Κλιμάκωση: Ο Χαμενεΐ απειλεί τις ΗΠΑ μετά τις επιδρομές-Ο Τραμπ περιπλέκει το διπλωματικό πεδίο

Κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο προοιωνίζονται οι πρωινές επιδρομές των ΗΠΑ και η απάντηση του Ιράν. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εξαπέλυσε νέες απειλές κατά των Ηνωμένων Πολιτειών, δίνοντας συνέχεια στην εμπρηστική ρητορική του Αμερικανού προέδρου.

Σε ανάρτησή του στο Telegram, ο Χαμενεΐ προειδοποίησε ότι οι χώρες του Κόλπου δεν θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως “ασπίδα” για τις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή, ενώ υποστήριξε πως οι ΗΠΑ δεν θα διαθέτουν πλέον “ασφαλές καταφύγιο” στη Μέση Ανατολή.

Οι δηλώσεις του έρχονται σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, καθώς οι διπλωματικές επαφές μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ φαίνεται να εντείνονται με στόχο τη διαμόρφωση ενός πλαισίου αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης.

Η αναφορά του Ιρανού ηγέτη στις χώρες του Κόλπου θεωρείται σαφές μήνυμα προς κράτη που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Ο Τραμπ επιχειρεί να επαναφέρει τις «Συμφωνίες του Αβραάμ»,

Από την άλλη πλευρά η προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να εμφανιστεί ξανά ως ο ηγέτης που μπορεί να επιβάλει μια «μεγάλη συμφωνία» στη Μέση Ανατολή συγκρούεται με τις παραπάνω εξελίξεις στο πεδίο. Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να επαναφέρει στο προσκήνιο τις «Συμφωνίες του Αβραάμ», διευρύνοντάς τες σε ένα περιβάλλον βαθιάς περιφερειακής αποσταθεροποίησης.

Οι διαπραγματεύσεις Ουάσιγκτον – Τεχεράνης για το πυρηνικό πρόγραμμα και τις κυρώσεις βρίσκονται σε οριακό σημείο. Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Τραμπ κάλεσε χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, το Κατάρ, η Αίγυπτος και η Ιορδανία να προχωρήσουν σε εξομάλυνση σχέσεων με το Ισραήλ, επιχειρώντας να παρουσιάσει ένα νέο διπλωματικό αφήγημα.

Το πολιτικό αδιέξοδο

Η πρόταση, ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του CNN δείχνει να αγνοεί τις πραγματικές πολιτικές ισορροπίες της περιοχής. Η ισραηλινή στρατιωτική δράση στη Γάζα, αλλά και ο πόλεμος με το Ιράν, έχουν ενισχύσει την κοινωνική και πολιτική πίεση στις αραβικές κυβερνήσεις, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε νέα προσέγγιση με το Τελ Αβίβ.

Ακόμη πιο μη ρεαλιστική θεωρείται η αναφορά Τραμπ ότι ακόμη και το ίδιο το Ιράν θα μπορούσε μελλοντικά να ενταχθεί στις συμφωνίες. Η προοπτική αναγνώρισης του Ισραήλ από την Τεχεράνη θεωρείται πρακτικά αδιανόητη, ιδιαίτερα μετά τη δραματική κλιμάκωση της σύγκρουσης και την όξυνση της αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο χωρών.

Παράλληλα, το ίδιο το Ισραήλ αντιμετωπίζει το ιρανικό καθεστώς ως υπαρξιακή απειλή, γεγονός που αποκλείει κάθε σενάριο άμεσης πολιτικής προσέγγισης.

Οι πραγματικοί στόχοι του Τραμπ

Η πρωτοβουλία του Αμερικανού προέδρου ερμηνεύεται με πολλούς τρόπους. Από τη μία πλευρά, φαίνεται να επιδιώκει τη διατήρηση του αφηγήματος του «μεγάλου διαπραγματευτή», τη στιγμή που ο πόλεμος δεν εξελίχθηκε σε γρήγορη στρατηγική νίκη για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Ταυτόχρονα, επιχειρεί να καθησυχάσει τα πιο σκληρά στελέχη των Ρεπουμπλικανών, τα οποία αντιδρούν σε οποιοδήποτε ενδεχόμενο συμβιβασμού με την Τεχεράνη. Δεν αποκλείεται επίσης η κίνηση να λειτουργεί ως επικοινωνιακός αντιπερισπασμός απέναντι στη στασιμότητα των συνομιλιών και στις πιέσεις που δέχεται στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Η περιφερειακή πραγματικότητα αλλάζει

Οι χώρες του Κόλπου εμφανίζονται σήμερα περισσότερο ανήσυχες για την ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα παρά για νέες διπλωματικές συμφωνίες με το Ισραήλ. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει προκαλέσει σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις, ενώ οι επιθέσεις με drones και πυραύλους ενισχύουν τον φόβο γενικευμένης αποσταθεροποίησης.

Επιπλέον, η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να συνδέει οποιαδήποτε εξομάλυνση σχέσεων με το Ισραήλ με μια σαφή προοπτική δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους — στόχος που σήμερα μοιάζει πιο μακρινός από ποτέ.

Τελικά, η νέα πρωτοβουλία Τραμπ αποτυπώνει για ακόμη μία φορά το διαχρονικό πρόβλημα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής: την πεποίθηση ότι σύνθετες συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής μπορούν να λυθούν μέσω μεγάλων πολιτικών εξαγγελιών, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι βαθιές ιστορικές και γεωπολιτικές αντιθέσεις της περιοχής.