Ισορροπία τρόμου στον Λίβανο: Γιατί το Ισραήλ κλιμακώνει την εισβολή λίγο πριν τις συνομιλίες

Η νέα στρατιωτική κλιμάκωση του Ισραήλ στον Λίβανο δεν θεωρείται τυχαία ούτε χρονικά ουδέτερη. Αντίθετα, έρχεται τη στιγμή που επανεκκινούνται οι αμερικανικές διαπραγματεύσεις για την εύθραυστη εκεχειρία στη νότια μεθόριο, ενώ το μέτωπο ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και τη Χεζμπολάχ μετατρέπεται ξανά σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή. Η απόφαση της κυβέρνησης του Μπενιαμίν Νετανιάχου να επεκτείνει τις επιχειρήσεις, να ενισχύσει τη λεγόμενη «ζώνη ασφαλείας» και να προχωρήσει σε μαζικές εντολές εκκένωσης δεκάδων χωριών του νοτίου Λιβάνου προκαλεί φόβους για μια νέα ανεξέλεγκτη φάση του πολέμου.

Σπύρος Σιδέρης

Στη Βηρυτό, πολιτικοί αναλυτές βλέπουν μια προσπάθεια του Τελ Αβίβ να δημιουργήσει νέα στρατιωτικά τετελεσμένα πριν από τις συνομιλίες με αμερικανική διαμεσολάβηση, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι η ισραηλινή ηγεσία επιχειρεί να καλύψει στρατηγικά αδιέξοδα στο πεδίο και να αποτρέψει την εικόνα μιας «ημιτελούς σύγκρουσης» χωρίς ξεκάθαρο αποτέλεσμα. Την ίδια ώρα, η λιβανική κυβέρνηση φοβάται ότι η χώρα οδηγείται ξανά σε βαθύτερη αποσταθεροποίηση, οικονομική κατάρρευση και νέο κύμα εσωτερικού εκτοπισμού.

Η κλιμάκωση έρχεται λίγο πριν από τις συνομιλίες

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ προχωρά σε «εμβάθυνση των στρατιωτικών επιχειρήσεων» στον Λίβανο, δηλώνοντας ότι ο ισραηλινός στρατός ενισχύει τον έλεγχο στρατηγικών σημείων κατά μήκος των συνόρων και επεκτείνει την παρουσία του στον νότο.

Παράλληλα, ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε νέες επείγουσες προειδοποιήσεις εκκένωσης για κοινότητες στον νότιο Λίβανο, προκαλώντας νέο κύμα φυγής αμάχων και αυξάνοντας τον φόβο ότι η περιοχή μπορεί να μετατραπεί ξανά σε ζώνη μεγάλης ανθρωπιστικής κρίσης.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Μέσα στις επόμενες ημέρες αναμένεται νέος γύρος συνομιλιών υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών, με στόχο τη σταθεροποίηση της εύθραυστης εκεχειρίας ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ — μιας συμφωνίας που ανακοινώθηκε πριν από περίπου δύο μήνες αλλά στην πράξη δεν εφαρμόστηκε ποτέ πλήρως.

Για πολλούς αναλυτές στη Βηρυτό, το Τελ Αβίβ επιχειρεί να αυξήσει την πίεση πριν καθίσει ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, δημιουργώντας νέα δεδομένα στο πεδίο και πιέζοντας τη Χεζμπολάχ μέσω της έντασης και του φόβου στον άμαχο πληθυσμό.

Το «παλιό μοντέλο πίεσης» του Ισραήλ

Ο πολιτικός αναλυτής Αλί Χάινταρ εκτιμά ότι η ισραηλινή στρατηγική ακολουθεί ένα γνώριμο μοντέλο που εφαρμόστηκε επανειλημμένα απέναντι στη Χεζμπολάχ ήδη από τη δεκαετία του 1990.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ισραήλ προσπαθεί να μεταφέρει το βάρος της σύγκρουσης στους αμάχους, επιδιώκοντας μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών και αυξημένη κοινωνική πίεση στον Λίβανο, όπως είχε συμβεί στις επιχειρήσεις «Λογαριασμός Εκδίκησης» το 1993 και «Σταφύλια της Οργής» το 1996.

