Δημοσκόπηση-έκπληξη στην Αχαΐα: Τρεις μονάδες η διαφορά ΝΔ-ΕΛ.Α.Σ.- Πάνω από 24% το κόμμα Τσίπρα, πώς αλλάζει τα δεδομένα ο Σαμαράς

Η έρευνα της Data Consultants πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο 1–8 Ιουλίου 2026, σε μια συγκυρία έντονης πολιτικής κινητικότητας. Η δημόσια συζήτηση επικεντρωνόταν στις εξελίξεις στον χώρο της Κεντροαριστεράς, στις συζητήσεις περί δημιουργίας νέων πολιτικών σχηματισμών και στη συνεχιζόμενη κοινωνική πίεση που προκαλούν ζητήματα όπως η ακρίβεια, το κόστος ζωής και η λειτουργία των θεσμών. Τα γεγονότα αυτά αποτελούν το πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώθηκαν οι απαντήσεις των πολιτών και λαμβάνονται υπόψη κατά την ερμηνεία των ευρημάτων.

Η νέα ισορροπία του πολιτικού συστήματος: Η εικόνα της πρόθεσης ψήφου δείχνει ότι η Αχαΐα παραμένει μία από τις πλέον ανταγωνιστικές εκλογικές περιφέρειες της χώρας. Η πρωτιά της Ν.Δ. στηρίζεται σε μια συμπαγή αλλά όχι αδιαπέραστη κοινωνική βάση, ενώ η ΕΛΑΣ εμφανίζει αυξημένη ικανότητα διεύρυνσης προς κοινωνικές ομάδες που μέχρι πρόσφατα δεν αποτελούσαν σταθερό ακροατήριό της. Το ΠΑΣΟΚ διατηρεί αξιοσημείωτη παρουσία και παραμένει κρίσιμος παράγοντας για τις μελλοντικές ισορροπίες του προοδευτικού χώρου, χωρίς όμως να απειλεί άμεσα τους δύο πρώτους πόλους. Παράλληλα, η παρουσία μικρότερων κομμάτων καταδεικνύει ότι σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος εξακολουθεί να αναζητά εναλλακτικές μορφές πολιτικής εκπροσώπησης.

1. Πρόθεση ψήφου: Εθνικές εκλογές στην Αχαΐα με τα υπάρχοντα κόμματα

Από την ερώτηση: «Αν πρόκυπτε θέμα Εθνικών εκλογών και ψηφίζαμε την ερχόμενη Κυριακή, εσείς ποιο κόμμα θα ψηφίζατε;»

Η Ν.Δ. διατηρεί την πρώτη θέση στην πρόθεση ψήφου με 21,0%, όμως η απόσταση από την ΕΛΑΣ (18,7%) είναι περιορισμένη και δεν επιτρέπει να γίνει λόγος για εκλογική κυριαρχία. Το ΠΑΣΟΚ ακολουθεί με μονοψήφιο ποσοστό (8,6%), ακολουθεί η ΕΛΠΙΔΑ με 6,8%, ενώ η Ελληνική Λύση και το ΚΚΕ διατηρούν διακριτή παρουσία. Παράλληλα, το σημαντικό ποσοστό αναποφάσιστων υποδηλώνει ότι η εκλογική εικόνα δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί.  Η μικρή διαφορά μεταξύ των δύο πρώτων πολιτικών δυνάμεων δεν σημαίνει απαραίτητα σταθεροποίηση ενός νέου συσχετισμού. Αντίθετα, υποδηλώνει ότι η εκλογική ισορροπία παραμένει ανοιχτή και ευαίσθητη σε μεταβολές της προεκλογικής περιόδου, ιδιαίτερα όσο διατηρείται υψηλό το ποσοστό της αδιευκρίνιστης ψήφου.

• Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά: Η ανάλυση δείχνει ότι τα κόμματα δεν αντλούν τη δύναμή τους από τις ίδιες κοινωνικές ομάδες. Η Ν.Δ. εμφανίζει τη μεγαλύτερη επίδοσή της στους πολίτες άνω των 71 ετών (31,9%), ενώ στις ηλικίες 36–47 ετών περιορίζεται στο 12,8%. Αντίθετα, η ΕΛΑΣ καταγράφει την υψηλότερη επίδοσή της ακριβώς στις ηλικίες 36–47 ετών (22,6%), γεγονός που δείχνει ότι ο βασικός πολιτικός ανταγωνισμός μεταφέρεται στις παραγωγικές ηλικίες.
• Οι ιδεολογικές διαφοροποιήσεις είναι εξίσου σαφείς: Η Ν.Δ. κυριαρχεί στον χώρο της Κεντροδεξιάς (60,4%) και της Δεξιάς (49,7%), ενώ η ΕΛΑΣ εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλή επιρροή στην Κεντροαριστερά (39,3%) και την Αριστερά (28,8%). Ωστόσο, το σημαντικότερο πεδίο πολιτικού ανταγωνισμού παραμένει το Κέντρο, όπου κανένα κόμμα δεν αποκτά κυρίαρχη θέση και όπου συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο περιθώριο μελλοντικών μετακινήσεων.
• Οι γεωγραφικές διαφοροποιήσεις: Η Ν.Δ. εμφανίζει τη μεγαλύτερη εκλογική της επιρροή στην Αιγιάλεια (32,4%), ενώ στα Καλάβρυτα–Ερύμανθο η ΕΛΑΣ αναδεικνύεται πρώτη δύναμη με 30,7%. Στην Πάτρα, αντίθετα, η διαφορά των δύο κομμάτων είναι οριακή (19,3% έναντι 18,3%), γεγονός που επιβεβαιώνει ότι ο νομός αποτελεί ένα μωσαϊκό διαφορετικών πολιτικών συμπεριφορών και όχι μια ενιαία εκλογική περιφέρεια.
• Οι διαφοροποιήσεις ανά φύλο και μορφωτικό επίπεδο είναι αισθητά μικρότερες από εκείνες που καταγράφονται ανά ηλικία και γεωγραφική περιοχή. Στην παρούσα συγκυρία, οι γενεακές και τοπικές ταυτότητες αποτελούν ισχυρότερους παράγοντες διαμόρφωσης της εκλογικής συμπεριφοράς από τα υπόλοιπα κοινωνικά χαρακτηριστικά.

Το βασικό μήνυμα της μέτρησης δεν είναι ότι αλλάζει ο πρώτος στην κατάταξη. Είναι ότι μειώνεται η απόσταση ανάμεσα στον πρώτο και στον δεύτερο πόλο του πολιτικού ανταγωνισμού. Η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να αποτελεί τον ισχυρότερο πολιτικό πόλο, αλλά δεν διαθέτει το εύρος που θα της επέτρεπε να επιβάλει τους όρους του πολιτικού ανταγωνισμού. Αντίστοιχα, η ΕΛΑΣ δεν περιορίζεται σε έναν ρόλο διαμαρτυρίας, αλλά εμφανίζεται ως δύναμη με προοπτική διεκδίκησης ευρύτερης εκλογικής επιρροής. Το αποτέλεσμα είναι ένα πιο ανοιχτό και περισσότερο ανταγωνιστικό πολιτικό περιβάλλον, στο οποίο οι κοινωνικές μετακινήσεις αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από ό,τι η απλή κομματική συσπείρωση.

2. Εκτίμηση ψήφου: Πώς διαμορφώνεται η εικόνα με κατανομή των αναποφάσιστων

Γράφημα 4 Σημείωση: Χωρίς «Λευκό – Άκυρο», «Αναποφάσιστοι» και «Δεν απαντώ». 

