Ο Ράντεφ ανάβει φωτιές-Νέο ρήγμα στην ΕΕ: Ζητά απευθείας διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία

Η δημόσια παρέμβαση του Βούλγαρου προέδρου Ρούμεν Ράντεφ υπέρ της έναρξης άμεσων διαπραγματεύσεων της Ευρώπης με τη Ρωσία δεν πέρασε απαρατήρητη στις Βρυξέλλες. Αντίθετα, αντιμετωπίστηκε από πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους ως ακόμη ένα σημάδι ότι η ενιαία ευρωπαϊκή γραμμή απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία αρχίζει να δοκιμάζεται επικίνδυνα. Ο Ράντεφ, μιλώντας από το Παρίσι πριν από τη συνάντησή του με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι «η Ευρώπη πρέπει επιτέλους να συμφωνήσει να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία» και μάλιστα να αποκτήσει η ίδια η ΕΕ ηγετικό ρόλο στις συνομιλίες, χωρίς την παρέμβαση «τρίτων παικτών».

Σπύρος Σιδέρης

Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο όπου η κόπωση από τον πόλεμο, η οικονομική πίεση και οι πολιτικές ανακατατάξεις στην Κεντρική Ευρώπη δημιουργούν ένα νέο, πιο σύνθετο γεωπολιτικό τοπίο μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και κυρίως, ανοίγουν ξανά τη συζήτηση για το αν η Ευρώπη μπορεί να συνεχίσει επ’ αόριστον τη στρατηγική της στρατιωτικής στήριξης προς το Κίεβο χωρίς να αναζητήσει παράλληλα έναν πολιτικό δρόμο συνεννόησης με τη Μόσχα.

Ο Ράντεφ αμφισβητεί ανοιχτά τη στρατηγική της Ευρώπης

Ο Βούλγαρος πρόεδρος δεν περιορίστηκε σε μια γενική έκκληση υπέρ της ειρήνης. Αντίθετα, έθεσε ευθέως ζήτημα αλλαγής της συνολικής ευρωπαϊκής πολιτικής απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία, προειδοποιώντας για τους κινδύνους μιας παρατεταμένης σύγκρουσης με μια πυρηνική δύναμη όπως η Ρωσία.

Ο Ράντεφ υποστήριξε ότι η Ευρώπη έπρεπε εξαρχής να είχε αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις αντί να οδηγηθεί σε μια στρατηγική διαρκούς κλιμάκωσης. Παράλληλα, επέμεινε ότι «η διπλωματία πρέπει να επιστρέψει στον ρόλο της», αφήνοντας σαφείς αιχμές για τη μέχρι σήμερα ευρωπαϊκή διαχείριση του πολέμου.

Οι δηλώσεις του αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή δεν αποτελούν μεμονωμένο επεισόδιο. Ο Βούλγαρος πρόεδρος είχε συγκρουστεί ανοιχτά και με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά την επίσκεψη του τελευταίου στη Σόφια, όταν είχε δηλώσει ότι «η σύγκρουση δεν έχει στρατιωτική λύση» και είχε αρνηθεί την αποστολή πυρομαχικών από τα αποθέματα του βουλγαρικού στρατού.

Το νέο ευρωπαϊκό ρήγμα απέναντι στη Ρωσία

Πίσω από τις δηλώσεις Ράντεφ διαμορφώνεται πλέον ένα ευρύτερο πολιτικό ρεύμα μέσα στην Ευρώπη που ζητά επαναξιολόγηση της στρατηγικής απέναντι στη Μόσχα. Η αρχική σχεδόν απόλυτη ευρωπαϊκή ομοφωνία μετά τη ρωσική εισβολή έχει αρχίσει να δίνει τη θέση της σε πιο διαφοροποιημένες προσεγγίσεις, ιδιαίτερα στην Κεντρική Ευρώπη και στα Βαλκάνια.

Στην Ουγγαρία, ο νέος πρωθυπουργός Πέτερ Μαγιάρ επιχειρεί να αποκαταστήσει τις σχέσεις της Βουδαπέστης με τις Βρυξέλλες μετά το τέλος της εποχής Όρμπαν, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείπει τις πιέσεις προς το Κίεβο για τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στην Υπερκαρπαθία. Η νέα ουγγρική ηγεσία εμφανίζεται πιο φιλοευρωπαϊκή, αλλά παράλληλα ζητά πιο ενεργό διπλωματικό ρόλο της Ευρώπης στον πόλεμο.

Την ίδια στιγμή, στην Σλοβακία, ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο συνεχίζει να αντιτίθεται στην περαιτέρω στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, ζητώντας περισσότερη διπλωματία και λιγότερη στρατιωτική κλιμάκωση.

Αντίστοιχη εικόνα διαμορφώνεται και στην Τσεχία, όπου ο πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις έχει επιστρέψει στην εξουσία με πιο σκεπτικιστική στάση απέναντι στη συνέχιση της σημερινής ευρωπαϊκής στρατηγικής για την Ουκρανία, ενισχύοντας τις φωνές που ζητούν επαναπροσδιορισμό των σχέσεων της Ευρώπης με τη Ρωσία.

Οι Βρυξέλλες φοβούνται πολιτικό ντόμινο

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η μεγαλύτερη ανησυχία δεν είναι πλέον μια μεμονωμένη «αιρετική» δήλωση κάποιου ηγέτη. Ο πραγματικός φόβος στις Βρυξέλλες είναι ότι δημιουργείται σταδιακά ένα πολιτικό μπλοκ χωρών και κυβερνήσεων που θεωρεί ότι η Ευρώπη οδηγείται σε στρατηγικό αδιέξοδο αν συνεχίσει αποκλειστικά στη γραμμή της στρατιωτικής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία.

Η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός, η κοινωνική πίεση και η πολιτική κόπωση από τον πόλεμο ενισχύουν αυτές τις φωνές σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Παράλληλα, η πιθανότητα περιορισμού της αμερικανικής εμπλοκής στην Ουκρανία υπό τον Ντόναλντ Τραμπ αυξάνει ακόμη περισσότερο την πίεση προς την Ευρώπη να χαράξει πιο αυτόνομη στρατηγική.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο Ράντεφ επιχειρεί να εμφανιστεί ως ένας από τους πολιτικούς εκφραστές της «επόμενης ημέρας» στην ευρωπαϊκή συζήτηση για τον πόλεμο. Και ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς μαζί του, ένα είναι πλέον σαφές: η περίοδος της απόλυτης ευρωπαϊκής ομοφωνίας απέναντι στη Ρωσία μοιάζει να ανήκει στο παρελθόν.