Γιατί τα φάρμακα της επόμενης γενιάς δεν φθάνουν ποτέ στους Έλληνες ασθενείς- Τι δείχνει νέα έρευνα

Η πρόσβαση στην ιατρική καινοτομία αποτελεί βασικό πυλώνα για ένα σύγχρονο σύστημα υγείας, όμως στην Ελλάδα οι δείκτες δείχνουν ότι κινούμαστε στην αντίθετη κατεύθυνση. Τα επίσημα στοιχεία δύο πρόσφατων μελετών που παρουσίασε ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: η πλειονότητα των νέων, καινοτόμων θεραπευτικών σχημάτων που εγκρίνονται στην Ευρώπη δεν φτάνει ποτέ στα χέρια των Ελλήνων ασθενών, ενώ όσα εισάγονται, έρχονται με δραματικές καθυστερήσεις. 

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η οικονομική πίεση που ασκείται μέσω των υποχρεωτικών επιστροφών και η έλλειψη ενός σταθερού στρατηγικού σχεδιασμού δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον, το οποίο τελικά μετακυλίει το κόστος και την ταλαιπωρία στους ίδιους τους πάσχοντες.

Patients W.A.I.T. Indicator: Η Ελλάδα οπισθοχωρεί στη φαρμακευτική καινοτομία

Τα ευρήματα της διεθνούς μελέτης Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) 2025, η οποία εξετάζει τη διαθεσιμότητα νέων σκευασμάτων σε 36 ευρωπαϊκές χώρες, αποτυπώνουν μια σαφή τάση υποβάθμισης για τη χώρα μας.

Κατά την τετραετία 2021–2024, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) ενέκρινε 168 νέα φάρμακα, αλλά στην Ελλάδα εισήχθησαν μόλις τα 69. Η σύγκριση με το αμέσως προηγούμενο διάστημα (2020–2023), όπου είχαν έρθει 75 στα 173 φάρμακα, επιβεβαιώνει ότι η ψαλίδα μεταξύ της Ευρώπης και της ελληνικής αγοράς ανοίγει επικίνδυνα.

Ακόμα όμως και η μερική αυτή εισαγωγή αποτελεί μια εικονική πραγματικότητα, καθώς η πρόσβαση των ασθενών διακρίνεται σε τρεις ταχύτητες:

• Μόνο 36 από τα 69 φάρμακα που εισήχθησαν είναι πλήρως και ελεύθερα προσβάσιμα για τους ασθενείς.
• Τα υπόλοιπα σκευάσματα υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισμούς, απαιτώντας ειδικές εγκρίσεις μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ) ή έκτακτες εισαγωγές μέσω του ΙΦΕΤ.
• Ο χρόνος αναμονής είναι εξουθενωτικός: απαιτούνται κατά μέσο όρο 641 ημέρες (σχεδόν 2 χρόνια) από την ημέρα της ευρωπαϊκής έγκρισης μέχρι ένα φάρμακο να ενταχθεί στη λίστα αποζημίωσης στη χώρα μας.

Η ακριβής αναλογία: 3 στα 5 νέα σκευάσματα μένουν εκτός Ελλάδας

Τα παραπάνω στοιχεία έρχονται να διασταυρωθούν και να επιβεβαιωθούν από τη δεύτερη μελέτη που διενήργησε η IQVIA για λογαριασμό του ΣΦΕΕ, εστιάζοντας στη διαθεσιμότητα των καινοτόμων φαρμάκων στην ελληνική αγορά κατά την περίοδο 2022–2025.

Από τα 214 νέα φάρμακα που πήραν έγκριση από τον EMA αυτή την περίοδο, μόλις 42 (το 20%) βρίσκονται σήμερα στα φαρμακεία ή στα νοσοκομεία της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε 5 νέα φάρμακα που ανακαλύπτει η παγκόσμια επιστήμη:

• Μόλις το 1 στα 5 παρέχεται με απρόσκοπτη πρόσβαση στους Έλληνες πολίτες.
• Ακόμη 1 στα 5 είναι διαθέσιμο με σημαντικά εμπόδια, όρους και καθυστερήσεις.
• Τα 3 στα 15 (συνολικά 132 καινοτόμες θεραπείες) παραμένουν εντελώς απρόσιτα για τους ασθενείς στην Ελλάδα.

Το αδιέξοδο των υποχρεωτικών επιστροφών

Η βασική αιτία αυτής της θεραπευτικής υστέρησης εντοπίζεται στο στρεβλό οικονομικό μοντέλο που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια. Ο ΣΦΕΕ υπογραμμίζει ότι το δεινό κλίμα που διαμορφώνουν οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές (clawback και rebates) λειτουργεί αποτρεπτικά για την εισαγωγή νέων προϊόντων.

Όταν οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις καλούνται να επιστρέψουν τεράστια ποσοστά των εσόδων τους πίσω στο κράτος λόγω της υποχρηματοδότησης του δημόσιου προϋπολογισμού, η διάθεση νέων και συχνά κοστοβόρων μορίων καθίσταται οικονομικά αδύνατη, με αποτέλεσμα οι μητρικές εταιρείες να εξαιρούν την Ελλάδα από τους αρχικούς σχεδιασμούς κυκλοφορίας των φαρμάκων τους.

Η στρατηγική πρόταση του ΣΦΕΕ για τη βιωσιμότητα του συστήματος

Η άρση αυτών των ανισοτήτων στην υγεία απαιτεί ριζικές τομές και όχι αποσπασματικά μέτρα. Οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις προτείνουν ένα διπλό πλάνο εξυγίανσης:

• Αύξηση της Δημόσιας Φαρμακευτικής Δαπάνης: Είναι επιτακτική ανάγκη να επαναπροσδιοριστούν τα κονδύλια, ώστε ο προϋπολογισμός να ανταποκρίνεται στις πραγματικές και καταγεγραμμένες ανάγκες των Ελλήνων πολιτών.
• Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και έλεγχος: Η αποδοτικότητα της υπάρχουσας δαπάνης πρέπει να βελτιωθεί άμεσα μέσω της αυστηρής εφαρμογής των θεραπευτικών πρωτοκόλλων, του ελέγχου της συνταγογράφησης στην πηγή της και της πλήρους αξιοποίησης των ψηφιακών εργαλείων.

Η βιομηχανία του φαρμάκου ζητά από την Πολιτεία τη δέσμευση σε ένα σταθερό, τριετές πρόγραμμα συνεργασίας με ξεκάθαρους κανόνες, διαφάνεια και προβλεψιμότητα. Μόνο μέσα από ένα τέτοιο σταθερό επενδυτικό πλαίσιο θα μπορέσουν οι εταιρείες να προγραμματίσουν τη δραστηριότητά τους στη χώρα μας, διασφαλίζοντας ότι οι Έλληνες ασθενείς δεν θα αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας και θα λαμβάνουν τη θεραπεία που χρειάζονται, τη στιγμή που τη χρειάζονται.