Πίνακας 8

Μεθοδολογικά:  Η εκτίμηση ψήφου δεν μεταβάλλει τη βασική εικόνα του πολιτικού ανταγωνισμού. Την καθιστά όμως πιο καθαρή, δείχνοντας ποια είναι η πιθανότερη διάρθρωση του πολιτικού συστήματος εφόσον οι αναποφάσιστοι κατανείμουν τελικά την ψήφο τους.  Η εκτίμηση ψήφου αποτελεί αναλυτικό εργαλείο και όχι πρόβλεψη του εκλογικού αποτελέσματος. Βασίζεται στη στατιστική επεξεργασία της αδιευκρίνιστης ψήφου και επιχειρεί να αποτυπώσει την πιθανότερη εικόνα του εκλογικού συσχετισμού εάν οι πολίτες που σήμερα δηλώνουν αναποφάσιστοι λάβουν τελικά εκλογική απόφαση. Η σημασία της έγκειται στο ότι περιορίζει την αβεβαιότητα της πρόθεσης ψήφου και επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση των πραγματικών πολιτικών ισορροπιών. Δεν αντικαθιστά την πρόθεση ψήφου, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά, προσφέροντας μια περισσότερο σταθεροποιημένη εικόνα του πολιτικού ανταγωνισμού.

Η κατανομή της αδιευκρίνιστης ψήφου δεν ανατρέπει τη σειρά των πολιτικών δυνάμεων. Η Ν.Δ. διατηρεί την πρώτη θέση με 27,1%, ενώ η ΕΛΑΣ ακολουθεί με 24,1%, διατηρώντας μικρή απόσταση από την κορυφή. Το ΠΑΣΟΚ διαμορφώνεται στο 11,1%, ενώ ακολουθούν η ΕΛΠΙΔΑ (8,8%), το ΚΚΕ (5,2%) και τα υπόλοιπα κόμματα.  Το σημαντικό στοιχείο δεν είναι η διαφορά των ποσοστών από την πρόθεση ψήφου. Είναι ότι, ακόμη και μετά τη στατιστική κατανομή των αναποφάσιστων, κανένα κόμμα δεν αποκτά χαρακτηριστικά πολιτικής κυριαρχίας.

Η ΝΔ παραμένει πρώτη αλλά όχι κυρίαρχη: Η ΝΔ εξακολουθεί να αποτελεί την ισχυρότερη πολιτική δύναμη. Ωστόσο, η σύγκριση με τις εθνικές εκλογές του 2023 δείχνει υποχώρηση (27,1% έναντι 34,0%, -6,9 μονάδες), ενώ σε σχέση με τις ευρωεκλογές του 2024 εμφανίζει ανάκαμψη (+4,0 μονάδες). Αυτό υποδηλώνει ότι έχει ανακτήσει μέρος της εκλογικής του επιρροής μετά τις ευρωεκλογές, χωρίς να έχει επιστρέψει στα επίπεδα της εθνικής αναμέτρησης.

Η ΕΛΑΣ αναδιαμορφώνει τον προοδευτικό χώρο: Το σημαντικότερο νέο στοιχείο της έρευνας είναι η εμφάνιση της ΕΛΑΣ ως δεύτερης πολιτικής δύναμης με 24,1%. Η παρουσία αυτή δεν συνιστά απλώς την είσοδο ενός νέου κόμματος. Αναδιατάσσει συνολικά τον χώρο της Κεντροαριστεράς, απορροφώντας μεγάλο μέρος της εκλογικής επιρροής που στις εθνικές εκλογές του 2023 κατείχε ο ΣΥΡΙΖΑ (27,0%) και μεταβάλλοντας ριζικά τον συσχετισμό δυνάμεων στον προοδευτικό χώρο. Πρόκειται για τη σημαντικότερη δομική μεταβολή που καταγράφει η έρευνα.

Το ΠΑΣΟΚ και ο πολυκομματισμός: Το ΠΑΣΟΚ εκτιμάται στο 11,1%, εμφανίζοντας απώλειες τόσο έναντι των εθνικών εκλογών (-1,3 μονάδες) όσο και έναντι των ευρωεκλογών (-3,4 μονάδες).

Παράλληλα, η ΕΛΠΙΔΑ καταγράφει αξιοσημείωτη παρουσία (8,8%), ενώ τα μικρότερα κόμματα διατηρούν αθροιστικά σημαντική εκλογική επιρροή. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρά την ανάδειξη ενός νέου διπόλου, το πολιτικό σύστημα της Αχαΐας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό πολυκομματισμού.

