Economist: Κλιμακώνει ο Πούτιν–Σχεδιάζει να ρίξει άλλους 400.000 στρατιώτες στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας

Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δεν φέρεται διατεθειμένος να σταματήσει τον πόλεμο κόντρα στην Ουκρανία, αλλά κάνει σχέδια για περαιτέρω κλιμάκωσή του, ρίχνοντας άλλους 400.000 στρατιώτες στον πόλεμο. Αυτό υποστηρίζει δημοσίευμα του Economist που επιχειρεί να αναλύσει τον τρόπο που ενεργεί ο Πρόεδρος της Ρωσίας σημειώνοντας πως στο δίλημμα κλιμάκωση ή εκτόνωση πρεσβεύει την περαιτέρω ανάπτυξη ρωσικών στρατευμάτων, προκειμένου να πάρει τη ρεβάνς σ΄ έναν πόλεμο και που έχει τραβήξει πολύ και δεν φαίνεται να κλείνει εύκολα.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, στις 29 Αυγούστου, σε συνάντηση με προσωπικό και φοιτητές σε ένα πανεπιστήμιο στη Μόσχα, ο Βλαντιμίρ Πούτιν ανέφερε ότι οι όρκες τρέφονται με πολικές αρκούδες.

«Αυτή είναι η τροφική αλυσίδα», δήλωσε ο Πρόεδρος της Ρωσίας. «Τα παιδιά πρέπει να διδαχθούν γι’ αυτό, ώστε να καταλάβουν σε τι είδους κόσμο ζούμε και γιατί διεξάγουμε την ειδική στρατιωτική επιχείρηση», είπε αναφερόμενος στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ο ισχυρισμός του Πούτιν ήταν φανταστικός: δεν υπάρχει καμία γνωστή περίπτωση όρκας που να έφαγε πολική αρκούδα. Όμως η φράση του Ρώσου Προέδρου, κατά ορισμένους δυτικοευρωπαϊκούς κύκλους, παρείχε μία γεύση για την κοσμοθεωρία του Πούτιν.

Τα «σημάδια» και οι ερμηνείες τους

Το τελευταίο χρονικό διάστημα οι χώρες του ΝΑΤΟ ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για τις πιθανές ενέργειες του Ρώσου Προέδρου. Βεβαίως αυτό έχει να κάνει όχι μόνο με μία πραγματική διάσταση, που είναι η εισβολή στην Ουκρανία, αλλά και με το φαντασιακό, όσων θα ήθελαν μία περαιτέρω σύγκρουση, που θα ενισχύσει όσους θέλουν για διάφορους λόγους να ενισχυθεί η βιομηχανία όπλων.

Ο ρωσικός στρατός, σύμφωνα με την Efsyn.gr βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό σε αδιέξοδο εδώ και χρόνια, με δεκάδες χιλιάδες άνδρες να σκοτώνονται ή να τραυματίζονται σοβαρά κάθε μήνα. Αυτή βεβαίως η λογική των Δυτικών σκοντάφτει στη λογική των Ρώσων, που θεωρούν ότι οι Ρωσόφωνοι αδικήθηκαν στην Ουκρανία επομένως έχουν χρέος να υπερασπιστούν και τη χώρα τους και τα εδάφη, που ζούσαν Ρωσόφωνοι.

Κατά τον Economist βέβαια, ο Πούτιν δεν δείχνει κανένα σημάδι υποχώρησης. Η ανησυχία είναι ότι μπορεί να προσπαθήσει να ξεφύγει από αυτό που οι Ρώσοι αποκαλούν αδιέξοδο, όπως έκανε και στο παρελθόν: βρίσκοντας κάποιον νέο τρόπο για να κλιμακώσει τη σύγκρουση.

Τα σημάδια της δυτικής ανησυχίας είναι παντού αλλά έχουν κι ένα οικονομικό αποτύπωμα. Στις 25 Αυγούστου, ο Τζον Ράτκλιφ, διευθυντής της CIA της Αμερικής, πέταξε απροσδόκητα στη Μόσχα. Οι απόψεις διίστανται όσον αφορά στον σκοπό της επίσκεψής του: αν πήγε για να προειδοποιήσει τον Πούτιν να μην επιτεθεί σε χώρες του ΝΑΤΟ ή για να δώσει μια ζοφερή αξιολόγηση των προοπτικών της Ρωσίας και να τον πείσει να διαπραγματευτεί.

