Τουρκία: Ο εμφύλιος στο CHP το μεγαλύτερο πολιτικό δώρο στον Ερντογάν

Η τουρκική πολιτική σκηνή εισέρχεται σε μία από τις πιο κρίσιμες περιόδους των τελευταίων ετών, όχι εξαιτίας κάποιας πρωτοβουλίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αλλά λόγω της βαθιάς κρίσης που συγκλονίζει το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP). Το κόμμα που, μετά τις τελευταίες δημοτικές εκλογές, έδωσε την εντύπωση ότι μπορούσε να αποτελέσει αξιόπιστη εναλλακτική απέναντι στον πρόεδρο της Τουρκίας, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με έναν σκληρό εσωκομματικό πόλεμο. Δικαστικές εξελίξεις, προσωπικές συγκρούσεις, αμφισβήτηση της ηγεσίας και ακόμη και συζητήσεις για τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα συνθέτουν ένα σκηνικό που προκαλεί έντονο προβληματισμό στην αντιπολίτευση.

Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα επικρατήσει στο εσωτερικό του CHP, αλλά αν αυτή η σύγκρουση θα αποδειχθεί το μεγαλύτερο πολιτικό δώρο για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ενόψει των επόμενων προεδρικών εκλογών.

Το σχέδιο του Οζγκιούρ Οζέλ και το ενδεχόμενο νέου κόμματος

Ο πρόεδρος του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, παραδέχθηκε δημόσια ότι βρίσκονται σε εξέλιξη προετοιμασίες για κάθε πιθανό πολιτικό σενάριο. Όπως ανέφερε, παράλληλα με τις νομικές μάχες που δίνει το κόμμα, προχωρούν οι διαδικασίες σύνταξης καταστατικού, προγράμματος και επιλογής ιδρυτικών στελεχών για έναν νέο πολιτικό σχηματισμό, εφόσον οι εξελίξεις το καταστήσουν αναγκαίο.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι το όνομα του νέου κόμματος δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί, αν και –όπως είπε– υπάρχει ήδη μια επιλογή που συγκεντρώνει ευρεία αποδοχή, ενώ συνεχίζονται οι εργασίες για το λογότυπο. Οι επίσημες αποφάσεις αναμένονται στα τέλη Ιουλίου ή στις αρχές Αυγούστου, εφόσον ολοκληρωθούν οι εκκρεμείς δικαστικές διαδικασίες.

Παράλληλα, ο Οζγκιούρ Οζέλ επανέλαβε την πρότασή του προς τον πρώην πρόεδρο του κόμματος που ανέλαβε εκ νέου την ηγεσία με δικαστική απόφαση, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, να απευθυνθούν στα περίπου δύο εκατομμύρια μέλη του CHP, προτείνοντας μια εσωκομματική αναμέτρηση με σαφές αποτέλεσμα: όποιος ηττηθεί να αποχωρήσει οριστικά από την ενεργό πολιτική.

Πόλεμος διαδοχής ή κρίση ταυτότητας;

Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο τα πρόσωπα. Πίσω από τη σύγκρουση διαμορφώνονται δύο διαφορετικές αντιλήψεις για το μέλλον του CHP και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να διεκδικήσει ξανά την εξουσία.

Σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, η άνοδος του Οζγκιούρ Οζέλ μετά το συνέδριο του 2023 πραγματοποιήθηκε με τη στήριξη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, γεγονός που δημιούργησε την εντύπωση ότι η νέα ηγεσία λειτουργεί υπό τη δική του πολιτική επιρροή. Από την άλλη πλευρά, ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και οι υποστηρικτές του επιδιώκουν να ανακτήσουν τον έλεγχο του κόμματος, αξιοποιώντας τις δικαστικές εξελίξεις που προκάλεσαν αμφισβητώντας τη νομιμότητα του τελευταίου συνεδρίου.

