Politico: Το γερασμένο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας ευθύνεται για τις καταστροφικές πυρκαγιές

Οι σπίθες από το παλαιωμένο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας ευθύνονται για ένα δυσανάλογο μερίδιο των πιο καταστροφικών πυρκαγιών της χώρας, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Διεύθυνσης Διερεύνησης Εγκλημάτων Εμπρησμού της Ελλάδας και στοιχεία από πρόσφατες έρευνες πυρκαγιών, αναφέρει σε άρθρο του, το Politico.

Ενώ οι υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό μερίδιο των περιστατικών πυρκαγιών, οι πυρκαγιές που προκαλούνται από το δίκτυο συχνά ξεσπούν υπό τις πιο επικίνδυνες συνθήκες – κατά τη διάρκεια ισχυρών ανέμων, σε περιόδους μεγάλης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και συχνά σε απομακρυσμένες, επιρρεπείς σε πυρκαγιές περιοχές – καθιστώντας τις πιο πιθανό να εξαπλωθούν γρήγορα και να γίνουν καταστροφικές.

Σύμφωνα με τη μονάδα Διερεύνησης Εγκλημάτων Εμπρησμού, οι πυρκαγιές που συνδέονται με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας αντιπροσωπεύουν περίπου το 75% της γης που κάηκε στην Ελλάδα φέτος.

Δύο θανατηφόρες πυρκαγιές στα τέλη Ιουλίου – μία στη δυτική Αττική και μία στο νησί της Κρήτης – συνδέθηκαν επίσης με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας σε προκαταρκτικά ευρήματα της ελληνικής πυροσβεστικής υπηρεσίας. Οι πυρκαγιές κατέστρεψαν περισσότερα από 36.000 στρέμματα και σκότωσαν τέσσερις ανθρώπους.

«Έξι στις 10 μεγάλες πυρκαγιές και το 55% της έκτασης που κάηκε το 2025 προκλήθηκαν από το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε ο Ηλίας Τζιρίτης, συντονιστής δράσεων για τις πυρκαγιές στο Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση στην Ελλάδα. «Στατιστικά μιλώντας, η πλειονότητα των πυρκαγιών μπορεί να μην ξεκινά από το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά αυτές είναι που προκαλούν τις πιο μεγάλες, καταστροφικές πυρκαγιές».

Χαλαρές ή χαλαρές γραμμές ηλεκτρικής ενέργειας, η βλάστηση που έρχεται σε επαφή με τα καλώδια, η συσσώρευση σκόνης στον εξοπλισμό μετάδοσης και άλλα τέτοια σφάλματα μπορούν να δημιουργήσουν σπινθήρες. Ο κίνδυνος αυξάνεται κατά τη διάρκεια ισχυρών ανέμων και περιόδων μεγάλης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, όταν οι παλαιωμένες υποδομές υφίστανται μεγαλύτερη πίεση.

Μεγάλο μέρος του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας εγκαταστάθηκε πριν από δεκαετίες και εκτείνεται πάνω από το έδαφος μέσα από δάση επιρρεπή σε πυρκαγιές και ολοένα και πιο ερημωμένες αγροτικές περιοχές. Τη δεκαετία του 1960, η χώρα επέλεξε ένα εναέριο δίκτυο ως έναν φθηνότερο τρόπο επέκτασης της ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη τη χώρα, ενώ η παρατεταμένη οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2009 περιόρισε περαιτέρω τις επενδύσεις στο σύστημα.

Οι επικριτές λένε ότι η Ελλάδα έχει κινηθεί πολύ αργά για να θάψει τις γραμμές διανομής και να προσαρμόσει το δίκτυο σε ολοένα και πιο σοβαρές συνθήκες πυρκαγιάς.

«Θέσαμε το ζήτημα πριν από χρόνια, ζητώντας να γίνει κάτι επειγόντως με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε ο Χρήστος Καλογερόπουλος, απόστρατος αντιστράτηγος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και πρώην διευθυντής της μονάδας Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού. «Ζητάμε επείγουσα υπόγεια καλωδίωση».

Ο ελληνικός φορέας διανομής ηλεκτρικής ενέργειας ΔΕΔΔΗΕ αμφισβητεί τους ισχυρισμούς ότι το δίκτυο αποτελεί σημαντική αιτία πυρκαγιών, λέγοντας ότι μόνο περίπου το 1% των περιστατικών πυρκαγιών που καταγράφηκαν το 2025 αποδίδονται στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, σε σύγκριση με περίπου 3% στις ΗΠΑ. Η εταιρεία δήλωσε επίσης ότι τα πληρώματά της έχουν αναπτυχθεί σε μεγάλα μέτωπα πυρκαγιάς για να υποστηρίξουν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και να αποκαταστήσουν την ηλεκτρική ενέργεια στις πληγείσες κοινότητες.

«Η εύκολη στοχοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ κάθε φορά που ξεσπά πυρκαγιά δεν εξυπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε την προστασία του κοινού, αλλά δημιουργεί ψευδείς εντυπώσεις και, σε πολλές περιπτώσεις, φαίνεται να εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμες σκοπιμότητες και ιδιοτελείς ατζέντες συγκαλύπτοντας τις τοπικές ευθύνες», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της.

