CNN: Φλόγες με την ισχύ “ατομικών βομβών”- Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή γιγαντιαίων πυρκαγιών

Οι τεράστιες πυρκαγιές που σαρώνουν τη νοτιοδυτική Γαλλία καίνε με τέτοια ένταση, ώστε δημιούργησαν μια ισχυρή καταιγίδα που προκλήθηκε από την ίδια τη φωτιά. Όπως σημειώνει το CNN, πρόκειται για ένα σπάνιο φαινόμενο, το οποίο μέχρι σήμερα παρατηρούνταν κυρίως στις μεγάλες πυρκαγιές των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά. 

Για τη Γαλλία, όμως, αποτελεί πρωτοφανές γεγονός και, σύμφωνα με τους ειδικούς, ένα ακόμη σημάδι ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή ακραίων δασικών πυρκαγιών.

Η Ευρώπη είχε πάντοτε πυρκαγιές ειδικότερα στον νότο, ωστόσο αυτές γίνονται ολοένα και πιο ακραίες, καθώς η κλιματική κρίση εντείνει τις επιπτώσεις της.

Οι πυροσβεστικές δυνάμεις στη Γαλλία και την Ισπανία δίνουν όλη αυτή την εβδομάδα μάχη με τις πιο άγριες και απρόβλεπτες πυρκαγιές που έχουν αντιμετωπίσει ποτέ.

Την Τετάρτη 29/7, οι αρχές σε Ισπανία και Γαλλία ανακοίνωσαν ότι ορισμένα μέτωπα έχουν σταθεροποιηθεί, ωστόσο προειδοποίησαν πως η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το τέταρτο κύμα καύσωνα του φετινού καλοκαιριού.

Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προειδοποιήσει ότι ο κίνδυνος εκδήλωσης μεγάλων πυρκαγιών παραμένει ιδιαίτερα αυξημένος ανατολικότερα, στην Ελλάδα και την Ιταλία.

Όλα αυτά έρχονται μετά την περσινή περίοδο-ρεκόρ των πυρκαγιών στην Ευρώπη, με τους επιστήμονες να επισημαίνουν ότι η ήπειρος προστίθεται πλέον σε μια μακρά λίστα περιοχών από τη Σιβηρία έως τον Αμαζόνιο, που βιώνουν συνεχόμενες περιόδους ακραίων πυρκαγιών.

«Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή πυρκαγιών που δεν μπορούν να σβήσουν», δήλωσε ο Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντίος, λέκτορας Δασικής Μηχανικής και Παγκόσμιας Αλλαγής στο Πανεπιστήμιο της Γέιδα στην Ισπανία.
«Πρόκειται για πυρκαγιές που καίνε με την ένταση αρκετών ατομικών βομβών».

Οι μεγαλύτερες πυρκαγιές στην ιστορία της Γαλλίας

Οι πυρκαγιές στη Γαλλία έχουν ήδη καταστρέψει περισσότερα από 160.000 εκτάρια γης (περίπου 617 τετραγωνικά μίλια), γεγονός που τις καθιστά τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ στη χώρα, ενώ απομένουν ακόμη αρκετοί μήνες μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου.

«Η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι η δυσκολότερη που έχουμε βιώσει ποτέ, η σοβαρότερη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», δήλωσε τη Δευτέρα 27/7, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατά την επίσκεψή του στο Μπορντό, χαρακτηρίζοντας τις πυρκαγιές «εντελώς πρωτοφανείς».

Τα σύννεφα φωτιάς που δημιουργούν τις δικές τους καταιγίδες

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα ήταν η εμφάνιση σύννεφων φωτιάς, γνωστών ως πυροσωρειτομελανίες (pyrocumulonimbus), που σχηματίστηκαν το Σαββατοκύριακο στην περιοχή της Ζιρόντ, κοντά στο Μπορντό, σύμφωνα με τις πυροσβεστικές αρχές.
Τα σύννεφα αυτά δημιουργούνται όταν οι εξαιρετικά έντονες πυρκαγιές παράγουν μια τεράστια στήλη θερμού αέρα, η οποία ανέρχεται με μεγάλη ταχύτητα προς τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.

