Γιάννης Λοβέρδος στο libre: Κάλπες στο τέλος της τετραετίας το 2027–Στρατηγικό στοίχημα η ενδυνάμωση της Διασποράς

Ο υφυπουργός Εξωτερικών, αρμόδιος για τον Απόδημο Ελληνισμό, Γιάννης Λοβέρδος, ξεκαθαρίζει κατηγορηματικά ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει την τετραετία με ορίζοντα την άνοιξη του 2027, απορρίπτοντας κάθε σενάριο μικροκομματικής σκοπιμότητας.

Ως επικεφαλής του χαρτοφυλακίου για την ομογένεια, ο κ. Λοβέρδος αποτιμά την ιστορική μεταρρύθμιση της επιστολικής ψήφου και αναλύει το Στρατηγικό Σχέδιο του Υπουργείου για την περίοδο 2024-2027, εστιάζοντας στις πρωτοβουλίες για τη μετατροπή του «brain drain» σε «brain circulation», αλλά και στο δυναμικό πλάνο ενίσχυσης της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό μέσα από τη θεαματική αύξηση της χρηματοδότησης των πανεπιστημιακών εδρών ελληνικών σπουδών.

Ο κ. Λοβέρδος αναφέρεται στις την αδιαπραγμάτευτη στήριξη της Ελλάδας προς τοΟικουμενικό Πατριάρχειο – με έμφαση στο δίκαιο αίτημα για απόδοση νομικής προσωπικότητας και την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης – ενώ μιλά για τις τρέχουσες εξελίξεις στις συζητήσεις με την αιγυπτιακή πλευρά για την προστασία του παγκόσμιου πολιτιστικού καθεστώτος της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Σινά.

Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο

–Κύριε Υφυπουργέ, το τελευταίο διάστημα αναζωπυρώνονται τα σενάρια και οι συζητήσεις στους πολιτικούς κύκλους που θέλουν την κυβέρνηση να εξετάζει το ενδεχόμενο προσφυγής στις κάλπες το προσεχές φθινόπωρο. Δεδομένου ότι η χώρα βρίσκεται εν μέσω σημαντικών γεωπολιτικών προκλήσεων στην ευρύτερη περιοχή, αποκλείετε κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο ή το πολιτικό χρονοδιάγραμμα παραμένει ανοιχτό; Μήπως τελικά όλα γίνονται για να επισπεύσει ο Αντώνης Σαμαράς την ίδρυση ενός νέου κόμματος;

Δεν υπάρχει κανένα θέμα προκήρυξης πρόωρων εκλογών πριν από το τέλος της εκλογικής θητείας της τρέχουσας Βουλής. Όπως κατ´ επανάληψη έχει δηλώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος είναι κι ο μοναδικός αποφασιστικός παράγοντας για τον καθορισμό του χρόνου εκλογών, οι κάλπες θα στηθούν στο τέλος της τετραετίας την άνοιξη του 2027. Άρα δεν τίθεται κανένα θέμα μικροκομματικής σκοπιμότητας ή πολιτικάντικων παιχνιδιών σχετικά με τον χρόνο των εκλογών. Μικροκομματικά παιχνίδια δεν έχουν και δεν πρέπει να έχουν χώρο στο πολιτικό γίγνεσθαι μέσα σε αυτές τις τεράστιες γεωπολιτικές παγκόσμιες αναταράξεις αναταραχές κι ανακατατάξεις. Και φυσικά ο χρόνος των εκλογών σε καμία περίπτωση δεν έχει σχέση με το ενδεχόμενο δημιουργίας ή μη κόμματος από τον πρώην Πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, το οποίο άλλωστε δεν απασχολεί την ΝΔ και την στρατηγική της ενόψει των εκλογών του 2027. Που παραμένει όχι μόνο η πρώτη θέση αλλά η κατάκτηση της αυτοδυναμίας για την ομαλή διακυβέρνηση της πατρίδας μας

