Άργος-Δολοφονία 20χρονου: Οι δηλώσεις του Δημάρχου εκτός από μισαναπηρικές είναι και εκτός νομικού πλαισίου

Στη σαφώς μισαναπηρική δήλωση που έκανε τη Δευτέρα ο δήμαρχος Αργους, Γιάννης Μαλτέζος (αναφερόμενος στη δολοφονία του 20χρονου Θοδωρή από αστυνομικούς) υπήρχε και το ακόλουθο απόσπασμα: “Όταν γνωρίζεις ότι ένας νέος άνθρωπος αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα, πώς τον αφήνεις να κυκλοφορεί στους δρόμους της πόλης, οδηγώντας επικίνδυνα και θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο ζωής αθώους πολίτες;”

Νίκος Γιαννόπουλος

Πως τον αφήνεις λοιπόν να κυκλοφορεί στους δρόμους της πόλης; Μήπως δεν θα έπρεπε να είχε και δίπλωμα οδήγησης; Μήπως γενικότερα οι ανάπηροι δεν δικαιούνται να οδηγούν και γενικότερα να κυκλοφορούν;

Ο νομοθέτης στην Ελλάδα, σε ότι αφορά το δίπλωμα οδήγησης πάντως, έχει προβλέψει ρητά και κατηγορηματικά:

Η ελληνική νομοθεσία (Π.Δ. 51/2012, όπως έχει τροποποιηθεί σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες) προβλέπει ότι οι υποψήφιοι οδηγοί αξιολογούνται ως προς τις ελάχιστες σωματικές και νοητικές προδιαγραφές οδήγησης. Δεν αποκλείεται μια κατηγορία αναπηρίας εκ προοιμίου.

Η καταλληλότητα κρίνεται εξατομικευμένα από τις αρμόδιες ιατρικές επιτροπές και τους γιατρούς των προβλεπόμενων ειδικοτήτων. Εξετάζονται η κινητικότητα, η όραση, η ακοή, οι νευρολογικές ή άλλες παθήσεις και κυρίως κατά πόσο επηρεάζουν την ασφαλή οδήγηση.

Και επίσης, αν ο ενδιαφερόμενος μπορεί να οδηγεί μόνο με συγκεκριμένες τεχνικές διευκολύνσεις, η άδεια εκδίδεται με ειδικούς κωδικούς περιορισμού. Απολύτως λογικά σε πολλές περιπτώσεις ο υποψήφιος εκπαιδεύεται και εξετάζεται στο προσαρμοσμένο όχημα με το οποίο πρόκειται να οδηγεί.

Οπως προβλέπεται από το νόμο, αδεια οδήγησης δεν χορηγείται όταν οι αρμόδιοι γιατροί κρίνουν ότι, ακόμη και με τεχνικές προσαρμογές, η κατάσταση του υποψηφίου δεν επιτρέπει ασφαλή οδήγηση. Η απόφαση βασίζεται στην πραγματική λειτουργική ικανότητα και όχι στο ποσοστό αναπηρίας καθαυτό. Δεν παίζει κανένα ρόλο το ποσοστό αναπηρίας, κοντολογίς.

Προβλέπεται κάτι διαφορετικό για τα άτομα που έχουν διαγνωστεί με αυτισμό;

Οχι, είναι η απάντηση. Ο αυτισμός από μόνος του δεν αποκλείει την απόκτηση άδειας οδήγησης στην Ελλάδα. Δεν υπάρχει διάταξη που να αναφέρει ότι ένα άτομο με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) δεν μπορεί να πάρει δίπλωμα. Η νομοθεσία βασίζεται στην λειτουργική ικανότητα του υποψηφίου και όχι στη διάγνωση αυτή καθαυτή.

Τουτέστιν, ένα άτομο με αυτισμό μπορεί να εγγραφεί σε σχολή οδηγών, να εκπαιδευτεί και να εξεταστεί όπως κάθε άλλος υποψήφιος. Στο πλαίσιο της ιατρικής αξιολόγησης, εφόσον υπάρχει νευροαναπτυξιακή ή άλλη κατάσταση που ενδέχεται να επηρεάζει την ασφαλή οδήγηση, μπορεί να ζητηθεί γνωμάτευση από αρμόδιο ειδικό (π.χ. ψυχίατρο ή νευρολόγο) ή να παραπεμφθεί στην αρμόδια ιατρική επιτροπή. Η κρίση γίνεται κατά περίπτωση.

Οι γιατροί δεν εξετάζουν αν κάποιος «έχει αυτισμό», αλλά αν διαθέτει τις απαραίτητες ικανότητες για ασφαλή οδήγηση, όπως επαρκή προσοχή και συγκέντρωση, σωστή αντίληψη του κυκλοφοριακού περιβάλλοντος, ικανότητα λήψης γρήγορων αποφάσεων και άλλα.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πολλά άτομα με αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας ή επιπέδου 1 (σύμφωνα με τη σύγχρονη ταξινόμηση) οδηγούν κανονικά, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εφόσον οι γιατροί κρίνουν ότι πληρούν τις προϋποθέσεις ασφαλούς οδήγησης.

