Αρχαίο Θέατρο Νικόπολης: Τι προβλέπεται στη μελέτη του ΥΠΠΟ

Ένα νέο βήμα για την ανάδειξη ενός εμβληματικού μνημείου της Αρχαίας Νικόπολης, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αρχαία θέατρα της Ευρώπης έκανε το υπουργείο Πολιτισμού. Προχωρά στην αποκατάσταση του κάτω κοίλου του Μεγάλου Θεάτρου της αρχαίας πόλης, που ήταν εγκατεστημένη σε ελάχιστη απόσταση από το κέντρο της σημερινής Πρέβεζας.

Η Νικόπολη ιδρύθηκε από τον Οκταβιανό Αύγουστο μετά τη νίκη του στη Ναυμαχία του Ακτίου το 31 π.Χ. και εξελίχθηκε σε σημαντικό διοικητικό, εμπορικό και στρατιωτικό κέντρο. Πέρασε από διαφορετικές εποχές, γνώρισε ακμή και παρακμή, αντιμετώπισε επιδρομές και μεγάλες ιστορικές αλλαγές. Επί Διοκλητιανού ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα της επαρχίας Epirus Vetus ενώ στην περιοχή περιόδευσε κι ο Απόστολος Παύλος. Το μνημείο παραμένει όρθιο και συνεχίζει να μας θυμίζει το μέγεθος και τη σπουδαιότητα της αρχαίας Νικόπολης. Τώρα, με τις νέες εργασίες, ένα ακόμη κομμάτι του αποκτά ξανά τη μορφή που είχε στην αρχαιότητα, ώστε να μπορεί να διαβαστεί και να γίνει καλύτερα κατανοητό από τους επισκέπτες του σήμερα.

Η επέμβαση αφορά την αποκατάσταση του κάτω κοίλου και εντάσσεται στην γ΄ φάση του έργου προστασίας, συντήρησης και αποκατάστασης του Μεγάλου Θεάτρου. Προβλέπεται η προμήθεια και τοποθέτηση νέων ασβεστολιθικών εδωλίων στο κάτω κοίλο, καθώς και μαρμάρινων πλακών για το δάπεδο της ορχήστρας.

Το έργο χρηματοδοτείται από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ήπειρος 2021-2027» και έρχεται ως συνέχεια των εργασιών που έχουν ήδη ολοκληρωθεί κατά τη β΄ φάση του έργου, με χρηματοδότηση από το ΠΕΠ «Ήπειρος 2014-2020».

Ένα θέατρο που άντεξε στον χρόνο

Το Μεγάλο Θέατρο της Νικόπολης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δημόσια και θαυμαστά οικοδομήματα της ρωμαϊκής πόλης. Η αρχική του κατασκευή χρονολογείται στην εποχή του Αυγούστου ενώ κατά τον 2ο αιώνα μ.Χ. πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη ανακατασκευή του.

Το ημικυκλικό κοίλο του διέθετε λίθινα εδώλια, περιμετρικό διάδρομο, στοά και σύστημα σκίασης, ενώ το κάτω κοίλο ανακατασκευάστηκε με μεγαλύτερη κλίση και υπερυψωμένο διάδρομο προς την ορχήστρα.

Σήμερα, το μνημείο δεν σώζεται ακέραιο. Πολλά από τα λίθινα εδώλια αφαιρέθηκαν κατά τους μεταγενέστερους χρόνους και χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό ή για την παραγωγή ασβέστη.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και από την παρουσία τριών ασβεστοκάμινων, τα οποία είχαν ήδη καταγραφεί στις αρχές του 19ου αιώνα από τον Βρετανό αρχιτέκτονα Thomas Leverton Donaldson.

Παρά τις απώλειες, το θέατρο εξακολουθεί να στέκεται. Τμήματα των πρώτων σειρών του κάτω κοίλου, ένα έδρανο στην ενδέκατη σειρά και διάσπαρτα καταπεσμένα εδώλια αποτελούν σήμερα τα ίχνη ενός μνημείου που εξακολουθεί να έχει παρουσία στον χώρο.

Και αυτή ακριβώς την παρουσία επιχειρούν να ενισχύσουν οι εργασίες αποκατάστασης.

167 νέα εδώλια στο κάτω κοίλο

Στο πλαίσιο της γ΄ φάσης, σύμφωνα με το ΥΠΠΟ, προβλέπεται η συμπλήρωση των σωζόμενων εδωλίων, ώστε κάθε κερκίδα να αποκτήσει συνολικά πέντε σειρές.