3. Η επίδραση ενός νέου πολιτικού φορέα στον εκλογικό χάρτη της Αχαΐας

Από την ερώτηση: «Αν πρόκυπτε θέμα Εθνικών εκλογών και ψηφίζαμε την ερχόμενη Κυριακή, και συμμετείχε και κόμμα υπό τον κ. Αντώνη Σαμαρά, εσείς ποιο κόμμα θα ψηφίζατε;»

Γράφημα 8

Μεθοδολογική παρατήρηση: Η διερεύνηση υποθετικών εκλογικών σεναρίων δεν αποσκοπεί στην πρόβλεψη πολιτικών εξελίξεων. Αποτελεί εργαλείο κατανόησης της δομής του εκλογικού σώματος και της δυνητικής ευαισθησίας του σε νέα πολιτικά εγχειρήματα. Η συμμετοχή ενός νέου πολιτικού φορέα λειτουργεί ως «δοκιμασία αντοχής» του υφιστάμενου κομματικού συστήματος, καθώς αποκαλύπτει ποιοι πολιτικοί χώροι διαθέτουν σταθερή κοινωνική βάση και ποιοι εμφανίζουν μεγαλύτερη εκλογική ευαλωτότητα. Το υποθετικό σενάριο συμμετοχής κόμματος υπό τον Α. Σαμαρά αναλύεται ως πολιτικό πείραμα που επιτρέπει να αξιολογηθεί η ύπαρξη διαθέσιμου εκλογικού χώρου στα δεξιά της Ν.Δ. και να εκτιμηθεί η πιθανή επίδραση μιας τέτοιας εξέλιξης στους συνολικούς πολιτικούς συσχετισμούς.

Η εμφάνιση ενός νέου πολιτικού φορέα δεν μεταβάλλει μόνο τα εκλογικά ποσοστά. Αποκαλύπτει την ύπαρξη κοινωνικών και πολιτικών ομάδων που θεωρούν ότι δεν εκπροσωπούνται επαρκώς από το υφιστάμενο κομματικό σύστημα. Η πραγματική σημασία του σεναρίου βρίσκεται λιγότερο στο μέγεθος της εκλογικής του επιρροής και περισσότερο στις ανακατατάξεις που προκαλεί στο σύνολο του πολιτικού ανταγωνισμού.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο νέος πολιτικός φορέας συγκεντρώνει αξιοσημείωτη εκλογική δυναμική ήδη από την πρώτη μέτρηση, χωρίς όμως να ανατρέπει τη βασική κατάταξη των πολιτικών δυνάμεων. Η σημαντικότερη συνέπεια της παρουσίας του δεν είναι η δημιουργία ενός νέου κυρίαρχου πόλου. Είναι η ανακατανομή δυνάμεων στο εσωτερικό της Κεντροδεξιάς και η αύξηση του συνολικού βαθμού πολιτικού ανταγωνισμού. Με άλλα λόγια, το πολιτικό σύστημα γίνεται περισσότερο πολυκεντρικό και λιγότερο συγκεντρωμένο γύρω από τους υφιστάμενους κομματικούς σχηματισμούς. Η εκλογική δυναμική ενός νέου πολιτικού φορέα δεν εξαρτάται μόνο από το αρχικό ποσοστό που καταγράφει στις δημοσκοπήσεις. Εξαρτάται κυρίως από το εύρος και τη σύνθεση της κοινωνικής και εκλογικής δεξαμενής από την οποία αντλεί υποστήριξη, καθώς και από την ικανότητά του να διευρύνει αυτή τη βάση στη διάρκεια του πολιτικού κύκλου.

Η αποδοχή ενός νέου πολιτικού φορέα δεν πρέπει να ερμηνεύεται αποκλειστικά ως προσωπική αποδοχή του επικεφαλής του. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ένα τμήμα του εκλογικού σώματος αναζητά: ισχυρότερη ιδεολογική σαφήνεια, διαφορετικό ύφος πολιτικής εκπροσώπησης,  μεγαλύτερη έμφαση σε ζητήματα ταυτότητας, εθνικής πολιτικής και θεσμικής λειτουργίας, και έναν φορέα που να εκφράζει περισσότερο τις δικές του πολιτικές προτεραιότητες.  Η ύπαρξη αυτής της ζήτησης αποτελεί από μόνη της σημαντικό εύρημα της έρευνας, ανεξάρτητα από την τελική εκλογική επίδοση ενός νέου κόμματος.

