Κάρτες σίτισης: Τι ισχύει και πως χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα-Η ευρωπαϊκή τακτική 

Οι κάρτες σιτίσης εσχάτως ακούγονται πολύ. Στον ιδιωτικό τομέα είναι ήδη ευρεία διαδεδομένες και όπως κατέγραψαν σχετικά οικονομικά ρεπορτάζ οι επιχειρήσεις τα προτιμούν εφόσον θέλουν να ανταμείψουν τους εργαζομένους τους με αυξήσεις.

Νίκος Γιαννόπουλος

Ομως τι ακριβώς είναι η κάρτα σίτισης για κάποιον που δεν γνωρίζει; Στην ουσία είναι μια προπληρωμένη παροχή που δίνει η επιχείρηση στον εργαζόμενο, συνήθως κάθε μήνα, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αγορά τροφίμων, έτοιμου φαγητού, καφέ ή γευμάτων σε συγκεκριμένο δίκτυο συνεργαζόμενων επιχειρήσεων.

Η λογική τους είναι απλή: ένα μέρος της αμοιβής δεν δίνεται ως μισθός σε μετρητά, αλλά ως στοχευμένη παροχή για τα καθημερινά έξοδα διατροφής.

Στην Ελλάδα υπάρχουν σήμερα τόσο οι κλασικές διατακτικές όσο και φυσικές ή ψηφιακές κάρτες. Ενδεικτικά, η Edenred διαθέτει το Ticket Restaurant και η Up Hellas τις διατακτικές Chèque Déjeuner. Η χρήση τους έχει πλέον επεκταθεί σε σούπερ μάρκετ, εστιατόρια, καφέ, delivery και άλλα συμβεβλημένα καταστήματα.

Μέχρι εδώ τα πράγματα είναι απλά.

Το μεγάλο ζήτημα είναι όμως γιατί οι επιχειρήσεις, και οι ελληνικές ανάμεσά τους, προτιμούν αυτόν τον τρόπο πληρωμής και όχι μία παραδοσιακή αύξηση.

Η απάντηση είναι απλή και συνάμα…διδακτική για το πως ο καπιταλισμός μπορεί να βγάλει από τη μύγα ξύγκι και να ξεπεράσει τα όποια φορολογικά εμπόδια.

Η αύξηση μισθού αποτελεί κανονική μισθολογική δαπάνη και συνδέεται με την προβλεπόμενη από το νόμο φορολογία και ασφαλιστικές εισφορές. Αντίθετα, η ελληνική φορολογική νομοθεσία προβλέπει ότι η αξία των διατακτικών σίτισης έως 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα εξαιρείται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, από τον υπολογισμό του εισοδήματος από μισθωτή εργασία.

Με απλά λόγια, ένα ποσό που θα κόστιζε περισσότερο εάν ενσωματωνόταν στον μικτό μισθό, μπορεί να δοθεί ως παροχή σίτισης με ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση. Οι ίδιοι οι πάροχοι παρουσιάζουν την παροχή ως αφορολόγητη έως το συγκεκριμένο όριο.

Θεωρητικά αυτού του είδους η παροχή είναι win-win για εργοδότες και εργαζόμενους. Η επιχείρηση περιορίζει το συνολικό κόστος της παροχής και ο εργαζόμενος λαμβάνει μεγαλύτερη πραγματική αγοραστική αξία από όση θα μπορούσε να προκύψει από ένα αντίστοιχο ποσό στον μισθό.

Υπάρχει όμως ένα μεγάλο αλλά που βάζει τους εργαζόμενους σε δυσχερή θέση:

Οι κάρτες σίτισης ΔΕΝ είναι χρήματα. Δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να πληρωθεί το ενοίκιο ή άλλες σοβαρές ανάγκες. Επίσης, αφού δεν είναι χρήματα δεν αποταμιεύονται. Αντιθέτως, χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένες κατηγορίες αγορών και συμβεβλημένο δίκτυο καταστημάτων. Ουσιαστικά οι περισσότεροι εργαζόμενοι καλύπτουν το μεγαλύτερο ή μικρότερο μέρος των εξόδων του σούπερ μάρκετ και τίποτα παραπάνω.

Δημιουργείται, έτσι, σταδιακά ένα νέο μοντέλο αμοιβής, όπου μέρος όσων παλαιότερα θα δίνονταν ως μισθός μετατρέπεται σε στοχευμένες, φορολογικά παροχές με τις οποίες οι επιχειρήσεις επιχειρούν να μειώσουν το μισθολογικό τους κόστος.

Ευρωπαϊκή εμπειρία  

Η Γαλλία ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του τρόπου αμοιβής αφού συγκεκριμένες κάρτες σίτισης χρησιμοποιούνται επί δεκαετίες. Πρόκειται για τίτλους ή ηλεκτρονικές κάρτες που επιτρέπουν στον εργαζόμενο να πληρώνει γεύματα και συγκεκριμένες αγορές τροφίμων όπως και στην Ελλάδα.

Το γαλλικό κράτος αναφέρει ότι η χορήγησή τους δεν είναι υποχρεωτική: ο εργοδότης μπορεί αντί γι’ αυτό να παρέχει κυλικείο, χώρο εστίασης ή άλλο επίδομα γεύματος. Οι δικαιούχοι μπορεί να είναι εργαζόμενοι πλήρους ή μερικής απασχόλησης, συμβασιούχοι, ασκούμενοι και τηλεργαζόμενοι.

Ανάλογα μοντέλα υπάρχουν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως το Βέλγιο, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Τσεχία.

Είναι υποχρεωτική η αποδοχή της από τον εργαζόμενο; Ουδείς εργασιακός κανόνας υπάρχει για το ζήτημα, πρακτικά όμως φαίνεται ότι μία σχετική “υποχρεωτικότητα” υφίσταται εκ των πραγμάτων αφού οι επιχειρήσεις παρουσιάζουν τη μέθοδο ως τετελεσμένο, από την πλευρά τους, γεγονός. Ετσι πληρώνουμε, είμαστε νόμιμοι, οπότε γιατί όχι λένε στον εργαζόμενο.

Σε κάθε περίπτωση καλό θα είναι ο εργαζόμενος να είναι απολύτως ενημερωμένος για την τακτική αυτή και να γνωρίζει επακριβώς ποιες ανάγκες μπορεί να καλύψει και ποιες όχι.

Επαναλαμβάνουμε πάντως: Οι κάρτες σίτισης ΔΕΝ είναι χρήματα…