Το “χρυσό τρίγωνο” δοκιμάζεται-Συνάντηση Τραμπ-Νετανιάχου στη σκιά σκληρών αναλύσεων για κρίση στη συμμαχία ΗΠΑ-Ισραήλ-Αμερικανοεβραίων

Η προγραμματιζόμενη νέα συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή συμπίπτουν με μια βαθύτερη συζήτηση στο εσωτερικό των ΗΠΑ για το μέλλον της σχέσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και της αμερικανοεβραϊκής κοινότητας. Πίσω από τις διαβουλεύσεις για τη Γάζα, το Ιράν και τη νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας, αναπτύσσεται μια παράλληλη πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το κατά πόσο εξακολουθεί να υφίσταται το λεγόμενο «χρυσό τρίγωνο» που για δεκαετίες συνέδεε την Ουάσιγκτον, το Ισραήλ και τους Εβραίους της Αμερικής. Δύο αναλύσεις που δημοσίευσε η Jerusalem Post υποστηρίζουν ότι το μοντέλο αυτό βρίσκεται πλέον σε φάση δοκιμασίας, εξαιτίας τόσο των πολιτικών αλλαγών στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και των μεταβολών στο εσωτερικό της ίδιας της εβραϊκής κοινότητας.

Σπύρος Σιδέρης

Το «χρυσό τρίγωνο» που διαμόρφωσε δεκαετίες αμερικανικής πολιτικής

Ο ακαδημαϊκός και ειδικός στο συνταγματικό δίκαιο Γεντιντιά Στερν, πρόεδρος του Ινστιτούτου Πολιτικής του Εβραϊκού Λαού, περιγράφει τη σχέση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Αμερικανοεβραίων ως μια τριμερή συμμαχία που οικοδομήθηκε σταδιακά επί περισσότερους από δύο αιώνες.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες λειτούργησαν ως το σημαντικότερο κέντρο της εβραϊκής διασποράς, προσφέροντας πολιτική ελευθερία, οικονομικές ευκαιρίες και κοινωνική ενσωμάτωση σε εκατομμύρια Εβραίους που εγκατέλειψαν την Ευρώπη κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Η Νέα Υόρκη εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο εβραϊκό αστικό κέντρο παγκοσμίως, ενώ η αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ από τον πρόεδρο Χάρι Τρούμαν, μόλις έντεκα λεπτά μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του το 1948, αποτέλεσε το θεμέλιο μιας στρατηγικής σχέσης που διατηρήθηκε επί δεκαετίες με τη στήριξη τόσο των Ρεπουμπλικανών όσο και των Δημοκρατικών.

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η ισορροπία αυτή θεωρήθηκε αμοιβαία επωφελής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυαν την επιρροή τους στη Μέση Ανατολή, το Ισραήλ εξασφάλιζε σταθερή πολιτική και στρατηγική υποστήριξη, ενώ η αμερικανοεβραϊκή κοινότητα διατηρούσε ισχυρή παρουσία στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή των ΗΠΑ.

Οι πρώτες ρωγμές στο εσωτερικό των ΗΠΑ

Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με τον Στερν, δεν παραμένει πλέον αδιατάρακτη.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η κοινωνική και πολιτική στήριξη προς το Ισραήλ παρουσιάζει σημάδια διαφοροποίησης, ιδιαίτερα μεταξύ νεότερων ψηφοφόρων και τμημάτων του Δημοκρατικού Κόμματος, ενώ αντίστοιχες τάσεις εμφανίζονται και σε νεότερες ηλικιακές ομάδες των Ρεπουμπλικανών.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι μεγαλώνει η ιδεολογική απόσταση ανάμεσα σε μια αμερικανοεβραϊκή κοινότητα που κατά κανόνα διατηρεί πιο φιλελεύθερο πολιτικό προσανατολισμό και σε ένα ισραηλινό πολιτικό σύστημα που τα τελευταία χρόνια κινείται προς πιο συντηρητικές και δεξιές κατευθύνσεις.

Κατά την εκτίμησή του, αυτή η εξέλιξη δυσκολεύει τη διατήρηση της παραδοσιακής σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ του Ισραήλ και της διασποράς, ενώ παράλληλα εκφράζει ανησυχία για την άνοδο περιστατικών αντισημιτισμού σε διαφορετικά τμήματα του αμερικανικού πολιτικού φάσματος.

