Μετά τον Μαδούρο, ο Ορτέγκα: Το σχέδιο ασφυξίας του Τραμπ που τρομάζει τη Νικαράγουα
✨Η κυβέρνηση Τραμπ στρέφει την προσοχή της στη Νικαράγουα, στοχεύοντας τον Ντανιέλ Ορτέγκα μετά τις συνταγματικές αλλαγές και την αναβολή των εκλογών.
✨Οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόζουν οικονομικές κυρώσεις, δασμούς και διεθνή απομόνωση, ενώ προειδοποιούν για αυξημένη πίεση λόγω της κινεζικής και ρωσικής υποστήριξης στη Μανάγκουα.
✨Η Νικαράγουα εξαρτάται οικονομικά από τις ΗΠΑ, με σημαντικές εξαγωγές και εμβάσματα, ενώ προσπαθεί να μειώσει την αμερικανική επιρροή ενισχύοντας τις σχέσεις με Πεκίνο και Μόσχα.
✨Η αμερικανική στρατηγική αποσκοπεί σε πόλεμο φθοράς χωρίς άμεση στρατιωτική επέμβαση, προωθώντας διπλωματική απομόνωση, οικονομική πίεση και στήριξη της αντιπολίτευσης στη Νικαράγουα.
Η Ουάσιγκτον ανοίγει νέο μέτωπο στη Λατινική Αμερική και στο στόχαστρο βρίσκεται ένας παλιός της αντίπαλος: ο Ντανιέλ Ορτέγκα. Μετά τη σύγκρουση με τη Βενεζουέλα, την οικονομική πίεση στην Κούβα και την επαναφορά του Δόγματος Μονρόε στο λεξιλόγιο του Λευκού Οίκου, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στρέφει πλέον την προσοχή της στη Νικαράγουα. Η απόφαση της Μανάγκουα να μετακινήσει τον εκλογικό ορίζοντα, να αναθεωρήσει το Σύνταγμα και να κατοχυρώσει την κοινή εξουσία του Ορτέγκα με τη σύζυγό του, Ροσάριο Μουρίγιο, έδωσε την αφορμή.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι ευρύτερο: η παρουσία της Κίνας και της Ρωσίας στην Κεντρική Αμερική, οι εμπορικές διαδρομές, το μεταναστευτικό και η προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να ανακτήσουν τον απόλυτο έλεγχο στη γειτονιά τους. Στη Μανάγκουα δεν αναμένουν απόβαση πεζοναυτών. Προετοιμάζονται για κάτι πιο αργό και ίσως πιο αποτελεσματικό: δασμούς, τραπεζικούς αποκλεισμούς, κυρώσεις και διεθνή απομόνωση. Το ερώτημα είναι αν ο γηραιός Σαντινίστας μπορεί να αντέξει έναν πόλεμο φθοράς σχεδιασμένο να πλήξει όχι μόνο την ηγεσία, αλλά ολόκληρη την οικονομία της χώρας.
«Η Νικαράγουα είναι η επόμενη»
Η προειδοποίηση ήρθε χωρίς διπλωματικούς υπαινιγμούς.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να απομονώσει την κυβέρνηση Ορτέγκα, δηλώνοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα μείνουν αδρανείς απέναντι στις εξελίξεις.
Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η βουλευτής από τη Φλόριντα Μαρία Ελβίρα Σαλαζάρ, η οποία παρουσίασε τη Νικαράγουα ως τον επόμενο κρίκο μετά την Κούβα. Η δήλωση προκάλεσε αίσθηση, αλλά δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί προσωπική υπερβολή.
Η Σαλαζάρ εκφράζει ένα ισχυρό ρεύμα στην Ουάσιγκτον που ζητά σκληρότερη πολιτική απέναντι σε κάθε κυβέρνηση της περιοχής που διατηρεί στενές σχέσεις με το Πεκίνο και τη Μόσχα. Στο περιβάλλον του Τραμπ, αυτή η γραμμή έχει πλέον κεντρικό ρόλο.
Η επιστροφή του Δόγματος Μονρόε
Η αμερικανική στρατηγική στηρίζεται σε μια παλιά αρχή: ότι το δυτικό ημισφαίριο αποτελεί προνομιακή ζώνη επιρροής των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Δόγμα Μονρόε, που διατυπώθηκε τον 19ο αιώνα, απέκτησε σταδιακά επιθετικό περιεχόμενο και χρησιμοποιήθηκε ως πολιτικό άλλοθι για επεμβάσεις στην Κούβα, στην Αϊτή, στη Δομινικανή Δημοκρατία και στη Νικαράγουα.
Τη δεκαετία του 1980, ο Ρόναλντ Ρίγκαν χρηματοδότησε τους αντάρτες Κόντρας στον πόλεμό τους κατά των Σαντινίστας. Σήμερα δεν υπάρχει Σοβιετική Ένωση, όμως η Ουάσιγκτον βλέπει την κινεζική οικονομική διείσδυση και τη ρωσική στρατιωτική συνεργασία ως νέες μορφές απειλής.