–Ως αρμόδιος υφυπουργός για τον Απόδημο Ελληνισμό, πώς αποτιμάτε μέχρι στιγμής την ανταπόκριση των Ελλήνων του εξωτερικού στο μέτρο της επιστολικής ψήφου; Υπάρχουν στα άμεσα σχέδια του Υπουργείου περαιτέρω θεσμικές ή τεχνικές απλουστεύσεις, ώστε να ενισχυθεί ακόμα περισσότερο η συμμετοχή της ομογένειας στις επόμενες εκλογικές διαδικασίες;

Η ψήφιση του νόμου που δίνει στους Έλληνες του εξωτερικού τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις εθνικές εκλογές και με επιστολική ψήφο, αποτελεί μια ιστορική μεταρρύθμιση που ενισχύει την αντιπροσωπευτικότητα και τη δημοκρατική νομιμοποίηση του κοινοβουλευτικού μας συστήματος, ενώ ενδυναμώνει τους δεσμούς των Ελλήνων του εξωτερικού με την πατρίδα.

Η επιτυχής εφαρμογή της επιστολικής ψήφου στις τελευταίες ευρωεκλογές αποτελεί την καλύτερη απόδειξη ότι αυτή η μεταρρύθμιση λειτουργεί. Η συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού υπερδιπλασιάστηκε σε σχέση με τις εθνικές εκλογές του 2023, γεγονός που δείχνει ξεκάθαρα ότι όταν το κράτος διευκολύνει τη συμμετοχή, οι πολίτες ανταποκρίνονται.

Με αυτό το δεδομένο, το Υπουργείο Εξωτερικών βρίσκεται σε διαρκή συνεργασία και συντονισμό με το αρμόδιο για τη διεξαγωγή των εκλογών Υπουργείο Εσωτερικών, προκειμένου να διαμορφωθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις ώστε η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από τους Έλληνες του εξωτερικού στις επόμενες εθνικές εκλογές να είναι όσο το δυνατόν πιο απλή και ταυτόχρονα ευρεία.

Παράλληλα, το Υπουργείο μας προετοιμάζει ένα πλήρες σχέδιο ενημέρωσης -ψηφιακό και μη- των Ελλήνων του εξωτερικού, με την ενεργό συμμετοχή των διπλωματικών και προξενικών Αρχών μας. Στόχος μας είναι κάθε Έλληνας πολίτης που ζει εκτός Ελλάδας να γνωρίζει έγκαιρα, με σαφήνεια και αξιοπιστία όλες τις επιλογές που έχει στη διάθεσή του, ώστε να μπορεί να ασκήσει απρόσκοπτα το εκλογικό του δικαίωμα.

–Κύριε Λοβέρδο, η Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Σινά βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη καμπή, τόσο λόγω των εσωτερικών διοικητικών ανακατατάξεων υπό τον νέο Αρχιεπίσκοπο Συμεών όσο και λόγω των έντονων ανησυχιών που έχουν εκφραστεί για τουριστικά έργα πέριξ της Μονής που ενδέχεται να αλλοιώσουν τον ιστορικό της χαρακτήρα. Ποιες συγκεκριμένες διπλωματικές πρωτοβουλίες έχει το υπουργείο Εξωτερικών στις επαφές του με την αιγυπτιακή πλευρά για τη διασφάλιση και την προστασία του παγκόσμιου πνευματικού και πολιτιστικού καθεστώτος της Μονής;

Για τη Μονή Σινά έχει επιτευχθεί μια προκαταρκτική κοινή κατανόηση μεταξύ ελληνικής και αιγυπτιακής πλευράς. Έχει τεθεί υπόψη της σιναϊτικής κοινότητας στην Αγία Αικατερίνη. Και είναι εκείνη η οποία έχει τον τελικό λόγο. Το όλο θέμα, που είναι μείζονος σημασίας για την ελληνική παράδοση, ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά,  είναι εν εξελίξει. Κι ελπίζουμε ότι σύντομα όλα θα εξελιχθούν ομαλά και θα καταλήξουμε σε πλήρη και σαφή συμφωνία για το μείζον αυτό κληροδότημα του παγκόσμιου πολιτισμού, που είναι η ελληνορθόδοξη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στον Σινά.