3.1 Μετακινήσεις

Σχήμα 1

Η πολιτική προέλευση των ψηφοφόρων: Η ισχυρότερη εκλογική δεξαμενή προέρχεται από τα κόμματα που ήδη τοποθετούνται δεξιότερα της Ν.Δ.. Το υποθετικό κόμμα συγκεντρώνει ιδιαίτερα υψηλή απήχηση στους σημερινούς ψηφοφόρους της Ελληνικής Λύσης (39,0%) και της ΝΙΚΗΣ (39,4%), γεγονός που υποδηλώνει ότι λειτουργεί πρωτίστως ως δύναμη ανασύνθεσης του δεξιού χώρου. Παράλληλα, εμφανίζει αξιοσημείωτη αλλά σαφώς μικρότερη διείσδυση στους ψηφοφόρους της Ν.Δ. (11,4%) και του ΠΑΣΟΚ (12,6%), ενώ η επιρροή του στον χώρο της ΕΛΑΣ παραμένει περιορισμένη (3,8%). Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι η δυναμική του δεν προέρχεται από διακομματική διεύρυνση, αλλά από ανακατανομή δυνάμεων εντός του ίδιου ιδεολογικού χώρου.

Η ιδεολογική και γεωγραφική διάσταση: Η ιδεολογική αυτοτοποθέτηση επιβεβαιώνει την ίδια εικόνα. Η μεγαλύτερη απήχηση καταγράφεται στους πολίτες που αυτοπροσδιορίζονται στη Δεξιά (27,0%), ενώ τα ποσοστά μειώνονται σημαντικά στην Κεντροδεξιά (10,5%) και περιορίζονται ακόμη περισσότερο στο Κέντρο (9,4%), στην Κεντροαριστερά (5,2%) και στην Αριστερά (5,6%). Πρόκειται επομένως για ένα εγχείρημα με σαφή ιδεολογική αναφορά και όχι για μια πρόταση που υπερβαίνει τις παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές. Γεωγραφικά, η μεγαλύτερη απήχηση εμφανίζεται στη Δυτική Αχαΐα (13,8%) και στην περιοχή Καλαβρύτων–Ερυμάνθου (12,9%), ενώ στην Αιγιάλεια περιορίζεται στο 5,3%. Η διαφοροποίηση αυτή υποδηλώνει ότι η ανταπόκριση στο συγκεκριμένο σενάριο δεν είναι ενιαία σε ολόκληρο τον νομό, αλλά επηρεάζεται από τις ιδιαίτερες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες κάθε περιοχής.

Συμπέρασμα: Το υποθετικό σενάριο δείχνει ότι υπάρχει στην Αχαΐα ένας υπαρκτός αλλά σαφώς προσδιορισμένος πολιτικός χώρος για μια νέα έκφραση στα δεξιά της ΝΔ. Η δυναμική του δεν προκύπτει από γενικευμένη κοινωνική διαμαρτυρία, αλλά από τη δυνατότητα ανασύνθεσης ενός ήδη υπαρκτού ιδεολογικού ακροατηρίου. Αυτό σημαίνει ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για τη ΝΔ δεν θα ήταν η απώλεια ψηφοφόρων προς τον χώρο της Κεντροαριστεράς, αλλά η διατήρηση της συνοχής του ευρύτερου κεντροδεξιού μπλοκ. Αντίστοιχα, για τα υπόλοιπα κόμματα οι επιπτώσεις θα ήταν κυρίως έμμεσες, μέσω της μεταβολής των συνολικών πολιτικών ισορροπιών και όχι μέσω άμεσων εκλογικών μετακινήσεων. Η βασική του δεξαμενή προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από τη ΝΔ και από μικρότερα κόμματα δεξιά της Ν.Δ. Δεν φαίνεται, μέχρι στιγμής, να δημιουργεί νέο κοινωνικό ρεύμα. Αντίθετα, λειτουργεί κυρίως ως πιθανός φορέας ανασύνθεσης του δεξιού χώρου.

Ταυτότητα της Έρευνας