Απογευματινά χειρουργεία: Ο επίσημος απολογισμός και η επόμενη μέρα για τις λίστες αναμονής

Η διαχείριση του χρόνου αναμονής για μια χειρουργική επέμβαση αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχήματα για τη βιωσιμότητα και την αξιοπιστία του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ). Στο επίκεντρο της πολιτικής επικαιρότητας για τον κλάδο της υγείας βρίσκεται η τρέχουσα ολοκλήρωση του προγράμματος των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων, μια πρωτοβουλία που συνδέθηκε άρρηκτα με έκτακτους ευρωπαϊκούς πόρους. 

Ρούλα Σκουρογιάννη

Καθώς το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό πλαίσιο φτάνει στο τέλος του, ανοίγει ένας μεγάλος διάλογος σχετικά με το αποτύπωμα που αφήνει πίσω της αυτή η παρέμβαση, τη στατιστική απεικόνιση των αποτελεσμάτων και τη στρατηγική που πρόκειται να ακολουθηθεί από εδώ και στο εξής για την εξυπηρέτηση των πολιτών. 

Το χρονοδιάγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης και οι θεσμικές εκκρεμότητες

Η επίσημη λήξη της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης στις 30 Ιουνίου σηματοδοτεί αυτόματα και την αυλαία για το πρόγραμμα των δωρεάν απογευματινών επεμβάσεων στα δημόσια νοσοκομεία. Απαντώντας στις επικρίσεις που διατυπώθηκαν σχετικά με τη διακοπή του εγχειρήματος, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας διευκρίνισε τη φύση των δεσμεύσεων που απορρέουν από τα ευρωπαϊκά κονδύλια.

 Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης υπογράμμισε ότι η ολοκλήρωση όλων των έργων που υπάγονται στο συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο συμπίπτει με τα τέλη Ιουνίου. 

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του υπουργείου, το δίμηνο που ακολουθεί δεν αφορά την εκτέλεση νέων ιατρικών πράξεων, αλλά είναι αφιερωμένο αποκλειστικά στις απαραίτητες διοικητικές διαδικασίες για την οριστική παραλαβή των έργων και την τακτοποίηση των εναπομεινασών γραφειοκρατικών εκκρεμοτήτων.

Η αποτίμηση των δεικτών και η μείωση της λίστας αναμονής

Από την πλευρά της, η διοίκηση του Υπουργείου Υγείας παρουσιάζει τα αποτελέσματα της μεταρρύθμισης με ιδιαίτερα θετικό πρόσημο, εστιάζοντας κυρίως στην αποσυμφόρηση του συστήματος. Βάσει των στατιστικών στοιχείων που δημοσιοποίησαν ο υπουργός και ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, η κατάσταση στις λίστες αναμονής παρουσιάζει αλλαγή σε σχέση με το παρελθόν. Ειδικότερα, ενώ το 2024 καταγράφονταν περίπου 90.000 περιστατικά με χρόνο αναμονής που ξεπερνούσε τους τέσσερις μήνες, τα τρέχοντα δεδομένα δείχνουν ότι οι ασθενείς στην κατηγορία αναμονής τεσσάρων έως έξι μηνών έχουν περιοριστεί σε περίπου 7.000. Παράλληλα, ο συνολικός αριθμός των εγγεγραμμένων στη λίστα χειρουργείων ανέρχεται πλέον σε 25.000 άτομα.

Σε επίπεδο συγκεκριμένων ιατρικών πράξεων, αναφέρθηκε ενδεικτικά ότι ο χρόνος αναμονής για μια επέμβαση καταρράκτη έχει σταθεροποιηθεί στις έξι εβδομάδες περίπου. Στον αντίποδα, για τις περιπτώσεις αρθροπλαστικής ισχίου η αναμονή διαμορφώνεται στους 11 μήνες, μέγεθος που, σύμφωνα με το υπουργείο, κρίνεται ανταγωνιστικό έναντι άλλων ευρωπαϊκών κρατών όπου ο αντίστοιχος χρόνος κυμαίνεται μεταξύ 12 και 13 μηνών. Με γνώμονα αυτά τα νούμερα, η πλευρά του υπουργείου υποστήριξε ότι επήλθε μια υποχώρηση της τάξεως του 98% στις μακροχρόνιες αναμονές, θεωρώντας ότι ο πυρήνας του σχεδιασμού υλοποιήθηκε επιτυχώς.