–Κατά τις πρόσφατες επισκέψεις και επαφές σας στην Κωνσταντινούπολη, είχατε την ευκαιρία να συζητήσετε εκτενώς με τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο. Με δεδομένο το ρευστό περιβάλλον στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ποια είναι η στρατηγική της Αθήνας για την έμπρακτη στήριξη του θεσμού του Πατριαρχείου;

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο κατέχει μία εμβληματική θέση στην ιστορία του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας. Ως εκ τούτου, η στήριξη του από την Ελλάδα αποτελεί προτεραιότητα και μία σταθερά στην εθνικής μας εξωτερική πολιτική και, ασφαλώς, δεν εξαρτάται από την συγκυριακή κατάσταση των Ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι ένας θεσμός με παγκόσμια αποστολή και ακτινοβολία. Μεγάλο ρόλο σε αυτό διαδραματίζει ο ίδιος ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο οποίος, με το κύρος, την αγωνιστικότητά του και την βαθιά πνευματικότητα και σοφία του, έχει κατορθώσει να αναδείξει διεθνώς ζητήματα που αφορούν στον διαθρησκευτικό διάλογο, την ειρήνη και το περιβάλλον. Η φωνή του είναι η φωνή της Ορθοδοξίας και ακούγεται σε όλες τις γωνιές του κόσμου. 

Η Ελλάδα βρίσκεται στο πλευρό του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Στηρίζει το δίκαιο αίτημά του για απόδοση νομικής προσωπικότητας, ένα ζήτημα με ιδιαίτερη θεσμική σημασία για τη λειτουργία του, αλλά και την αναγνώριση του οικουμενικού χαρακτήρα του Πατριαρχείου. Η επίλυσή του από το τουρκικό κράτος εκκρεμεί εδώ και πολλά χρόνια, παρά το γεγονός ότι τίθενται επί τάπητος και από την πλευρά μας με κάθε ευκαιρία. Να σημειωθεί ότι από το 2010 υπάρχουν συστάσεις και από την Επιτροπή της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, με την οποία δικαιώνονται οι σχετικές αξιώσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου. 

Ιδιαίτερη σημασία, επίσης, έχει και το θέμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, η οποία παραμένει κλειστή από το 1971. Η επαναλειτουργία της Σχολής δεν έχει απλά συμβολικό χαρακτήρα αλλά αποτελεί κεντρικό ζήτημα για το μέλλον και τη συνέχεια του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Παρακολουθούμε με θετικό πνεύμα τις εξελίξεις, σε συνέχεια και της πρόσφατης συνάντησης της ΑΘΠ Οικουμενικού Πατριάρχη με τον Τούρκο Πρόεδρο και ευελπιστούμε πράγματι η Σχολή να επαναλειτουργήσει σύντομα, με τρόπο που να  συνυπολογίζονται ουσιαστικά οι απόψεις και θέσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου.  

–Η επιστροφή των νέων επιστημόνων και επαγγελματιών που έφυγαν από τη χώρα την προηγούμενη δεκαετία παραμένει ένα μεγάλο εθνικό στοίχημα. Πώς σχεδιάζει το Υπουργείο Εξωτερικών, σε συνεργασία με άλλα υπουργεία, να αξιοποιήσει τις δεξαμενές σκέψης (thinktanks) και τα δίκτυα των Ελλήνων του εξωτερικού, ώστε να μετατρέψουμε το «braindrain» σε μια ουσιαστική γέφυρα επενδύσεων και τεχνογνωσίας;

Η ανάσχεση του φαινομένου του brain drain και η μετατροπή του σε «κυκλοφορία γνώσης και ταλέντου» (brain circulation) αποτελεί στρατηγική μας προτεραιότητα. Μέσα από το Στρατηγικό Σχέδιο του Υπουργείου Εξωτερικών για τον Απόδημο Ελληνισμό (2024-2027), επενδύουμε συστηματικά στην ενδυνάμωση των δεσμών μας με τη νέα γενιά της Διασποράς. 

