“Ντράπηκα που είμαι Τουρκοκύπριος”: Η εξομολόγηση του ευρωβουλευτή Ν. Κιζίλγιουρεκ για τις δολοφονίες Ισαάκ και Σολωμού

Τριάντα χρόνια μετά τα αιματηρά γεγονότα στη Δερύνεια, ο Τουρκοκύπριος ακαδημαϊκός και πρώην ευρωβουλευτήςΝιαζί Κιζίλγιουρεκ μιλά για τη βία του Αυγούστου του 1996, καταγγέλλει τη δράση εθνικιστικών ομάδων και ζητά συγγνώμη από την κόρη του Τάσου Ισαάκ, Αναστασία, που έζησε δίχως να γνωρίσει τον πατέρα της.

Τριάντα χρόνια συμπληρώνονται από τις σοκαριστικές δολοφονίες του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού στη Δερύνεια, τον Αύγουστο του 1996. Δύο γεγονότα που καταγράφηκαν ζωντανά από τις τηλεοπτικές κάμερες και συγκλόνισαν την Κύπρο και ολόκληρο τον κόσμο.

Με αφορμή την επέτειο, ο Τουρκοκύπριος ακαδημαϊκός και πρώην ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ, Νιαζί Κιζίλγιουρεκ, ανατρέχει σε εκείνες τις ημέρες και περιγράφει τη δική του εμπειρία.

«Ντράπηκα που ήμουν Τουρκοκύπριος»

Ο Κιζίλγιουρεκ, σύμφωνα με το Πρώτο Θέμα, θυμάται ότι στις 11 Αυγούστου 1996 βρισκόταν σε τηλεοπτικό στούντιο στη Λευκωσία, όταν μεταδόθηκαν οι εικόνες από τον άγριο ξυλοδαρμό του 24χρονου Τάσου Ισαάκ στη νεκρή ζώνη της Δερύνειας.

Ο Ισαάκ είχε επιχειρήσει να βοηθήσει έναν άλλο διαδηλωτή, όταν παγιδεύτηκε στα συρματοπλέγματα. Σύμφωνα με όσα καταγράφηκαν εκείνη την ημέρα, περικυκλώθηκε από άνδρες που τον χτύπησαν με ρόπαλα και άλλα αντικείμενα, μέχρι να χάσει τη ζωή του.

Οι εικόνες μεταδόθηκαν ζωντανά και προκάλεσαν σοκ. Ο Κιζίλγιουρεκ γράφει ότι αποχώρησε από το στούντιο βαθιά συγκλονισμένος.

«Ντράπηκα που ήμουν Τουρκοκύπριος», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι αισθάνθηκε πως μια πράξη ακραίας βίας γινόταν στο όνομα της δικής του κοινότητας.

Τρεις ημέρες αργότερα, στις 14 Αυγούστου, η Κύπρος θα συγκλονιζόταν ξανά. Ο 26χρονος Σολωμός Σολωμού, συγγενής του Τάσου Ισαάκ, συμμετείχε στις διαδηλώσεις που ακολούθησαν την κηδεία του και επιχείρησε να ανέβει σε ιστό όπου κυμάτιζε η τουρκική σημαία. Λίγο αργότερα έπεσε νεκρός από πυρά που προήλθαν από την τουρκική πλευρά.

Και αυτή η σκηνή καταγράφηκε από τις τηλεοπτικές κάμερες και μεταδόθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο.

Οι καταγγελίες για τις εθνικιστικές ομάδες

Στην παρέμβασή του, ο Κιζίλγιουρεκ κάνει λόγο για παρουσία εθνικιστικών ομάδων στην περιοχή και υποστηρίζει ότι μέλη των Γκρίζων Λύκων είχαν μεταφερθεί από την Τουρκία στα κατεχόμενα, με στόχο να αντιμετωπίσουν τους Ελληνοκύπριους διαδηλωτές.

