NYT: Στο μικροσκόπιο η λίστα απαιτήσεων της Τεχεράνης για το Ορμούζ-Τι θα κάνει ο Τραμπ;

Νέα δεδομένα στις προσπάθειες για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ  δημιουργεί το Ιράν, καθώς ανώτατος αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας της χώρας παρουσίασε το Σάββατο μια εκτενή λίστα απαιτήσεων που, όπως ξεκαθάρισε, θα πρέπει να ικανοποιηθούν από τις ΗΠΑ προτού αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα σε μία από τις σημαντικότερες εμπορικές αρτηρίες του κόσμου.

Ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, ανέφερε σε ανακοίνωση που μεταδόθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι η Τεχεράνη ζητά, μεταξύ άλλων, την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και των κυρώσεων σε βάρος της χώρας.

Παράλληλα, απαίτησε την αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή γύρω από το Ιράν, την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων, την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, καθώς και τον τερματισμό των επιθέσεων εναντίον συμμάχων της Τεχεράνης στην περιοχή και των απειλών κατά της χώρας.

Θεωρείται εξαιρετικά απίθανο οι απαιτήσεις αυτές να γίνουν αποδεκτές από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ αναφέρουν οι NYT.

Η προηγούμενη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, που είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο, προέβλεπε ότι η πλήρης άρση των κυρώσεων θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επίσης δηλώσει στο παρελθόν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση στα δεσμευμένα κεφάλαιά της μόνο εφόσον δεσμευτεί να παραδώσει τα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού.

Οι διαπραγματεύσεις με το Ομάν και η νέα εμπλοκή

Η παρέμβαση Ζολγκάντρ έρχεται την ώρα που το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για ένα πλαίσιο που θα καθορίζει τη μελλοντική διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, της θαλάσσιας οδού που βρίσκεται ανάμεσα στις δύο χώρες.

Το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά ως αντίποινα για τις επιθέσεις που δέχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο.

Μέχρι τώρα εκφράζονταν προσδοκίες ότι μια συμφωνία με το Ομάν θα μπορούσε να ανοίξει ξανά τον δρόμο για την εμπορική ναυσιπλοΐα και να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών της ενέργειας.

Η νέα λίστα απαιτήσεων της Τεχεράνης, ωστόσο, περιπλέκει αυτή την προοπτική και ενδέχεται να αυξήσει την πίεση προς τον Ντόναλντ Τραμπ να εξετάσει τουλάχιστον μέρος των ιρανικών όρων, εφόσον επιδιώκει να μειώσει το κόστος για τους Αμερικανούς καταναλωτές. Οι υψηλές τιμές αποτελούν άλλωστε πολιτικό κίνδυνο για τους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

«Το άνοιγμα δεν εξαρτάται από τις συνομιλίες Ιράν – Ομάν»

Ηδη πριν από την ανακοίνωση Ζολγκάντρ, Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι η επαναλειτουργία των Στενών δεν επρόκειτο να γίνει άμεσα.

Ο Χοσεΐν Μοχεμπί, εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, δήλωσε ότι το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού «δεν εξαρτάται από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ομάν».

Σε δηλώσεις του στο Tasnim, μέσο ενημέρωσης που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, ανέφερε ότι η επαναλειτουργία θα εξαρτηθεί «από την πλήρη αποδοχή των όρων του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Δεν διευκρίνισε ποιοι είναι αυτοί οι όροι, πέρα από το ότι η Ουάσιγκτον δεν θα πρέπει να παρεμβαίνει στις διαπραγματεύσεις που διεξάγει η Τεχεράνη με το Ομάν ή άλλες χώρες.

Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί δήλωσε το Σάββατο ότι η Τεχεράνη και το Μουσκάτ βρίσκονται «πολύ κοντά» σε συμφωνία.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ εξαρτάται και από άλλες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η καταβολή αποζημίωσης στο Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τις παραβιάσεις του «Μνημονίου του Ισλαμαμπάντ», όπως είπε.

Η εύθραυστη συμφωνία του Ιουνίου

Το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιούνιο, έπειτα από μεσολάβηση του Πακιστάν στο Ισλαμαμπάντ, προέβλεπε το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την προσωρινή άρση των κυρώσεων στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου. Ωστόσο, η διατύπωσή του ήταν ασαφής και οι δύο πλευρές έδωσαν διαφορετικές ερμηνείες για το τι ακριβώς προέβλεπε.