Η διασφάλιση ευνοϊκών συνθηκών και ελκυστικών ευκαιριών επαγγελματικής εξέλιξης εντός των συνόρων, η γόνιμη αξιοποίηση των δεξιοτήτων και της διεθνούς εμπειρίας των συμπατριωτών μας, καθώς και η διατήρηση ισχυρών δεσμών με την παγκόσμια ελληνική κοινότητα, συνιστούν κρίσιμους πυλώνες για τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας.

Σε στενή συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία, το Υπουργείο μας αναπτύσσει πρωτοβουλίες για τη χαρτογράφηση και τη δικτύωση των ελληνικών επιστημονικών και επαγγελματικών κοινοτήτων του εξωτερικού, αξιοποιώντας τις δυνατότητες των think tanks, των πανεπιστημίων, των επιχειρηματικών δικτύων και των οργανώσεων της Διασποράς.

–Πολλά ελληνικά σχολεία, αλλά και έδρες ελληνικών σπουδών σε πανεπιστήμια του εξωτερικού  – κυρίως στις ΗΠΑ και την Αυστραλία – αντιμετωπίζουν διαχρονικά προβλήματα υποστελέχωσης ή υποχρηματοδότησης. Ποιο είναι το συγκεκριμένο πλάνο του Υπουργείου για την αναζωογόνηση της ελληνικής παιδείας στη διασπορά, ώστε να μη χαθεί ο συνδετικός κρίκος της γλώσσας με τη νέα γενιά ομογενών;

Η στήριξη της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στη Διασπορά αποτελεί στρατηγική μας προτεραιότητα, καθώς η ελληνική γλώσσα είναι ο σημαντικότερος συνδετικός κρίκος των νεότερων γενεών των ομογενών με την ιστορία, τον πολιτισμό και την εθνική τους ταυτότητα. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Εξωτερικών συνεργάζεται στενά με το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, το οποίο είναι αρμόδιο για τη λειτουργία των μονάδων ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό, με στόχο τη στελέχωσή τους με εκπαιδευτικούς και την αποστολή εκπαιδευτικού υλικού και βιβλίων.

Στις προσπάθειες του Υπουργείου Εξωτερικών για ενίσχυση της ελληνομάθειας εντάσσεται και η οικονομική ενίσχυση των Εδρών, Τμημάτων και Προγραμμάτων Ελληνικής γλώσσας στα Πανεπιστήμια του Εξωτερικού. Επιδίωξή μας είναι η στήριξη των εδρών να γίνεται σε τακτική βάση και να αναπροσαρμόζεται ανάλογα με τις δυνατότητες και τις ανάγκες. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2024 χρηματοδοτήθηκαν 43 έδρες και προγράμματα ελληνικών σπουδών σε 17 χώρες, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το 2025 ο αριθμός αυτός αυξήθηκε στις 90, ενώ για το 2026 στόχος είναι να στηριχθούν όλες οι έδρες που θα υποβάλουν σχετικό αίτημα.

Επιπλέον, το Στρατηγικό Σχέδιο του Υπουργείου περιλαμβάνει δράσεις για την περαιτέρω ενίσχυση της εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας, καθώς και την οργάνωση προγραμμάτων φιλοξενίας και ελληνομάθειας νέων της Διασποράς στην Ελλάδα, ώστε να ενδυναμωθεί η σχέση τους με τη χώρα, τη γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό.