Κατάρρευση πολυκατοικίας στα Πετράλωνα: Αναπάντητα ερωτήματα και πρώτες εκτιμήσεις ειδικών

Η κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις εργασίες που πραγματοποιούνταν στο γειτονικό οικόπεδο, ενώ ένα πιθανό σενάριο είναι το κτήριο να αντιμετώπιζε ήδη σοβαρά προβλήματα στατικότητας, εκτιμούν στο ΕΡΤnews ο καθηγητής Αντισεισμικών Κατασκευών του ΕΜΠ Κώστας Σπυράκος και το μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδος, Βασίλης Παπαδόπουλος.

Ο κ. Σπυράκος ξεκαθαρίζει ότι χωρίς πλήρη εικόνα των συνθηκών δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για τα ακριβή αίτια της κατάρρευσης, ωστόσο επισημαίνει πως ένα σωστά κατασκευασμένο και θεμελιωμένο κτήριο δεν θα έπρεπε να καταρρεύσει εξαιτίας εργασιών που εκτελούνταν σε όμορο οικόπεδο.

Όπως εξηγεί, όλα εξαρτώνται από τον τρόπο θεμελίωσης των δύο κτηρίων και τη φύση του εδάφους. Εάν υπήρχε κοινή ή άμεσα επηρεαζόμενη θεμελίωση, τότε μια επέμβαση στο ένα κτήριο θα μπορούσε να επηρεάσει και το άλλο. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι πριν από οποιαδήποτε εργασία όφειλαν να έχουν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητοι έλεγχοι και να έχουν ληφθεί όλα τα προβλεπόμενα μέτρα προστασίας.

«Το θεωρώ βέβαιο ότι και η πολυκατοικία αυτή είχε προβλήματα», αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι εφόσον οι εργασίες στο διπλανό οικόπεδο δεν βρίσκονταν σε άμεση επαφή με τη θεμελίωση του κτηρίου που κατέρρευσε, η έκταση της αστοχίας δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από αυτές, εκτός εάν υπήρχαν ήδη σοβαρές αδυναμίες στον φέροντα οργανισμό.

Ο καθηγητής χαρακτηρίζει εξαιρετικά ασυνήθιστο ένα περιστατικό ολικής κατάρρευσης πολυκατοικίας, σημειώνοντας ότι ακόμη και μια μερική κατάρρευση προϋποθέτει συνήθως επεμβάσεις πολύ κοντά ή απευθείας στα θεμέλια του κτηρίου. Θεωρεί μάλιστα απίθανο μια απλή δόνηση από γειτονικές εργασίες να προκάλεσε από μόνη της την κατάρρευση, εκτός εάν υπήρχε κάποια ιδιαίτερη γεωλογική ιδιαιτερότητα, όπως υπόγεια κοιλότητα που υποχώρησε επηρεάζοντας τα θεμέλια.

Παράλληλα, εκτιμά ότι η αυτοψία και η λεπτομερής τεχνική διερεύνηση του χώρου θα αποκαλύψουν τα πραγματικά αίτια της αστοχίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Βασίλης Παπαδόπουλος, μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδος, ο οποίος τονίζει ότι η διερεύνηση δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στο συγκεκριμένο περιστατικό, αλλά να αναδείξει συνολικά τα προβλήματα του ιδιαίτερα γηρασμένου κτηριακού αποθέματος της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και των υπόλοιπων μεγάλων αστικών κέντρων.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η παλαιότητα του κτηρίου αποτελεί πιθανότατα τον βασικότερο παράγοντα της κατάρρευσης, ενώ δεν αποκλείεται να συνέβαλαν και οι γεωλογικές συνθήκες της περιοχής. Όπως εξηγεί, εάν κάτω από τα θεμέλια υπήρχε χαλαρό έδαφος ή σχιστολιθικό υπόβαθρο αντί για συμπαγή βράχο, οι εργασίες στο διπλανό οικόπεδο θα μπορούσαν να επιβαρύνουν μια ήδη ευάλωτη κατασκευή.