Εκείνες οι επιχειρήσεις είχαν οδηγήσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, ενώ οι βομβαρδισμοί είχαν φτάσει μέχρι και στα προάστια της Βηρυτού.

Κατά τον Χάινταρ, το Ισραήλ βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα: ούτε μπορεί να εξουδετερώσει πλήρως τη Χεζμπολάχ, ούτε όμως μπορεί να αποχωρήσει χωρίς σοβαρό πολιτικό κόστος, καθώς κάτι τέτοιο θα ερμηνευόταν ως στρατηγική αποτυχία.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η επέκταση των ισραηλινών επιχειρήσεων μπορεί τελικά να αυξήσει την έκθεση των ισραηλινών δυνάμεων σε επιθέσεις της Χεζμπολάχ, η οποία —όπως λέει— εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές επιχειρησιακές δυνατότητες και ενδεχομένως να προχωρήσει σε νέες «εκπλήξεις» στο πεδίο.

Η Βηρυτός φοβάται νέο εθνικό αδιέξοδο

Στον αντίποδα, ο δημοσιογράφος και πολιτικός αναλυτής Γιουσέφ Ντιάμπ θεωρεί ότι ο Λίβανος δεν έχει πλέον την πολυτέλεια μιας μακροχρόνιας στρατιωτικής αναμέτρησης.

Όπως σημειώνει, η λιβανική κυβέρνηση βλέπει τις διαπραγματεύσεις ως τη μοναδική ρεαλιστική διέξοδο, καθώς η χώρα αντιμετωπίζει ήδη βαθιά οικονομική κρίση, πολιτική αστάθεια και διαρκή ανθρωπιστική πίεση.

Ο Ντιάμπ ασκεί παράλληλα κριτική στη Χεζμπολάχ για τη σύνδεση της σύγκρουσης με τις ευρύτερες περιφερειακές εξελίξεις και ιδιαίτερα με τις συνομιλίες ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν.

Κατά την άποψή του, ο Λίβανος κινδυνεύει να μετατραπεί ξανά σε πεδίο περιφερειακής σύγκρουσης, πληρώνοντας το κόστος μιας αντιπαράθεσης που ξεπερνά τα δικά του σύνορα.

Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η συνέχιση της σύγκρουσης θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερες ανθρώπινες και οικονομικές απώλειες, ιδιαίτερα στις σιιτικές περιοχές του νοτίου Λιβάνου που έχουν ήδη υποστεί εκτεταμένες καταστροφές.

Το μεγάλο γεωπολιτικό παιχνίδι πίσω από τον πόλεμο

Πίσω από τη νέα ανάφλεξη διακρίνεται ένα πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό παρασκήνιο. Στη Βηρυτό κυριαρχεί η εκτίμηση ότι η πορεία των αμερικανοϊρανικών επαφών επηρεάζει άμεσα τις εξελίξεις στο μέτωπο του Λιβάνου.

Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι το Ισραήλ επιδιώκει να αυξήσει την πίεση πριν από οποιαδήποτε νέα διπλωματική συμφωνία, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου θέλει να αποτρέψει ένα πιθανό «πάγωμα» των επιχειρήσεων χωρίς καθαρό στρατηγικό αποτέλεσμα.

Την ίδια στιγμή, η Χεζμπολάχ συνεχίζει τις επιθέσεις με drones και πυραύλους κατά ισραηλινών στόχων, ανακοινώνοντας νέα πλήγματα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και συγκεντρώσεις δυνάμεων κοντά στα σύνορα.

Το αποτέλεσμα είναι μια νέα εύθραυστη ισορροπία τρόμου, όπου καμία πλευρά δεν δείχνει έτοιμη για ολοκληρωτικό πόλεμο, αλλά ούτε και διατεθειμένη να υποχωρήσει.

Η νέα φάση της σύγκρουσης αποδεικνύει ότι ο Λίβανος παραμένει για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο ενός πολύ μεγαλύτερου γεωπολιτικού παιχνιδιού, όπου οι στρατιωτικές εξελίξεις στο πεδίο συνδέονται άμεσα με τις διπλωματικές κινήσεις στην Ουάσιγκτον, την Τεχεράνη και το Τελ Αβίβ.