Άλλοι, πάντως, θεωρούν ότι η σημερινή κρίση αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πρόβλημα. Το CHP προσπαθεί εδώ και χρόνια να διευρύνει την επιρροή του προς τους συντηρητικούς ψηφοφόρους, χωρίς όμως να αποξενώσει τον παραδοσιακό κοσμικό και κεντροαριστερό πυρήνα του. Η ανάδειξη πολιτικών με διαφορετικό ιδεολογικό υπόβαθρο έχει εντείνει αυτή τη σύγκρουση, η οποία πλέον εκδηλώνεται ανοιχτά.

Ο μεγάλος κερδισμένος μπορεί να είναι ο Ερντογάν

Η εικόνα μιας αντιπολίτευσης που αδυνατεί να εμφανίσει ενιαίο μέτωπο θεωρείται ιδιαίτερα ευνοϊκή για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP).

Αναλυτές επισημαίνουν ότι όσο η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τις εσωτερικές συγκρούσεις του CHP, τόσο περιορίζεται η δυνατότητα της αντιπολίτευσης να παρουσιάσει μια πειστική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Η πολιτική ατζέντα μετατοπίζεται από τα προβλήματα της οικονομίας και της καθημερινότητας στις εσωτερικές ισορροπίες του μεγαλύτερου αντιπολιτευτικού κόμματος.

Για πολλούς πολιτικούς παρατηρητές, μια διχασμένη αντιπολίτευση δύσκολα μπορεί να πείσει τους ψηφοφόρους ότι είναι έτοιμη να κυβερνήσει μια χώρα που βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές οικονομικές, γεωπολιτικές και κοινωνικές προκλήσεις.

Η επόμενη μάχη έχει ημερομηνία

Οι επόμενες προεδρικές εκλογές του 2028 αποτελούν ήδη σημείο αναφοράς για ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της Τουρκίας, χωρίς να αποκλείεται το ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες.

Η πιθανότητα νέας υποψηφιότητας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο πολιτικής συζήτησης, καθώς προϋποθέτει συγκεκριμένες συνταγματικές ή κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Ωστόσο, οι πολιτικοί του σύμμαχοι εμφανίζονται θετικοί σε μια τέτοια προοπτική, υποστηρίζοντας ότι η εμπειρία του είναι απαραίτητη σε μια περίοδο έντονων διεθνών ανακατατάξεων.

Από την άλλη πλευρά, αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η ίδια η αντιπολίτευση δυσκολεύεται να διαμορφώσει ένα κοινό μέτωπο απέναντι στον πρόεδρο. Η προηγούμενη συνεργασία ετερόκλητων πολιτικών δυνάμεων είχε ως μοναδικό κοινό παρονομαστή την απομάκρυνση του Ερντογάν από την εξουσία. Σήμερα, χωρίς κοινή στρατηγική και με έντονες προσωπικές αντιπαραθέσεις, η συνοχή αυτής της συμμαχίας δοκιμάζεται περισσότερο από ποτέ.

Η μάχη που μπορεί να κρίνει το πολιτικό μέλλον της Τουρκίας

Το αποτέλεσμα της εσωκομματικής κρίσης δεν αφορά μόνο το μέλλον του Οζγκιούρ Οζέλ ή του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό αν η τουρκική αντιπολίτευση μπορεί να ανασυγκροτηθεί και να διεκδικήσει με αξιώσεις την εξουσία ή αν θα παραμείνει εγκλωβισμένη στις εσωτερικές της αντιθέσεις.

Αν το CHP συνεχίσει να καταναλώνει πολιτικό κεφάλαιο σε εσωκομματικές συγκρούσεις, ο μεγαλύτερος κερδισμένος ενδέχεται να μην είναι κανένα από τα αντίπαλα στρατόπεδα μέσα στο κόμμα, αλλά ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος θα βρεθεί απέναντι σε μια αντιπολίτευση που κινδυνεύει να ξοδέψει τις δυνάμεις της στις εσωτερικές συγκρούσεις, αντί να προετοιμάζεται για την πιο κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση των τελευταίων ετών.