Εκεί συμπυκνώνεται και σχηματίζει πανύψηλα καταιγιδοφόρα νέφη.
Τα νέφη αυτά μπορούν να δημιουργήσουν το δικό τους σύστημα ανέμων, βροχοπτώσεων και κεραυνών, μετατρέποντας τις πυρκαγιές σε αυτοτροφοδοτούμενες, εξαιρετικά απρόβλεπτες καταιγίδες φωτιάς.

Το φαινόμενο είναι καλά τεκμηριωμένο στην Αυστραλία, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μάλιστα, οι πυρκαγιές στο Λος Άντζελες το 2025 προκάλεσαν έναν σπάνιο ανεμοστρόβιλο φωτιάς (firenado). Αντίθετα, στην Ευρώπη παραμένει εξαιρετικά ασυνήθιστο.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF) επισημαίνει ότι δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιώσει πως πρόκειται για το πρώτο τέτοιο φαινόμενο στη Γαλλία.

«Ωστόσο, αν επιβεβαιωθεί, θα καταδείξει την εξαιρετική ένταση της τρέχουσας πυρκαγιάς και τις ακραίες ατμοσφαιρικές συνθήκες υπό τις οποίες εξελίσσεται», δήλωσε η Φραντσέσκα Ντι Τζουζέπε, συντονίστρια πρόγνωσης πυρκαγιών του κέντρου.

Μια συγχρονισμένη κρίση σε ολόκληρη τη νοτιοδυτική Ευρώπη

Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν εντυπωσιακή την έκταση των πυρκαγιών, οι οποίες έχουν καταστρέψει τεράστιες περιοχές σε Γαλλία και Ισπανία, αναγκάζοντας τις δύο χώρες να ζητήσουν βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Μια συγχρονισμένη, πολυεθνική κρίση πυρκαγιών είναι σπάνια στην Ευρώπη», δήλωσε ο Stefan Doerr, διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Πυρκαγιών του Πανεπιστημίου Swansea στην Ουαλία.
Οι πυρκαγιές καίνε κοντά σε μεγάλες πόλεις. Μία από αυτές έχει σαρώσει την ορεινή επαρχία Άβιλα, δυτικά της Μαδρίτης, και σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές είναι πλέον η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα.

«Αυτό που είναι πραγματικά ασυνήθιστο είναι ο αριθμός των καταστροφικών πυρκαγιών που εξελίσσονται ταυτόχρονα. Πρόκειται για πυρκαγιές που εξαπλώνονται με τεράστια ταχύτητα, υπερβαίνουν τις δυνατότητες των πυροσβεστικών υπηρεσιών και αναγκάζουν ολόκληρες κοινότητες να εκκενωθούν», δήλωσε ο Guillermo Rein, καθηγητής Πυροσβεστικής στο Imperial College London.
Περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους στις δύο χώρες, αν και ορισμένοι άρχισαν να επιστρέφουν στα σπίτια τους την Τετάρτη.

Πυρκαγιές σε Ελλάδα και Τουρκία 

Οι πυρκαγιές στην Τουρκία εντείνονται επίσης, με τις αρχές να αναφέρουν ότι τα μέτωπα έχουν επεκταθεί σε γεωργικές και δασικές εκτάσεις της νοτιοδυτικής επαρχίας Μούγλα, στις ακτές του Αιγαίου.

Στην Ελλάδα, τουλάχιστον τρεις πυροσβέστες έχουν χάσει τη ζωή τους. Δύο σκοτώθηκαν δίνοντας μάχη με τις φλόγες χθες στην Κρήτη και ένας ακόμη σε πυρκαγιά στο Γύθειο.

Γιατί αυτές οι πυρκαγιές είναι τόσο ακραίες

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η πλήρης κατάσβεση πυρκαγιών αυτού του μεγέθους είναι σχεδόν αδύνατη πριν εξαντληθεί η διαθέσιμη καύσιμη ύλη ή πριν σημειωθούν παρατεταμένες βροχοπτώσεις, ανεξάρτητα από το μέγεθος των πυροσβεστικών δυνάμεων που κινητοποιούνται.

«Στην Αυστραλία, αλλά και σε πολλές περιοχές των ΗΠΑ και του Καναδά, υπάρχει πλέον η αποδοχή ότι ορισμένες πυρκαγιές θα βγουν εκτός ελέγχου», σημειώνει ο Doerr.
«Στην Ευρώπη εξακολουθεί να κυριαρχεί η αντίληψη ότι κάθε πυρκαγιά μπορεί να τεθεί υπό πλήρη έλεγχο.»

Κάθε πυρκαγιά είναι διαφορετική και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η διαχείριση των δασών, η μορφολογία του εδάφους και οι διαθέσιμοι πόροι πυρόσβεσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τους επιστήμονες, η βασική αιτία της επιδείνωσης των πυρκαγιών είναι τα ολοένα και πιο ακραία καιρικά φαινόμενα που προκαλεί η κλιματική αλλαγή.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη ενισχύει τις ακραίες εναλλαγές μεταξύ πολύ υγρών και πολύ ξηρών περιόδων, δημιουργώντας το λεγόμενο «φαινόμενο του μαστιγίου», όπως το περιγράφει ο Matthew Jones, ερευνητής στη Σχολή Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας.

Ο περασμένος χειμώνας ήταν ασυνήθιστα βροχερός στη Γαλλία και την Ισπανία, προκαλώντας έντονη ανάπτυξη της βλάστησης. Στη συνέχεια, όμως, από τον Μάιο και μετά, η Δυτική Ευρώπη επλήγη από διαδοχικά κύματα ακραίου καύσωνα, τα οποία αποξήραναν πλήρως το τοπίο.

Όπως εξηγεί ο Jones, η ακραία ζέστη αποτέλεσε το τελικό στάδιο αυτού του «φαινομένου του μαστιγίου», μετατρέποντας την πλούσια βλάστηση σε εξαιρετικά εύφλεκτη καύσιμη ύλη.

«Δαντικά» σενάρια για το μέλλον

Οι αρχές εκτιμούν ότι η πλήρης κατάσβεση των σημερινών πυρκαγιών μπορεί να απαιτήσει ακόμη και μήνες, ενώ οι συνέπειές τους θα παραμείνουν για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ο πυκνός καπνός που παράγεται από τις πυρκαγιές αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, καθώς η ατμοσφαιρική ρύπανση από δασικές πυρκαγιές εκτιμάται ότι προκαλεί περισσότερους από 100.000 θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο.

Παράλληλα, οι οικονομικές επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς οι πυρκαγιές απειλούν μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, τουριστικούς προορισμούς, αμπελουργικές περιοχές και κρίσιμες υποδομές.

Πέρα όμως από τις υλικές καταστροφές, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αλλάζει σταδιακά και η σχέση των ανθρώπων με τον τόπο όπου ζουν, καθώς ολοένα περισσότερες περιοχές θα βρίσκονται υπό τη μόνιμη απειλή ανεξέλεγκτων πυρκαγιών.

Στο μέλλον, τονίζουν, οι πυρκαγιές στην Ευρώπη (όπως και στον υπόλοιπο κόσμο),  θα γίνονται ολοένα συχνότερες και πιο ακραίες, όσο συνεχίζονται οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και η καύση ορυκτών καυσίμων.

«Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς πόσο μακριά μπορεί να φτάσει αυτή η κατάσταση», καταλήγει ο Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντίος.

«Σύντομα δεν θα μπορούμε να αποκλείσουμε “δαντικά” σενάρια, όπως εκείνα που έχουμε δει στην Καλιφόρνια και την Αυστραλία, με μεμονωμένες πυρκαγιές ή συμπλέγματα πυρκαγιών που θα καταστρέφουν εκατοντάδες χιλιάδες ή ακόμη και ένα εκατομμύριο εκτάρια γης.»