IRIS: Πότε οι μεταφορές χρημάτων μπορεί να φέρουν φόρο – Τι ισχύει για το χαρτζιλίκι

Νέες διευκρινίσεις για τη φορολογική αντιμετώπιση των μεταφορών χρημάτων μέσω IRIS δίνει η ΑΑΔΕ, καθώς τις τελευταίες ημέρες έχει δημιουργηθεί σύγχυση σχετικά με το πότε ένα ποσό που μεταφέρεται από έναν λογαριασμό σε άλλον μπορεί να θεωρηθεί δωρεά ή γονική παροχή.

Το βασικό μήνυμα της ΑΑΔΕ είναι καθησυχαστικό: οι μικρομεταφορές χρημάτων, ιδιαίτερα όταν αφορούν καθημερινά έξοδα μεταξύ συγγενών, δεν αποτελούν από μόνες τους λόγο φορολογικής επιβάρυνσης. Το ίδιο ισχύει για το συνηθισμένο χαρτζιλίκι από γονείς ή παππούδες προς παιδιά και εγγόνια. 

Τι ισχύει για το χαρτζιλίκι μέσω IRIS

Η μεταφορά χρημάτων από γονείς προς παιδιά μέσω IRIS, όταν γίνεται για την κάλυψη μικροεξόδων και γενικότερα των αναγκών διαβίωσης, δεν θεωρείται αυτομάτως δωρεά.

Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι αυτό αφορά ιδιαίτερα περιπτώσεις όπου πρόκειται για μικρά ποσά που δίνονται για καθημερινές ανάγκες, όπως το χαρτζιλίκι. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα προστατευόμενα τέκνα, όπως ανήλικα παιδιά ή φοιτητές έως 25 ετών.

Επομένως, μια συνηθισμένη μεταφορά χρημάτων από έναν γονέα στο παιδί του για φαγητό, μετακινήσεις, έξοδα σπουδών ή άλλα καθημερινά έξοδα δεν σημαίνει ότι ο γονέας πρέπει να υποβάλει δήλωση δωρεάς.

Δεν έχει σημασία μόνο αν η μεταφορά έγινε μέσω IRIS

Ένα σημαντικό σημείο που επισημαίνεται από την ΑΑΔΕ είναι ότι το φορολογικό ζήτημα δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το εάν χρησιμοποιήθηκε το IRIS.

Οι ίδιες αρχές εφαρμόζονται γενικότερα στις μεταφορές χρημάτων μέσω τραπεζικών λογαριασμών. Δηλαδή, το γεγονός ότι ένα ποσό μεταφέρθηκε ηλεκτρονικά από έναν λογαριασμό σε άλλον δεν σημαίνει από μόνο του ότι πρόκειται για φορολογητέα δωρεά. 

Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι οι μεταφορές μικροποσών δεν αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος, εκτός εάν διαπιστώνεται συγκεκριμένο μοτίβο καταχρηστικής πρακτικής.

Πότε μπορεί να υπάρξει φορολογικό ζήτημα

Διαφορετική είναι η περίπτωση κατά την οποία μια μεταφορά χρημάτων δεν αφορά απλό χαρτζιλίκι ή κάλυψη καθημερινών αναγκών, αλλά αποτελεί ουσιαστικά δωρεά χρημάτων ή γονική παροχή.

Σε αυτή την περίπτωση έχει σημασία η σχέση μεταξύ του προσώπου που δίνει τα χρήματα και εκείνου που τα λαμβάνει, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιείται και αποδεικνύεται η μεταφορά.

Για πρόσωπα που ανήκουν στην Α΄ κατηγορία, δηλαδή μεταξύ άλλων σύζυγοι, τέκνα, εγγόνια και γονείς, ισχύει αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές, όταν αυτές πραγματοποιούνται αποδεδειγμένα μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. ΑΑΑΔΕ+1

Εφόσον η συνολική φορολογητέα αξία υπερβεί τις 800.000 ευρώ, επιβάλλεται φόρος 10% στο ποσό που υπερβαίνει το αφορολόγητο όριο. 

Τι γίνεται αν τα χρήματα δεν μεταφερθούν μέσω τράπεζας

Οι κανόνες είναι διαφορετικοί όταν πρόκειται για χρηματική δωρεά ή γονική παροχή που δεν αποδεικνύεται ότι πραγματοποιήθηκε μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.

Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι για χρηματικές δωρεές ή γονικές παροχές εκτός της συγκεκριμένης τραπεζικής διαδικασίας προβλέπονται αυτοτελείς φορολογικοί συντελεστές, ανάλογα με την κατηγορία συγγένειας: 10% για την Α΄ κατηγορία, 20% για τη Β΄ και 40% για τη Γ΄ κατηγορία. 

Γι’ αυτό, όταν πρόκειται για πραγματική γονική παροχή μεγάλου χρηματικού ποσού, είναι σημαντικό να υπάρχει σαφής τραπεζική διαδρομή και να τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

Τι πρέπει να προσέχουν οι φορολογούμενοι

Το σημαντικότερο για τους φορολογούμενους είναι να μην αντιμετωπίζουν κάθε μεταφορά μέσω IRIS ως φορολογητέα πράξη.

Μια μεταφορά 20, 50 ή 100 ευρώ από έναν γονέα στο παιδί του για καθημερινά έξοδα δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο με μια μεταφορά δεκάδων ή εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ που πραγματοποιείται χωρίς προφανή αιτία και μπορεί να αποτελεί δωρεά.

Η ΑΑΔΕ εξετάζει το συνολικό πλαίσιο και, σύμφωνα με τις πρόσφατες διευκρινίσεις, ιδιαίτερη σημασία αποκτά το εάν υπάρχει επαναλαμβανόμενο ή καταχρηστικό μοτίβο συναλλαγών. 

IRIS: Τι ισχύει με μια ματιά

• Μικρά ποσά για καθημερινά έξοδα: Δεν σημαίνουν από μόνα τους φορολογική επιβάρυνση.
• Χαρτζιλίκι από γονείς σε παιδιά: Δεν θεωρείται αυτομάτως δωρεά.
• Μεταφορές μεταξύ συγγενών: Τα μικροποσά δεν αποτελούν κατ’ αρχήν αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος.
• Μεγάλα χρηματικά ποσά: Μπορεί να θεωρηθούν δωρεά ή γονική παροχή, ανάλογα με τις συνθήκες.
• Γονική παροχή μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος: Για την Α΄ κατηγορία ισχύει αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ.
• Πάνω από 800.000 ευρώ: Για την υπερβάλλουσα αξία προβλέπεται φόρος 10%.
• Μετρητά ή μεταφορά χωρίς την προβλεπόμενη τραπεζική διαδικασία: Ενδέχεται να ισχύουν διαφορετικοί φορολογικοί συντελεστές.

Με άλλα λόγια, το IRIS δεν φορολογεί το χαρτζιλίκι. Αυτό που εξετάζεται είναι η πραγματική φύση της συναλλαγής. Οι καθημερινές μικρομεταφορές μεταξύ γονέων, παιδιών και άλλων συγγενών δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε δωρεές, ενώ για μεγαλύτερα ποσά που αποτελούν πραγματικές γονικές παροχές ή δωρεές εφαρμόζονται οι προβλεπόμενοι φορολογικοί κανόνες.