Οι ΗΠΑ τάχθηκαν υπέρ της χρήσης μιας θαλάσσιας διαδρομής στα νότια, η οποία περνούσε κοντά στις ακτές του Ομάν και απέφευγε τα ιρανικά ύδατα. Το Ιράν αντέδρασε προειδοποιώντας και, εν τέλει, πλήττοντας πλοία που ακολουθούσαν τη συγκεκριμένη διαδρομή. Η εκεχειρία κατέρρευσε γρήγορα και οι ΗΠΑ επανέφεραν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.

«Οι Αμερικανοί επιδίωκαν να δημιουργήσουν νέες διαδρομές μέσω των Στενών του Ορμούζ και, παρά τις προειδοποιήσεις μας, προσπάθησαν να υπονομεύσουν τη διαχείριση των Στενών από το Ιράν», δήλωσε ο Αραγτσί.

«Οποιαδήποτε παραβίαση του μνημονίου κατανόησης ή της διαχείρισης των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν είναι απολύτως απαράδεκτη για την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν», πρόσθεσε.

Προσωρινή διαδρομή στο τραπέζι

Σύμφωνα με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Ιράν και Ομάν συζητούν τη δημιουργία μιας προσωρινής διαδρομής μέσω των Στενών, ενώ οι ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών διαπραγματεύονται τις τεχνικές λεπτομέρειες.

Αξιωματούχοι που γνωρίζουν το περιεχόμενο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας αναφέρουν ότι αυτή θα μπορούσε να κατοχυρώσει επίσημα ορισμένες από τις αξιώσεις του Ιράν σχετικά με τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Ο Ραζ Ζιμτ, ειδικός σε θέματα Ιράν στο ισραηλινό Ινστιτούτο Σπουδών Εθνικής Ασφάλειας, εκτίμησε ότι οι δηλώσεις των Μοχεμπί και Αραγτσί αντανακλούν την άποψη της Τεχεράνης ότι οι συνομιλίες με το Ομάν έχουν ως στόχο να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα ανοίξει στο μέλλον η θαλάσσια οδός.

Ακόμη και αν Ιράν και Ομάν καταλήξουν σε συμφωνία για τις λεπτομέρειες, σημείωσε, «είναι σαφές ότι η Τεχεράνη δεν θα συμφωνήσει να τις εφαρμόσει χωρίς επιστροφή στις αμερικανικές δεσμεύσεις βάσει του μνημονίου», μεταξύ των οποίων η άρση του ναυτικού αποκλεισμού και η επανέναρξη της διαδικασίας χαλάρωσης των κυρώσεων.

Νέα επίθεση σε δεξαμενόπλοιο

Το Σάββατο, το υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακοίνωσε ότι ιρανική επίθεση έπληξε δεξαμενόπλοιο της κρατικής εταιρείας πετρελαίου του Αμπου Ντάμπι, ενώ αυτό διέσχιζε τα Στενά του Ορμούζ.

Η εταιρεία είχε ανακοινώσει μία ημέρα νωρίτερα ότι τουλάχιστον 15 πλοία της έχουν δεχθεί επιθέσεις στην περιοχή από την έναρξη της σύγκρουσης.

Από τις επιθέσεις αυτές έχει σκοτωθεί ένα μέλος πληρώματος και έχουν τραυματιστεί ακόμη 20.

Η εικόνα της ναυτικής κίνησης στην περιοχή αποτυπώνει το μέγεθος της διαταραχής.

Σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών δεδομένων Kpler, την τελευταία εβδομάδα λιγότερα από 15 πλοία κατάφερναν να διασχίσουν τα Στενά σε ημερήσια βάση. Πριν από τον πόλεμο, από την ίδια θαλάσσια οδό περνούσαν κατά μέσο όρο περίπου 130 πλοία καθημερινά.

Ο πραγματικός αριθμός των διελεύσεων είναι, πάντως, δύσκολο να υπολογιστεί με ακρίβεια. Ορισμένα πλοία έχουν απενεργοποιήσει τους πομπούς θέσης, προκειμένου να αποφύγουν τον εντοπισμό είτε από τις ιρανικές είτε από τις αμερικανικές δυνάμεις που επιβάλλουν αποκλεισμούς στην περιοχή.