• Τελικό συμπέρασμα που καλό θα ήταν να διαβαστεί ξανά και ξανά: Ούτε η κινητική αναπηρία ούτε ο αυτισμός αποτελούν αυτοδίκαιο λόγο αποκλεισμού από την οδήγηση. Η ελληνική νομοθεσία δεν αξιολογεί τη διάγνωση, αλλά την ικανότητα ασφαλούς οδήγησης του συγκεκριμένου ανθρώπου. Και μόνο.

Αρα οι μισαναπηρικές δηλώσεις, εκτός από απαράδεκτες, βρίσκονται και εκτός νομικού πλαισίου.

Θυμίζουμε εδώ όλη τη δήλωση του κ. Μαλτέζου ώστε ο καθένας να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα:

“Τις τελευταίες ημέρες η πόλη μας βιώνει μια βαθιά κρίση μετά το τραγικό περιστατικό που κατέληξε στην απώλεια ενός 20χρονου συμπολίτη μας. Ως Δήμαρχος Άργους-Μυκηνών, ως νομικός αλλά και ως πολίτης αυτής της χώρας, οφείλω να μιλήσω έξω από τα δόντια και χωρίς στρογγυλέματα. Το θέμα είναι πολύ σοβαρό για να κρυβόμαστε πίσω από λέξεις.

Η απόφαση για την προφυλάκιση των δύο αστυνομικών μάς γεμίζει προβληματισμό. Η προφυλάκιση, σύμφωνα με τον νόμο, δεν είναι προκαταβολή ποινής ούτε μέσο ικανοποίησης της κοινής γνώμης. Είναι ένα ακραίο περιοριστικό μέτρο που εφαρμόζεται όταν ο κατηγορούμενος είναι ύποπτος φυγής ή ύποπτος τέλεσης νέων αδικημάτων. Στην προκειμένη περίπτωση, μιλάμε για δύο οικογενειάρχες, δύο στελέχη με πάνω από 20 χρόνια έντιμης υπηρεσίας στην πρώτη γραμμή, χωρίς καμία σκιά στο παρελθόν τους. Δεν υπήρχε βέβαια κανένα προηγούμενο με το θύμα, ούτε καμία πρόθεση. Υπήρξε μια στιγμή ακραίας έντασης στο πεδίο. Ηθικά και νομικά, η προφυλάκισή τους μοιάζει περιττή και γεννά την εύλογη υποψία ότι η μεγάλη δημοσιότητα βάρυνε στην κρίση των δικαστών. Οι δικαστές, όμως, πρέπει να κρίνουν με το γράμμα του νόμου και όχι υπό το βάρος της τηλεοπτικής δημοσιότητας.

Από την άλλη πλευρά, ακούσαμε τη μητέρα του θανόντος να αναφέρεται στα σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς και την ιδιαιτερότητα του παιδιού της. Εννοείται ότι ένας νέος άνθρωπος χάθηκε και αυτό είναι ένα τραγικό γεγονός που δεν επιδέχεται σχετικοποίησης. Το ερώτημα όμως είναι αμείλικτο: Όταν γνωρίζεις ότι ένας νέος άνθρωπος αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα, πώς τον αφήνεις να κυκλοφορεί στους δρόμους της πόλης, οδηγώντας επικίνδυνα και θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο ζωής αθώους πολίτες; Τι έκανες για να αποτρέψεις ένα τέτοιο συμβάν; Πώς διαφυλάσσεται αντίστοιχα η κοινωνία; Αν εκείνη τη μέρα το όχημα αυτό παρέσυρε και σκότωνε ένα παιδί στους δρόμους του Άργους (μια πιθανότητα απολύτως ορατή με βάση τη συμπεριφορά του) τι θα λέγαμε σήμερα;

Η δουλειά των αστυνομικών του δρόμου είναι καθημερινός πόλεμος. Αντιμετωπίζουν την παραβατικότητα με ελλιπή μέσα, χαμηλούς μισθούς και ανάγκη για περισσότερη εκπαίδευση. Αν ως κοινωνία τούς “σταυρώνουμε” σε κάθε λάθος χειρισμό κάτω από συνθήκες ακραίας πίεσης, το μήνυμα που στέλνουμε είναι καταστροφικό: τους αναγκάζουμε να αδρανήσουν. Αν συνεχίσουμε έτσι, αύριο ο κλέφτης θα είναι μέσα στο σπίτι μας, θα καλούμε την αστυνομία και εκείνοι θα έρχονται μετά από μισή ώρα, απλά για να καταγράψουν το συμβάν, επειδή κανείς δεν θα ρισκάρει πλέον να βάλει το χέρι του στη φωτιά.

Το Άργος χρειάζεται αστυνόμευση. Χρειάζεται μια αστυνομία με κύρος και αυτοπεποίθηση, στην οποία ο πολίτης θα μπορεί να στηριχτεί τη δύσκολη στιγμή.

Εκφράζω την απόλυτη και ειλικρινή μου στήριξη στους δύο αστυνομικούς και στις οικογένειές τους, που δοκιμάζονται σκληρά. Έχουμε εμπιστοσύνη στην ελληνική Δικαιοσύνη ότι στην πορεία της υπόθεσης θα επικρατήσει η νομική ορθότητα και η ψυχραιμία, μακριά από κραυγές και σκοπιμότητες”.