Περιγράφει μια ιδιαίτερα τεταμένη κατάσταση κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, με ανθρώπους να κρατούν ρόπαλα, κυνηγετικά όπλα και σημαίες με τα τρία μισοφέγγαρα των Γκρίζων Λύκων.

Παράλληλα, αναφέρεται στις καταγγελίες ότι Τουρκοκύπριοι δημοσιογράφοι είχαν προειδοποιηθεί να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ως προς όσα θα κατέγραφαν και θα μετέδιδαν από την περιοχή.

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίζεται απέναντι στον τότε Τουρκοκύπριο ηγέτη Ραούφ Ντενκτάς. Σύμφωνα με τον Κιζίλγιουρεκ, μετά τη δολοφονία του Ισαάκ, ο Ντενκτάς υποδέχθηκε στο λεγόμενο «προεδρικό μέγαρο» μέλη των εθνικιστικών οργανώσεων, ενώ φέρεται να τους πρόσφερε λεμονάδα.

Ο ίδιος αποδίδει πολιτικές ευθύνες και στην τότε πρωθυπουργό της Τουρκίας Τανσού Τσιλέρ, η οποία είχε μεταβεί στα κατεχόμενα και είχε δηλώσει ότι «τα χέρια που απλώνονται στη σημαία θα σπάσουν». Κατά τον Κιζίλγιουρεκ, τέτοιες δηλώσεις ενίσχυσαν το κλίμα ατιμωρησίας και προσέφεραν πολιτική κάλυψη στους δράστες.

Η Αναστασία που δεν γνώρισε ποτέ τον πατέρα της

Πίσω από την ιστορική διάσταση της υπόθεσης βρίσκεται και μια προσωπική τραγωδία.

Η σύζυγος του Τάσου Ισαάκ ήταν έγκυος όταν εκείνος δολοφονήθηκε. Λίγες εβδομάδες αργότερα γεννήθηκε η κόρη τους, η Αναστασία, η οποία δεν γνώρισε ποτέ τον πατέρα της.

Σε αυτό το παιδί απευθύνει ουσιαστικά ο Κιζίλγιουρεκ το πιο συγκινητικό σημείο της παρέμβασής του.

«Πιστεύω ότι είναι χρέος όλων μας να ζητήσουμε συγγνώμη – τουλάχιστον από το ορφανό κορίτσι που ήρθε στον κόσμο με το όνομα Αναστασία», γράφει.

Η ιστορία της μικρής Αναστασίας συνδέθηκε όλα αυτά τα χρόνια με τη μνήμη του πατέρα της. Η Χάρις Αλεξίου είχε ερμηνεύσει για εκείνη το «Τραγούδι του Χελιδονιού», σε στίχους του Μιχάλη Χριστοδουλίδη.

Η δικαστική εκκρεμότητα

Το 2008, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδίκασε την Τουρκία για παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή στις υποθέσεις των Ισαάκ και Σολωμού.

Ωστόσο, τρεις δεκαετίες μετά τα γεγονότα, κανένας από τους καταζητούμενους για τις δολοφονίες δεν έχει οδηγηθεί ενώπιον της δικαιοσύνης, ενώ τα σχετικά εντάλματα σύλληψης παραμένουν ανεκτέλεστα.

Για τον Νιαζί Κιζίλγιουρεκ, όμως, το ζήτημα δεν είναι μόνο δικαστικό ή πολιτικό. Είναι και βαθιά ανθρώπινο.

«Εκείνο το καλοκαίρι, ως άνθρωπος πονούσε η συνείδησή μου και ως Τουρκοκύπριος ένιωσα ντροπή», γράφει, σημειώνοντας πως οι δολοφόνοι έδρασαν στο όνομα όλων των Τουρκοκυπρίων.

Και τριάντα χρόνια μετά, θεωρεί πως υπάρχει τουλάχιστον μία πράξη που δεν μπορεί να περιμένει άλλο: μια συγγνώμη προς ένα παιδί που γεννήθηκε χωρίς να προλάβει να γνωρίσει τον πατέρα του.