Σύνοδος Κορυφής: Μεγάλες αποκλίσεις για τον νέο προϋπολογισμό-Για εξαιρετικά δύσκολη διαπραγμάτευση μίλησε ο Μητσοτάκης

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατά τη σημερινή συζήτηση στις Βρυξέλλες συμφώνησαν, να επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 και έδωσαν εντολή στην Ιρλανδία, η οποία αναλαμβάνει από την 1η Ιουλίου την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, να παρουσιάσει έως τον Οκτώβριο νέο διαπραγματευτικό κείμενο («negotiating box»), καθώς και ένα πακέτο προτάσεων για τους λεγόμενους ίδιους πόρους της Ενωσης.

Ηδη καταγράφηκαν όμως μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών γύρω από το μέγεθος, τη δομή και τη χρηματοδότηση του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ο οποίος στην αρχική πρόταση της Κομισιόν ανέρχεται στα 2 τρισ. ευρώ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για δύσκολη διαπραγμάτευση που πρόκειται να συνεχιστεί τους επόμενους μήνες. Αν και ο επίσημος στόχος παραμένει η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026, ο ίδιος εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το κατά πόσο αυτό είναι εφικτό σήμερα. «Αν με ρωτάτε αν το θεωρώ πιθανό, το θεωρώ δύσκολο αυτή τη στιγμή», σημείωσε.

Από τη μία πλευρά, βρίσκονται οι λεγόμενοι φίλοι της συνοχής, μια ομάδα 16 χωρών στην οποία συμμετέχουν η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και άλλες χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης. Οι χώρες αυτές θεωρούν ότι οι νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν εις βάρος της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Πολιτικής Συνοχής, οι οποίες εξακολουθούν να αποτελούν τη βασική αναπτυξιακή και κοινωνική παρέμβαση της Eνωσης στις περιφέρειες και στον αγροτικό κόσμο.

Από την άλλη, βρίσκεται η ομάδα των λεγόμενων φειδωλών χωρών –Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία, Δανία, Φινλανδία και Αυστρία–, οι οποίες απορρίπτουν οποιαδήποτε σημαντική αύξηση του συνολικού ύψους του προϋπολογισμού και ζητούν μεγαλύτερη δημοσιονομική πειθαρχία. Για τις χώρες αυτές, η ενίσχυση νέων τομέων, όπως η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα και η τεχνολογική καινοτομία, θα πρέπει να προέλθει κυρίως από ανακατανομή των υφιστάμενων πόρων.

Μερτς: Πρόταση μη χρηματοδοτήσιμη και μη ισορροπημένη

Το στίγμα αυτής της προσέγγισης έδωσε δημόσια ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. Εξερχόμενος από τη σύνοδο χαρακτήρισε την υφιστάμενη πρόταση για τον νέο προϋπολογισμό «μη χρηματοδοτήσιμη και μη ισορροπημένη», ζητώντας από την επόμενη ιρλανδική προεδρία να παρουσιάσει μια πρόταση με αισθητά μικρότερο συνολικό όγκο δαπανών.

Απέναντι σε αυτή τη λογική, αρκετές χώρες υποστήριξαν ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να ζητά περισσότερα από τους πολίτες της και ταυτόχρονα να αποδυναμώνει τις πολιτικές που στηρίζουν την ανάπτυξη και τη σύγκλιση.

Για παράδειγμα, ο Ισπανός πρωθυπουργός απέρριψε σήμερα την αντίληψη ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Συνοχή αποτελούν πολιτικές του παρελθόντος, συνδέοντας ευθέως τη γεωργία με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Με τη θέση αυτή συντάχθηκε και η Ιταλίδα ομόλογός του. Η Τζόρτζια Μελόνι αν και συμφώνησε ότι η διαπραγμάτευση πρέπει να προχωρήσει γρήγορα, ωστόσο, προειδοποίησε ότι δεν μπορούν να επιβληθούν τεχνητά χρονοδιαγράμματα, ενώ άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για τη διαχείριση του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Στο θέμα αναφέρθηκε και ο Γάλλος πρόεδρος, που πρώτος είχε ταχθεί τον περασμένο Απρίλιο υπέρ της μετακύλισης του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης (NextGenEU), θέση που στηρίζουν η Ελλάδα και η Ιταλία, που εμφανίζονται δηλαδή θετικές στην ιδέα της αναχρηματοδότησης μέρους του χρέους μέσω νέων εκδόσεων ομολόγων («rolling debt»), ώστε να μειωθεί η πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Η πρόταση αυτή ωστόσο απορρίπτεται ήδη από τη Γερμανία και την Ολλανδία.

Πάντως, ο Εμανουέλ Μακρόν υποστήριξε την ανάγκη ενός φιλόδοξου προϋπολογισμού που θα επιτρέψει στην Ευρώπη να επενδύσει σε νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες, καθώς και στην τεχνητή νοημοσύνη. Η Γαλλία, όμως, δύσκολα θα συμφωνήσει να συνεισφέρει στον νέο προϋπολογισμό, χωρίς εξεύρεση νέων χρηματοδοτικών μέσων.

Η Κομισιόν έχει προτείνει νέες πηγές εσόδων, μεταξύ των οποίων έσοδα από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Ανθρακα, τα ηλεκτρονικά απόβλητα, η φορολογία του καπνού και ένας εταιρικός φόρος. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να εμφανίζονται διχασμένες.

Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έδωσε εντολή στην ιρλανδική προεδρία της Ε.Ε. να παρουσιάσει έως τον Οκτώβριο ένα «φιλόδοξο και ισορροπημένο» πακέτο νέων ιδίων πόρων. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, μεταξύ των ιδεών που συγκεντρώνουν ενδιαφέρον περιλαμβάνονται ένας φόρος στις ψηφιακές πλατφόρμες, εισφορές στα κρυπτονομίσματα και φόρος στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια – προτάσεις που είχαν αρχικά προωθηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.