Τρεις ημέρες αργότερα, η Φινλανδία ζήτησε τη βοήθεια σουηδικών αεροσκαφών και πολεμικών πλοίων για την παρακολούθηση των συνόρων της με τη Ρωσία, φοβούμενη εισβολές. Η Γερμανία ετοιμάζεται να κατηγορήσει ανοιχτά τη Ρωσία για μια επίθεση με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας στις 4 Αυγούστου και πιθανότατα θα επιβάλει περαιτέρω κυρώσεις. Στις 20 Αυγούστου, η Ρουμανία ανέφερε ότι κατέστρεψε ένα ρωσικό drone που στόχευε μια πλατφόρμα γεώτρησης στα χωρικά ύδατά της. Στις 25 Αυγούστου, η Σλοβακία απέτρεψε εμπρηστική επίθεση σε εργοστάσιο drone.

Τα σχέδια για κλιμάκωση

Ο Πούτιν έβαλε τέλος στη μακρά σιωπή του σχετικά με τις ολοένα και πιο επιτυχημένες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Ουκρανίας σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου και κέντρα logistics, συμπεριλαμβανομένων αποθηκών που ανήκουν στην Wildberries, τον μεγαλύτερο ηλεκτρονικό λιανοπωλητή της Ρωσίας. Σε ομιλία του στις 22 Αυγούστου, κατηγόρησε την Ουκρανία ότι άνοιξε ένα «κουτί της Πανδώρας» και υποσχέθηκε «ανταπόδοση στους πιο ευαίσθητους τομείς της οικονομίας σας». Νωρίτερα την ίδια ημέρα, μιλώντας στο πολιτικό κόμμα του Κρεμλίνου, απέρριψε κάθε ιδέα τερματισμού του πολέμου. «Η ειδική στρατιωτική επιχείρηση συνεχίζεται», υπογράμμισε και πρόσθεσε: «Θα προχωρήσουμε μόνο μπροστά». Πηγές κοντά στο Κρεμλίνο σημειώνουν ότι, έπειτα από αρκετές εβδομάδες σκέψης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, φαίνεται να επέλεξε να κλιμακώσει την κατάσταση.

Σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα, μακροχρόνιος συνεργάτης του Πούτιν ανέφερε ότι είναι πιθανό να είδε την επίσκεψη του Ράτκλιφ ως ένδειξη αμερικανικής αδυναμίας. Αυτή -είπε ο συνεργάτης- ήταν η ερμηνεία του Προέδρου για την επίσκεψη στη Μόσχα τον Νοέμβριο του 2021 του Μπιλ Μπερνς, διευθυντή της CIA του Τζο Μπάιντεν, για να τον προειδοποιήσει να μην εισβάλει στην Ουκρανία. Ωστόσο, ο Πούτιν προχώρησε στην επίθεση τρεις μήνες αργότερα.

Δυτικές αναλυτές ωστόσο δεν μπορούν να πουν με σιγουριά τι κρύβεται μέσα στο κεφάλι του Πούτιν. Και πάρα πολλές φορές έχει αποδειχτεί πως δεν έχουν πέσει και μέσα στις προβλέψεις τους. Αλλά οι λόγοι για την κλιμάκωση του πολέμου, όπως η απόφαση για εισβολή εξαρχής, είναι εσωτερικοί. Ο βασικός του στόχος ήταν πάντα η διατήρηση της δικής του εξουσίας και, τελικά, της ζωής του.

Δυσαρέσκεια εντός της Ρωσίας

Πάντως, το Κρεμλίνο ανησυχεί μήπως εξαντληθεί η σιωπηλή συναίνεση του ρωσικού λαού για τον πόλεμο. Οι βαθιές επιθέσεις από ουκρανικά drones σε διυλιστήρια, μαζί με τους περιορισμούς στο διαδίκτυο που επιβάλλονται από τις υπηρεσίες ασφαλείας, έχουν διαλύσει την κανονικότητα. Σύμφωνα με δημοσκόπηση, το 57% των Ρώσων περιγράφουν την κατάσταση ως «τεταμένη». Οι ερωτηθέντες αναφέρουν τον πόλεμο, τον αριθμό των νεκρών, την κινητοποίηση, τις επιθέσεις με drones και την έλλειψη αίσθησης του μέλλοντος. Η εμπιστοσύνη του κοινού στην τηλεοπτική προπαγάνδα μειώνεται και οι νέοι δημοσιεύουν εκκλήσεις για τον τερματισμό του πολέμου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η δημοτικότητα του Πούτιν μειώνεται.