Η Νέα Υόρκη στο επίκεντρο μιας νέας πολιτικής πραγματικότητας

Ακόμη πιο απαισιόδοξη είναι η προσέγγιση του Άνταμ Σκοτ Μπέλος, ιδρυτή και διευθύνοντος συμβούλου του Israel Innovation Fund.

Με αφορμή τις πρόσφατες δημοκρατικές προκριματικές εκλογές στη Νέα Υόρκη και την ανάδειξη του Ζοχράν Μαμντάνι ως δημάρχου, ο Μπέλος υποστηρίζει ότι το αποτέλεσμα δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο πολιτικό γεγονός, αλλά ένδειξη βαθύτερων αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται πλέον η πολιτική επιρροή μέσα στην αμερικανική κοινωνία.

Κατά την άποψή του, οι εβραϊκοί οργανισμοί εξακολουθούν να διαθέτουν οικονομικούς πόρους, θεσμούς, μέσα ενημέρωσης και εκτεταμένα δίκτυα επιρροής. Ωστόσο, θεωρεί ότι δεν κατάφεραν να μετατρέψουν αυτά τα πλεονεκτήματα σε αποτελεσματική πολιτική κινητοποίηση.

Αντίθετα, υποστηρίζει ότι οι πολιτικές δυνάμεις που ασκούν κριτική στις ισραηλινές κυβερνητικές επιλογές πέτυχαν να συνδέσουν ζητήματα όπως η κοινωνική δικαιοσύνη, η στεγαστική κρίση, οι φυλετικές ανισότητες και ο πόλεμος στη Γάζα σε ένα ενιαίο πολιτικό αφήγημα με μεγαλύτερη απήχηση στους νεότερους ψηφοφόρους.

Η συνάντηση Τραμπ – Νετανιάχου αποκτά ευρύτερο συμβολισμό

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η επικείμενη συνάντηση Τραμπ – Νετανιάχου αποκτά σημασία που υπερβαίνει τη διαχείριση των άμεσων γεωπολιτικών εξελίξεων.

Οι δύο ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν ζητήματα που αφορούν τη Γάζα, το Ιράν, τις περιφερειακές ισορροπίες και τις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις. Ωστόσο, οι συνομιλίες πραγματοποιούνται ενώ στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκεται σε εξέλιξη ένας ευρύτερος διάλογος για τη μορφή που θα έχει στο μέλλον η πολιτική υποστήριξη προς το Ισραήλ.

Για αρκετούς αναλυτές, το ζητούμενο δεν είναι μόνο ποια κυβέρνηση θα βρίσκεται στον Λευκό Οίκο ή ποιος θα κυβερνά το Ισραήλ, αλλά αν μπορεί να διατηρηθεί η διακομματική συναίνεση που χαρακτήρισε επί δεκαετίες τις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις.

Περισσότερο από μια διμερή σχέση

Οι δύο αναλύσεις της Jerusalem Post καταλήγουν σε ένα κοινό συμπέρασμα, αν και από διαφορετική οπτική.

Ο Στερν υποστηρίζει ότι απαιτείται πολιτική και στρατηγική προσπάθεια για την αποκατάσταση των δεσμών μεταξύ Ισραήλ και αμερικανοεβραϊκής κοινότητας, καθώς και για τη διατήρηση της διακομματικής υποστήριξης στην Ουάσιγκτον.

Από την πλευρά του, ο Μπέλος εκτιμά ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι οι επιμέρους εκλογικές αναμετρήσεις, αλλά η ικανότητα μιας κοινότητας να μετατρέπει την κοινωνική της παρουσία σε οργανωμένη πολιτική επιρροή.

Την ώρα, λοιπόν, που ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ετοιμάζονται να καθίσουν ξανά στο ίδιο τραπέζι, η πραγματική πρόκληση ίσως δεν βρίσκεται μόνο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Βρίσκεται και στην αντοχή ενός πολιτικού τριγώνου που επί δεκαετίες αποτέλεσε έναν από τους βασικότερους πυλώνες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και το οποίο σήμερα φαίνεται να εισέρχεται σε μια περίοδο επαναπροσδιορισμού.