Οι αποκλίσεις από τον αρχικό στόχο και η ανταπόκριση των πολιτών

Παρά τους θετικούς δείκτες που προβλήθηκαν, η ηγεσία του υπουργείου αναγνώρισε ότι ο αρχικός ποσοτικός στόχος, ο οποίος προέβλεπε τη διεξαγωγή 50.000 δωρεάν χειρουργικών επεμβάσεων, δεν επιτεύχθηκε πλήρως στο σύνολό του. Στην πράξη, πραγματοποιήθηκαν 26.845 επεμβάσεις. Ερμηνεύοντας αυτή την απόκλιση, αναφέρθηκε ότι παρότι προσφέρθηκε η δυνατότητα δωρεάν πρόσβασης στις απογευματινές δομές σε περίπου 66.000 δικαιούχους πολίτες, ένα σημαντικό ποσοστό εξ αυτών επέλεξε να μην ενεργοποιήσει το δικαίωμα αυτό. Η εξήγηση που δόθηκε από την επίσημη πλευρά εστιάζει στο γεγονός ότι πολλοί από τους εγγεγραμμένους είχαν ήδη επιλύσει το ιατρικό τους πρόβλημα μέσω εναλλακτικών οδών κατά το διάστημα που μεσολάβησε.

Η δυναμική των δημόσιων δομών και ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα

Ως επιπλέον τεκμήριο για την αποδοτικότητα των νέων ρυθμίσεων, το Υπουργείο Υγείας ανέδειξε τη γενικότερη τόνωση της δραστηριότητας στα πρωινά, τακτικά χειρουργεία του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Τα αριθμητικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν δείχνουν μια σαφή αυξητική τάση, καθώς το 2025 οι προγραμματισμένες επεμβάσεις ανήλθαν στις 525.000, σημειώνοντας άνοδο συγκριτικά με τις περίπου 400.000 που είχαν καταγραφεί κατά το έτος 2024.

Σημαντική συνιστώσα σε αυτή την προσπάθεια, σύμφωνα πάντα με την ανάλυση του υπουργείου, αποτέλεσε και η σύμπραξη με τον ιδιωτικό τομέα. Μέσω της εφαρμογής του συστήματος των κουπονιών υγείας (voucher), τα ιδιωτικά θεραπευτήρια απορρόφησαν ένα μέρος του εγχώριου όγκου των περιστατικών, συμβάλλοντας έτσι στην αποφόρτιση των δημοσίων νοσοκομείων.

Ο σχεδιασμός για την επόμενη ημέρα στο Εθνικό Σύστημα Υγείας

Μετά την οριστική παύση της χρηματοδοτικής ροής των δωρεάν απογευματινών επεμβάσεων, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στους μηχανισμούς που θα επιστρατευτούν για να διατηρηθούν οι ισορροπίες στο σύστημα. Η στρατηγική του Υπουργείου Υγείας για το αμέσως επόμενο διάστημα πρόκειται να βασιστεί σε ένα μοντέλο εσωτερικής αναδιανομής και κινητικότητας. Συγκεκριμένα, η διαχείριση και ο έλεγχος των λιστών θα πραγματοποιούνται μέσω της συντονισμένης μετακίνησης ασθενών ανάμεσα σε διαφορετικές νοσοκομειακές μονάδες του ΕΣΥ. Κριτήριο για τις μετακινήσεις αυτές θα αποτελεί ο χρόνος αναμονής που καταγράφεται σε κάθε δομή, με στόχο την ορθή εξισορρόπηση της ζήτησης και την ταχύτερη δυνατή εξυπηρέτηση των νοσηλευόμενων.