Ο κ. Παπαδόπουλος σημειώνει ακόμη ότι ακόμη και αν είχαν τηρηθεί όλα τα προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας κατά την εκτέλεση των εργασιών, ένα ιδιαίτερα παλιό και επιβαρυμένο κτήριο θα μπορούσε να οδηγηθεί σε κατάρρευση.

Όπως επισημαίνει, οι επαναλαμβανόμενες σεισμικές δονήσεις και η φυσική καταπόνηση που υφίστανται τα κτήρια επί δεκαετίες μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές ρηγματώσεις και σταδιακή αποδυνάμωση του φέροντος οργανισμού. «Κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ, δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να συμβεί στο μέλλον», αναφέρει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι κάθε τεχνική διερεύνηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ιστορικό και την πραγματική κατάσταση του κτηρίου πριν από οποιοδήποτε συμπέρασμα.

Σαθρό υπέδαφος και εργασίες θεμελίωσης στο μικροσκόπιο

Σοβαρά ερωτήματα για τις συνθήκες εκτέλεσης των εργασιών θεμελίωσης σε υπό ανέγερση οικοδομή στα Πετράλωνα προκαλεί η κατάρρευση τετραώροφης πολυκατοικίας στην οδό Αλκμήνης 22, η οποία σημειώθηκε κατά τη διάρκεια οικοδομικών εργασιών σε παρακείμενο οικόπεδο το μεσημέρι της Τρίτης (30/6).

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, κατά τις εργασίες εκσκαφής και αφαίρεσης υποστυλωμάτων στα θεμέλια της νέας οικοδομής, οι εργαζόμενοι αντιλήφθηκαν ότι το έδαφος άρχισε να υποχωρεί. Όπως αναφέρθηκε, το υπέδαφος φέρεται να ήταν σαθρό, γεγονός που προκάλεσε έντονη ανησυχία.

Οι μηχανικοί και οι εργάτες που βρίσκονταν στο σημείο ενημέρωσαν άμεσα τους ενοίκους της γειτονικής πολυκατοικίας να εγκαταλείψουν το κτήριο. Οι κάτοικοι πρόλαβαν να απομακρυνθούν εγκαίρως και λίγη ώρα αργότερα κατέρρευσαν αρχικά τμήματα της υπό ανέγερση οικοδομής, τα οποία συμπαρέσυραν την παλαιά τετραώροφη πολυκατοικία με τα επτά διαμερίσματα.

Αμέσως μετά την κατάρρευση, στο σημείο έσπευσαν ισχυρές δυνάμεις της Πυροσβεστικής, στελέχη της 1ης ΕΜΑΚ, διασώστες με δύο ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους έρευνας και διάσωσης, καθώς και δυνάμεις της Ελληνικής Αστυνομίας. Αρχικά υπήρξαν πληροφορίες για τέσσερα αγνοούμενα άτομα, γεγονός που κινητοποίησε μεγάλη επιχείρηση έρευνας στα συντρίμμια.

Ωστόσο, στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι οι τρεις από τους φερόμενους ως αγνοούμενους επικοινώνησαν με συγγενικά τους πρόσωπα, ενώ εντοπίστηκε και μία γυναίκα που βρισκόταν εκτός Αθηνών, στο Ναύπλιο, για διακοπές και δεν είχε απαντήσει στις πρώτες τηλεφωνικές κλήσεις.

Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε ένδειξη για εγκλωβισμένα άτομα, οι έρευνες συνεχίστηκαν για αρκετές ώρες τόσο στα συντρίμμια της πολυκατοικίας όσο και στο γειτονικό εργοτάξιο, προκειμένου να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο παρουσίας ενοίκου ή εργαζομένου κάτω από τους τόνους των μπαζών.

Τα στελέχη της ΕΜΑΚ τοποθετούσαν υποστυλώματα στα σημεία των ερευνών για λόγους ασφαλείας, λόγω της αστάθειας των ερειπίων.
Σε επιφυλακή τέθηκαν επίσης τρία ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ, μία κινητή μονάδα και μοτοσικλέτα ταχείας ανταπόκρισης, ενώ τα νοσοκομεία Γεννηματάς, Σωτηρία και Τζάνειο ενημερώθηκαν να βρίσκονται σε ετοιμότητα για την υποδοχή πιθανών τραυματιών. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει αναφερθεί τραυματισμός.