Μετά την πυρκαγιά στην Κρήτη, οι αρχές συνέλαβαν δύο διευθυντές λειτουργίας και συντήρησης δικτύου ΔΕΔΔΗΕ, οι οποίοι αργότερα αφέθηκαν ελεύθεροι. Στη Βοιωτία, όπου μια πυρκαγιά στα τέλη Ιουλίου εξαπλώθηκε στη δυτική Αττική, οι ερευνητές υποψιάζονται ότι οι σπινθήρες προήλθαν από εξοπλισμό σε ιδιωτικό αιολικό πάρκο. Ένας τοπικός δήμαρχος, ένας εργολάβος και ένας ιδιοκτήτης εταιρείας συνελήφθησαν την περασμένη εβδομάδα.

Ο Υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε ότι η κυβέρνηση σχεδιάζει να αυστηροποιήσει τους κανόνες που διέπουν τα ιδιωτικά έργα ενέργειας. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η εστίαση σε ιδιωτικούς φορείς εκμετάλλευσης ενέχει τον κίνδυνο να συσκοτίσει το ευρύτερο πρόβλημα ενός γερασμένου δημόσιου δικτύου.

Η μεταφορά καλωδίων υπόγεια είναι δαπανηρή και χρονοβόρα, δήλωσε ο Παλαιολόγος Παλαιολόγου, αναπληρωτής καθηγητής προστασίας δασών στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ο Παλαιολόγου δήλωσε ότι οι ερευνητές χρειάζονται πρόσβαση σε λεπτομερή δεδομένα σχετικά με τη θέση των γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και των πυλώνων για να μοντελοποιήσουν πού είναι πιο ευάλωτο το δίκτυο. «Αν είχαμε αυτές τις πληροφορίες, θα μπορούσαμε να τους πούμε πού είναι ευάλωτο το δίκτυό τους και πού θα μπορούσε να ξεσπάσει πυρκαγιά», είπε. «Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός είναι περιορισμένος, θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις πιο δύσκολες περιοχές».

Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί επί του παρόντος χρήματα από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της υπόγειας καλωδίωσης. Αναφέρει ότι το μερίδιο του δικτύου διανομής που βρίσκεται υπόγεια έχει αυξηθεί σε περίπου 14%, από 9% το 2021.

Η Αλεξάνδρα Σδούκου, εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, δήλωσε ότι η ταφή ολόκληρου του δικτύου μέσης τάσης μήκους 120.000 χιλιομέτρων θα κοστίσει περίπου 35 δισεκατομμύρια ευρώ, απαιτώντας από την κυβέρνηση να επικεντρωθεί πρώτα στις περιοχές που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.

Το υπουργείο Ενέργειας της Ελλάδας δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Εν τω μεταξύ, κόμματα της αντιπολίτευσης και ομάδες υπεράσπισης κατηγορούν την κυβέρνηση ότι κινείται πολύ αργά, δεν συντηρεί σωστά το δίκτυο και απορρίπτει ορισμένα έργα πρόληψης πυρκαγιών από τη χρηματοδότηση ανάκαμψης της ΕΕ.

«Δεν υπάρχει ακόμη δημόσια αναγνώριση του προβλήματος», δήλωσε ο Τζιρίτης. «Το ζήτημα θα πρέπει να αναγνωριστεί και να καταβληθούν προσπάθειες για την εξεύρεση λύσεων σε κυβερνητικό επίπεδο».

Μια τέτοια αναγνώριση θα μπορούσε επίσης να έχει νομικές και οικονομικές συνέπειες. Η εταιρεία κοινής ωφέλειας Pacific Gas & Electric της Καλιφόρνια υπέβαλε αίτηση πτώχευσης αφού ο εξοπλισμός της πυροδότησε καταστροφικές πυρκαγιές και εξέθεσε την εταιρεία σε δισεκατομμύρια δολάρια σε υποχρεώσεις.

Στην Ελλάδα, ο αριθμός των δικαστικών υποθέσεων που αφορούν πυρκαγιές που συνδέονται με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε από 369 σε 681 το 2024, δήλωσε ο Καλογερόπουλος.

Μία από τις λίγες υποθέσεις που κατέληξαν σε οριστική απόφαση κατά του ΔΕΔΔΗΕ είναι μια ομαδική αγωγή μετά από πυρκαγιά του 2015 στη Νεάπολη Λακωνίας, η οποία κατέστρεψε σπίτια και μεγάλες εκτάσεις δασικής και γεωργικής γης. Περίπου 90 θύματα διεκδικούν τώρα αποζημίωση.

«Είναι ένας πραγματικός αγώνας για έναν πολίτη να διεκδικήσει μια εταιρεία δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε η Ευγενία Λαζαράκη, δικηγόρος που εκπροσωπεί τα θύματα. Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας, είπε, διαθέτουν τόσο την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη όσο και την πρόσβαση σε αποδεικτικά στοιχεία που απαιτούνται για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, θέτοντας τους ενάγοντες σε σημαντικό μειονέκτημα.