορά σε δημόσια Λύκεια

Από το σχολικό έτος 2026-2027 ξεκινά στα δημόσια σχολεία η εφαρμογή του International Baccalaureate (IB).

Το πρόγραμμα είναι διετές, αφορά τη Β΄ και Γ΄ Λυκείου και διδάσκεται στην αγγλική γλώσσα, με εξαίρεση τα προβλεπόμενα μαθήματα ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας. Τα τμήματα IB δημιουργούνται σε 13 δημόσιες σχολικές μονάδες, μεταξύ των οποίων Πρότυπα, Πειραματικά, Μουσικά και Καλλιτεχνικά Λύκεια. 

Το IB λειτουργεί παράλληλα με το συμβατικό πρόγραμμα του Λυκείου, δίνοντας στους μαθητές μία επιπλέον εκπαιδευτική διαδρομή με διεθνή προσανατολισμό.

3. Δωρεάν κρατική πιστοποίηση ξένης γλώσσας στη Γ΄ Γυμνασίου

Μία ακόμη αλλαγή που αφορά άμεσα τους μαθητές είναι το δωρεάν ηλεκτρονικό Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας (e-ΚΠΓ).

Για πρώτη φορά, οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ΄ Γυμνασίου θα μπορούν να συμμετέχουν χωρίς οικονομική επιβάρυνση σε ηλεκτρονικές εξετάσεις για την απόκτηση κρατικής πιστοποίησης σε μία από τέσσερις γλώσσες που διδάσκονται στο σχολείο:

• Αγγλικά
• Γαλλικά
• Γερμανικά
• Ιταλικά

Η πιλοτική εφαρμογή ξεκινά μέσα στη νέα σχολική χρονιά, ενώ η πλήρης ανάπτυξη του ψηφιακού συστήματος προβλέπεται να πραγματοποιηθεί σταδιακά. 

4. Επέκταση του Ψηφιακού Φροντιστηρίου

Το Ψηφιακό Φροντιστήριο συνεχίζει και διευρύνεται. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Υπουργείου, θα ενισχυθεί η δυνατότητα live μαθημάτων για την Α΄ και Β΄ Λυκείου, ενώ προγραμματίζεται και η ανάπτυξη ψηφιακού βοηθού για πιο προσωποποιημένη και εξατομικευμένη μάθηση. 

Η πλατφόρμα έχει ήδη συγκεντρώσει περισσότερους από 410.000 χρήστες, αποτελώντας ένα από τα βασικά ψηφιακά εργαλεία υποστήριξης των μαθητών.

5. Νέα έμφαση στον χρηματοοικονομικό εγγραμματισμό

Μπαίνει σε εφαρμογή το πρόγραμμα FinStart – Χρηματοοικονομικές Δεξιότητες για τη Ζωή, συνολικού προϋπολογισμού 4 εκατ. ευρώ, το οποίο απευθύνεται σε περίπου 40.000 μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. 

Οι μαθητές θα έρχονται σε επαφή με θέματα όπως:

• διαχείριση χρημάτων
• προσωπικός και οικογενειακός προϋπολογισμός
• αποταμίευση
• αξιολόγηση οικονομικών επιλογών
• ψηφιακές συναλλαγές
• αναγνώριση οικονομικών απατών
• προστασία από παραπλανητικές πρακτικές και υπερχρέωση.

Το πρόγραμμα θα αξιοποιεί ψηφιακά εργαλεία, παιχνίδια, προσομοιώσεις και εφαρμογές που συνδέουν τη σχολική γνώση με πραγματικές καταστάσεις της καθημερινότητας.

6. Νέο μάθημα «Ηθική» για μαθητές που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά

Από τη νέα σχολική χρονιά εφαρμόζεται νέο πλαίσιο για τη διδασκαλία του μαθήματος της Ηθικής.

Το μάθημα δεν αφορά το σύνολο των μαθητών. Απευθύνεται στους μαθητές που έχουν απαλλαγεί από τα Θρησκευτικά, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη δημιουργία τμημάτων. Το νέο πλαίσιο αφορά τόσο το Γυμνάσιο όσο και το Γενικό Λύκειο, ενώ αντίστοιχες προβλέψεις περιλαμβάνονται πλέον και στις οδηγίες λειτουργίας των Δημοτικών.

Η διδασκαλία δίνει έμφαση στην κατανόηση, την επιχειρηματολογία και την κριτική σκέψη.

7. Lockers στα Δημοτικά – Μικρότερη σχολική τσάντα

Μέσα στη σχολική χρονιά προγραμματίζεται η τοποθέτηση ατομικών lockers στα Δημοτικά Σχολεία.

Στόχος είναι οι μαθητές να μπορούν να αφήνουν στο σχολείο βιβλία και σχολικό υλικό που δεν χρειάζονται καθημερινά, ώστε να περιοριστεί το βάρος της σχολικής τσάντας. 

Παράλληλα συνεχίζεται η ψηφιακή αναβάθμιση των σχολείων, με το Υπουργείο να προγραμματίζει συνολικά 44.164 διαδραστικά συστήματα μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς και να έχει ήδη διαθέσει μεγάλο αριθμό σετ ρομποτικής και ψηφιακού εξοπλισμού. 