Για την υπόθεση έχουν πραγματοποιηθεί πέντε προσαγωγές. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, πρόκειται για τρεις μηχανικούς και τους δύο ιδιοκτήτες του οικοπέδου, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στο Αστυνομικό Τμήμα Πετραλώνων, όπου εξετάζονται στο πλαίσιο της διερεύνησης των ακριβών συνθηκών που οδήγησαν στην κατάρρευση.

Οι αρμόδιες Αρχές αναμένεται να διερευνήσουν εάν οι εργασίες θεμελίωσης επηρέασαν τη στατικότητα της παλαιάς πολυκατοικίας και κατά πόσο τηρήθηκαν όλα τα προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας κατά την εκτέλεση του έργου.

Κατέρρευσε σαν χαρτόκουτο

Συγκλονιστική είναι η μαρτυρία κατοίκου από διπλανό κτίριο από την πολυκατοικία που κατέρρευσε την Τρίτη το μεσημέρι στα Πετράλωνα, ο οποίος περιέγραψε τις δραματικές στιγμές που ακολούθησαν από την κατάρρευση του κτιρίου αλλά και το τι έγινε λίγο πριν με την πρέσα για το μπετό και τους εργάτες που βρίσκονταν στο σημείο.  Όπως ανέφερε είδε την πολυκατοικία να καταρρέει μπροστά στα μάτια του,  ενώ έκανε και ιδιαίτερη αναφορά στην παρουσία του συνεργείου και του φορτηγού που ήταν στο σημείο.

«Ξαφνικά βλέπω όλη την πολυκατοικία να πέφτει μπροστά μου, σαν χαρτόκουτο. Τραντάχτηκε λίγο η δική μας πολυκατοικία, κατέβηκα γρήγορα κάτω με τις παντόφλες να δω τι γίνεται», περιέγραψε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στο σημείο βρισκόταν συνεργείο με κίτρινο φορτηγό και ανυψωτικό μηχάνημα (σ.σ. πρόκειται για φορτηγό πρέσα η οποία ρίχνει τσιμέντο), ενώ λίγα μέτρα πιο πέρα μια ηλικιωμένη γυναίκα βρισκόταν σε κατάσταση σοκ.

«Ήταν εκεί μία γιαγιά που έλεγε “πάει το σπίτι μου“. Ήταν σε κατάσταση πανικού. Όλο το τοπίο ήταν άσπρο από τη σκόνη, δεν μπορούσες να δεις τίποτα εκείνη τη στιγμή», ανέφερε. Ο γείτονας δήλωσε ότι ειδοποιήθηκαν άμεσα η Αστυνομία και η Πυροσβεστική, ενώ αρχικά υπήρχε αβεβαιότητα για το αν υπήρχε εγκλωβισμένο άτομο μέσα στο κτίριο.

«Έπεσε η πολυκατοικία και είχε μείνει το φορτηγό με το εξάρτημα ( σ.σ. σωλήνας) προς τα πάνω να κρέμεται πάνω από την πολυκατοικία. Στη συνέχεια το μάζεψαν, το έβαλαν πίσω στη θέση του και έφυγαν πριν φτάσει η αστυνομία

Ερωτηθείς αν θεωρεί ότι οι εργασίες του συνεργείου συνδέονται με την κατάρρευση, ο ίδιος εξέφρασε την προσωπική του εκτίμηση, λέγοντας πως «από τις κινήσεις του συνεργείου στην ουσία έπεσε η πολυκατοικία», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι τα ακριβή αίτια θα προκύψουν από την επίσημη έρευνα των αρμόδιων αρχών.

Ο ίδιος σημείωσε ακόμη ότι η ηλικιωμένη γυναίκα είχε προλάβει να βγει από το κτίριο πριν αυτό καταρρεύσει, ενώ τόνισε πως πλέον τον λόγο έχουν οι αρμόδιες υπηρεσίες που διερευνούν τις συνθήκες του περιστατικού.