Στην ονομαζόμενη ρωσική κοινωνική ελίτ, φέρεται να είναι ακόμη πιο άσχημη. Το μεγαλύτερο ζήτημα −σημειώνει ένας αναλυτής− δεν είναι τόσο η οικονομία ή η έλλειψη στρατιωτικής επιτυχίας, αλλά ο χρόνος που έχει σπαταλήσει ο πόλεμος: όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, σχεδόν πέντε χρόνια είναι μια αποτυχία. Υπάρχει μια αυξανόμενη αίσθηση ότι «ο τσάρος είναι γυμνός», αναφέρει μέλος της ελίτ. Κανένα από τα οικονομικά ή πολιτικά προβλήματα της Ρωσίας δεν είναι μοιραίο για τον Πούτιν: έχει τους οικονομικούς πόρους και τον κατασταλτικό μηχανισμό για να συνεχίσει. Αλλά η αίσθηση που υπάρχει έχει σημασία.

Ποια ακριβώς είναι η πολιτική του Πούτιν

Ο Πούτιν μπορεί να εκφράζει τους στόχους του χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της γεωπολιτικής, αλλά στην πραγματικότητα καθοδηγείται από την καθεστωτική λογική της μη αδυναμίας. Το ρωσικό σύστημα έχει υψηλή ανοχή στη βία, αλλά δεν συγχωρεί και την αποτυχία. Πιθανότατα πιστεύει ότι ο τερματισμός του πολέμου χωρίς να επιτύχει ούτε τον ελάχιστο στόχο του, δηλαδή να καταλάβει όλη την ανατολική περιοχή Ντονμπάς της Ουκρανίας, θα τον έθετε σε σωματικό κίνδυνο. Πηγές δυτικές λένε πως ο ίδιος εκμυστηρεύθηκε σε στενό κύκλο φίλων, πως αν δεν προχωρήσει καλύτερα η υπόθεση της Ουκρανίας: «Θα με κρεμάσουν».  

Η συνέχιση του πολέμου στην τρέχουσα μορφή του, εν τω μεταξύ, δεν αποτελεί λύση. «Τα σενάρια που βασίζονται στην αδράνεια είναι μειονεκτικά για το Κρεμλίνο», σημειώνει μέλος της ρωσικής ελίτ: απλώς καταναλώνουν οικονομικούς πόρους και σπαταλούν πολιτικό κεφάλαιο.

Κλιμάκωση ή εκτόνωση;

Όλα αυτά μπορεί να κάνουν την κλιμάκωση να φαίνεται ελκυστική. Αλλά δεν είναι σαφές τι θα συνεπάγεται. Η Ρωσία είναι πιθανό να εντείνει τον υβριδικό πόλεμο και τη δολιοφθορά εναντίον των συμμάχων της Ουκρανίας και να στοχεύσει τις οδούς εφοδιασμού από την Ευρώπη προς την Ουκρανία. Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών ανησυχούν ότι η Ρωσία μπορεί να στοχεύσει εργοστάσια στην Ευρώπη που κατασκευάζουν υλικό για την πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. Αλλά πιστεύουν ότι ο Πούτιν δεν θέλει μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ.

Εντός της Ουκρανίας, η κλιμάκωση σημαίνει σε μεγάλο βαθμό κλιμάκωση των όσων κάνει ήδη η Ρωσία. Στις 30 Αυγούστου, το υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας δήλωσε ότι προετοιμάζει μια μαζική επίθεση στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας. Αλλά η Ουκρανία αναμένει ήδη τέτοιες επιθέσεις ως μέρος της ολοκληρωτικής επίθεσης της Ρωσίας για να συντρίψει τη θέλησή της αυτόν τον χειμώνα. Όσο για τον χερσαίο πόλεμο, ρωσικές πηγές λένε ότι ο Πούτιν έχει δεσμευτεί να ρίξει επιπλέον 300.000-400.000 άνδρες στον πόλεμο. Δεν χρειάζεται να ανακοινώσει νέο κύμα κινητοποίησης: δεν ανέστειλε ποτέ την αρχική του εντολή κινητοποίησης. Επιπλέον άνθρωποι πιθανότατα θα στρατολογηθούν με τη χρήση εξαναγκασμού από τις περιφερειακές κυβερνήσεις για να περιοριστεί οποιαδήποτε πολιτική δυσαρέσκεια. Οι αρχές δοκιμάζουν ήδη το νέο σύστημα στρατολόγησης στην Πένζα, μια περιοχή 750 χλμ. νοτιοανατολικά της Μόσχας.

Οι δυτικοί που θα ήθελαν να έχουν άλλον συνομιλητή τονίζουν πως ο Πούτιν μπορεί επίσης να εντείνει την καταστολή των υποτιθέμενων «εσωτερικών εχθρών», όχι επειδή αποτελούν απειλή για την εξουσία του, αλλά επειδή χρειάζεται να επιδείξει δύναμη. Ωστόσο μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να λύνεται κάποιο από τα προβλήματα της Ρωσίας.