8. Νέο πλαίσιο για σχολικές εκδρομές και εκπαιδευτικές μετακινήσεις

Από φέτος ισχύει νέο ενιαίο πλαίσιο για τις σχολικές εκδρομές και τις εκπαιδευτικές μετακινήσεις σε Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Στην Πρωτοβάθμια προβλέπονται τουλάχιστον έξι εκπαιδευτικές μετακινήσεις ανά τμήμα και σχολικό έτος, ενώ παράλληλα αυστηροποιούνται οι κανόνες ασφάλειας.

Για πρώτη φορά προβλέπονται επίσης δυνατότητες συνεργασίας σχολείων για κοινές εκδρομές, με στόχο τη μείωση του κόστους για τις οικογένειες. Παράλληλα διευρύνονται οι δυνατότητες συμμετοχής εκπαιδευτικών σε Erasmus. 

Ιδιαίτερη ρύθμιση υπάρχει και για τη χρήση κινητών τηλεφώνων και ηλεκτρονικών συσκευών στις εκδρομές, ειδικά σε περιπτώσεις φωτογράφησης ή βιντεοσκόπησης άλλων μαθητών χωρίς συναίνεση.

9. Περισσότεροι εκπαιδευτικοί στα σχολεία

Η στελέχωση αποτελεί ακόμη μία από τις βασικές προτεραιότητες της νέας χρονιάς.

Μέσα στον Αύγουστο ολοκληρώθηκαν σχεδόν 5.300 νέοι μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών, ανεβάζοντας τους μόνιμους διορισμούς από το 2019 σε περισσότερους από 53.000.

Παράλληλα, περίπου 30.000 αναπληρωτές τοποθετήθηκαν νωρίτερα από προηγούμενες χρονιές, ενώ έως το τέλος Σεπτεμβρίου προβλέπεται να προσληφθούν περίπου 6.000 επιπλέον αναπληρωτές, ανάλογα με τις ανάγκες των σχολείων.

10. Νέα σχολεία και ενίσχυση της Ειδικής Αγωγής

Ο σχολικός χάρτης αλλάζει και σε επίπεδο σχολικών μονάδων.

Για το 2026-2027 ιδρύονται νέα σχολεία σε Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ενώ δημιουργούνται και νέες δομές Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

Συγκεκριμένα, προβλέπεται η ίδρυση 10 νέων σχολικών μονάδων στη Δευτεροβάθμια, ενώ δημιουργούνται ακόμη 5 νέες μονάδες Ειδικής Αγωγής. Παράλληλα πραγματοποιούνται συγχωνεύσεις, υποβιβασμοί και καταργήσεις σχολικών μονάδων όπου το μαθητικό δυναμικό έχει μειωθεί σημαντικά.

11. Ανακαινίσεις, εξοπλισμός και περισσότερη ασφάλεια

Συνεχίζεται το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» για την αναβάθμιση των σχολικών κτιρίων. Περισσότερα από 660 σχολεία έχουν ήδη ανακαινιστεί, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει την επέκταση των παρεμβάσεων σε συνολικά περίπου 2.000 σχολεία μέσα στα επόμενα χρόνια. 

Παράλληλα, το Υπουργείο ανακοίνωσε την προμήθεια 6.479 απινιδωτών, με παράλληλη εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες, ενώ αθλητικός εξοπλισμός θα διατεθεί σε 4.550 σχολεία. Προβλέπεται επίσης εξοπλισμός για εργαστήρια φυσικών επιστημών, μουσικά και καλλιτεχνικά σχολεία, καθώς και η προμήθεια 718 σχολικών λεωφορείων για μαθητές με αναπηρία. 

Τι δεν αλλάζει φέτος – αλλά έρχεται το 2027

Μία σημαντική διευκρίνιση αφορά το Πολλαπλό Βιβλίο.

Παρότι έχει παρουσιαστεί ως μία από τις μεγάλες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, δεν εφαρμόζεται από τη φετινή σχολική χρονιά. Η εφαρμογή των νέων βιβλίων και του Πολλαπλού Βιβλίου έχει προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο του 2027, από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου. 

Το ίδιο ισχύει και για τις ευρύτερες αλλαγές που συνδέονται με το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο. Ο εθνικός διάλογος συνεχίζεται και η επιτροπή αναμένεται να παραδώσει την πρότασή της τον Νοέμβριο του 2026, επομένως δεν πρόκειται για αλλαγές που εφαρμόζονται από σήμερα στις σχολικές τάξεις. 

Μια σχολική χρονιά με περισσότερη τεχνολογία και νέες επιλογές

Η σχολική χρονιά 2026-2027 ξεκινά, επομένως, με ένα μείγμα αλλαγών που αφορούν τόσο την καθημερινότητα των μαθητών όσο και τη γενικότερη κατεύθυνση του δημόσιου σχολείου.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, το Διεθνές Απολυτήριο, η δωρεάν πιστοποίηση ξένης γλώσσας, το Ψηφιακό Φροντιστήριο, ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός, η Ηθική, τα νέα ψηφιακά εργαλεία και οι επενδύσεις στις σχολικές υποδομές δημιουργούν ένα διαφορετικό εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η εφαρμογή όλων αυτών των αλλαγών στην πράξη, ώστε οι νέες δυνατότητες να μεταφραστούν σε καλύτερη εκπαίδευση, περισσότερες ευκαιρίες και ουσιαστική στήριξη για μαθητές, εκπαιδευτικούς και οικογένειες.