Η Νικαράγουα βρίσκεται ακριβώς στο σημείο όπου τέμνονται αυτές οι ανησυχίες.
Ο αντίπαλος που επέστρεψε και έμεινε
Ο Ντανιέλ Ορτέγκα αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα του αντιαμερικανισμού στη Λατινική Αμερική.
Πολέμησε με τους Σαντινίστας, συμμετείχε στην ανατροπή της δυναστείας Σομόσα, κυβέρνησε τη δεκαετία του 1980, έχασε τις εκλογές και επέστρεψε στην προεδρία το 2007. Από τότε αναμόρφωσε τους θεσμούς προς όφελός του, αποδυνάμωσε τους αντιπάλους του και ανέδειξε τη Ροσάριο Μουρίγιο σε ισότιμο κέντρο εξουσίας.
Οι πρόσφατες συνταγματικές αλλαγές κατοχύρωσαν το ζευγάρι ως συμπροέδρους, ενώ η μετατόπιση των εκλογών ενίσχυσε τις κατηγορίες περί οριστικής εγκατάλειψης κάθε δημοκρατικής διαδικασίας.
Ο ίδιος, ωστόσο, δεν αφήνει περιθώριο συμβιβασμού. Σε δημόσια ομιλία του ξεκαθάρισε ότι οι δυνάμεις που ταυτίζει με το παλιό καθεστώς και την αμερικανική επιρροή δεν θα επιστρέψουν στην κυβέρνηση.
Το όπλο που πονά περισσότερο
Μια στρατιωτική επέμβαση παραμένει ακραίο ενδεχόμενο. Η Νικαράγουα δεν διαθέτει τα πετρελαϊκά αποθέματα της Βενεζουέλας ούτε τη συμβολική βαρύτητα της Κούβας.
Η αδυναμία της βρίσκεται αλλού: στην οικονομική της εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σημαντικό μέρος των εξαγωγών της —ενδύματα, καφές, κρέας, χρυσός και αγροτικά προϊόντα— κατευθύνεται στην αμερικανική αγορά. Νέοι δασμοί ή περιορισμοί μπορούν να πλήξουν άμεσα το συνάλλαγμα, την απασχόληση και τα δημόσια έσοδα.
Εξίσου κρίσιμα είναι τα εμβάσματα των Νικαραγουανών που εργάζονται στις ΗΠΑ. Για χιλιάδες οικογένειες αποτελούν βασικό εισόδημα, ενώ για το κράτος είναι πολύτιμη πηγή ρευστότητας.
Στο αμερικανικό οπλοστάσιο υπάρχουν ακόμη κυρώσεις σε τράπεζες, επιχειρήσεις, κρατικούς αξιωματούχους και πρόσωπα του στενού πυρήνα της εξουσίας.
Η στήριξη από Πεκίνο και Μόσχα
Η κυβέρνηση Ορτέγκα επιχειρεί να περιορίσει την αμερικανική επιρροή ενισχύοντας τους δεσμούς της με την Κίνα και τη Ρωσία.
Η Νικαράγουα διέκοψε τις σχέσεις της με την Ταϊβάν και υπέγραψε συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με το Πεκίνο. Κινεζικές εταιρείες έχουν αναλάβει έργα σε υποδομές, ενέργεια, αεροδρόμια και εξορύξεις, προσφέροντας νέες πηγές χρηματοδότησης και πρόσβαση σε εναλλακτικές αγορές.
Η Μόσχα έχει διαφορετικό ρόλο. Παρέχει στρατιωτική εκπαίδευση, εξοπλισμό, συνεργασία σε θέματα ασφαλείας και διπλωματική κάλυψη.
Οι δύο δυνάμεις μπορούν να προσφέρουν ανάσες στη Μανάγκουα, όχι όμως να υποκαταστήσουν πλήρως τους οικονομικούς δεσμούς της χώρας με τη Βόρεια Αμερική.
Η πίεση θα έρθει σε δόσεις
Το επικρατέστερο σενάριο δεν περιλαμβάνει εισβολή ούτε θεαματική επιχείρηση εναντίον του Ορτέγκα.
Η κλιμάκωση αναμένεται να αρχίσει με διπλωματική απομόνωση, περιορισμούς στο εμπόριο, κυρώσεις στον χρυσό, πιέσεις στο τραπεζικό σύστημα και ενίσχυση της αντιπολίτευσης. Η απειλή χρήσης ισχύος θα υπάρχει στο φόντο, χωρίς να αποτελεί την πρώτη επιλογή.
Ο Ντανιέλ Ορτέγκα έχει επιβιώσει από πολέμους, εκλογικές ήττες, εξεγέρσεις και δεκαετίες σύγκρουσης με την Ουάσιγκτον. Αυτή τη φορά, όμως, το σχέδιο δεν φαίνεται να στοχεύει σε μια γρήγορη ανατροπή. Στόχος είναι να περιοριστούν οι επιλογές του, μία προς μία, μέχρι να μην απομένει χώρος για ελιγμούς.