Συνολικά θα κατασκευαστούν και θα τοποθετηθούν 167 νέα ασβεστολιθικά έδρανα, ενώ θα ανακατασκευαστούν και οι αντίστοιχες βαθμίδες των κλιμάκων.

Τα νέα στοιχεία θα κατασκευαστούν από συμβατό ασβεστολιθικό υλικό και θα τοποθετηθούν με αναστρέψιμες τεχνικές, σύμφωνα με τις αρχές της αποκατάστασης των μνημείων. Θα είναι διακριτά από τα αυθεντικά στοιχεία, χωρίς όμως να αλλοιώνουν τη συνολική εικόνα του θεάτρου. Στόχος δεν είναι να δημιουργηθεί ένα «καινούργιο» αρχαίο θέατρο, αλλά να γίνει ξανά αναγνώσιμη η αρχική μορφή του μνημείου.

Από το ΥΠΠΟ φιλοδοξούν ν’ αναδείξουν καλύτερα τη σχέση ανάμεσα στην ορχήστρα και το κοίλο και να δημιουργήσουν ασφαλέστερες συνθήκες κίνησης για τους επισκέπτες.

Κατά τη β΄ φάση του έργου είχαν ήδη στερεωθεί και συμπληρωθεί οι χυτές υποδομές των εδωλίων και των κλιμάκων, είχαν συντηρηθεί τα σωζόμενα λίθινα εδώλια και είχαν πραγματοποιηθεί συγκολλήσεις και συμπληρώσεις φθορών. Αποκαταστάθηκε επίσης τμήμα του διαδρόμου στη βάση του κοίλου, ενώ πιλοτικά τοποθετήθηκαν 16 νέα ασβεστολιθικά έδρανα.

«Να αποκτήσει ξανά την αρχιτεκτονική του συνοχή»

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε το Μεγάλο Θέατρο έναν από τους βασικούς πυλώνες του συνολικού σχεδιασμού για την ανάδειξη της Νικόπολης.

Όπως σημείωσε, στόχος των παρεμβάσεων είναι η διατήρηση της αυθεντικότητας του μνημείου, η αποκατάσταση της μορφολογικής και λειτουργικής του αναγνωσιμότητας και η ασφαλής απόδοσή του στους πολίτες και τους επισκέπτες.

Η παρέμβαση στο κάτω κοίλο έρχεται να συμπληρώσει τις εργασίες που ήδη υλοποιούνται στην ορχήστρα, αλλά και τον ευρύτερο σχεδιασμό για την αποκατάσταση και αναστήλωση του σκηνικού οικοδομήματος και των παρασκηνίων.

Κάτοικοι κι επισκέπτες, που βλέπουν το Μεγάλο Θέατρο της Νικόπολης – ένα από τα σημαντικότερα θέατρα της Ελλάδας – δεν αντιμετωπίζεται ως ένα απομονωμένο μνημείο, διότι αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι ενός μεγαλύτερου αρχαιολογικού συνόλου, που σταδιακά αποκτά ξανά τη συνοχή και την αναγνωσιμότητά του.

Η Νικόπολη στο επίκεντρο ενός συνολικού σχεδιασμού

Στον αρχαιολογικό χώρο δημιουργείται ένα σύγχρονο δίκτυο διαδρομών και ειδικές υποδομές προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία, με στόχο να συνδεθούν μεταξύ τους το Θέατρο, το Ωδείο, το Μνημείο του Αυγούστου και τα σημαντικότερα μνημεία της αρχαίας πόλης.

Τα τελευταία χρόνια έχουν δρομολογηθεί στη Νικόπολη, με χρηματοδότηση από το ΠΕΠ «Ήπειρος», το Ταμείο Ανάκαμψης και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού πάνω από 10 εκατ. ευρώ.

Μια πόλη που γράφτηκε στην ιστορία

Σημαντικό σταθμό στην ιστορία της αποτέλεσε και η επικράτηση του χριστιανισμού. Ο Απόστολος Παύλος κήρυξε στην πόλη το 62-63 μ.Χ., ενώ από τον 5ο αιώνα μ.Χ. η Νικόπολη εξελίχθηκε σε σημαντικό εκκλησιαστικό κέντρο.

Το Μεγάλο Θέατρο αποτελεί ένα εντυπωσιακό μνημείο, που εξακολουθεί να κερδίζει το ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται για μία ρωμαϊκή πόλη, που αποτελεί ένα οργανικό κομμάτι της Πρέβεζας.

Στόχος είναι να κρατηθεί ζωντανή η μνήμη της Νικόπολης και να μπορέσουν οι επόμενες γενιές να δουν, να περπατήσουν και να γνωρίσουν από κοντά ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Ηπείρου.