Ποια είναι η σκληροπυρηνική “αδελφότητα στρατηγών” πίσω από τον νέο ηγέτη του Ιράν

Οι αντιφατικές διαρροές γύρω από μια πιθανή συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν έχουν βάλει ξανά φωτιά στη Μέση Ανατολή. Την ώρα που αμερικανικά και ευρωπαϊκά μέσα αποκαλύπτουν παρασκηνιακές επαφές και μυστικά κανάλια επικοινωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέρχεται με πολεμικούς τόνους, προειδοποιώντας ότι «όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι». Το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο εκρηκτικό μετά τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ σε ισραηλινό πλήγμα τον Φεβρουάριο του 2026 και την ανάδειξη του γιου του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στη θέση του Ανώτατου Ηγέτη.

Όμως, πίσω από τις επίσημες ανακοινώσεις, διπλωματικές πηγές και διεθνείς αναλυτές περιγράφουν μια διαφορετική πραγματικότητα: η εξουσία στην Τεχεράνη δεν βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια του νέου ηγέτη, αλλά σε έναν στενό πυρήνα στρατηγών, ανθρώπων των μυστικών υπηρεσιών και βετεράνων των Φρουρών της Επανάστασης, που λειτουργούν σαν ένα σκληροπυρηνικό «πολεμικό συμβούλιο». Και αυτή ακριβώς η ομάδα φαίνεται να αποφασίζει σήμερα αν το Ιράν θα κινηθεί προς μια νέα συμφωνία με τη Δύση ή προς μια γενικευμένη σύγκρουση.

Ο μυστηριώδης ρόλος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ

Ο 56χρονος Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέλαβε την ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε μια περίοδο ακραίας αστάθειας. Ωστόσο, η δημόσια απουσία του εδώ και εβδομάδες έχει προκαλέσει έντονη φημολογία στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, ο νέος Ανώτατος Ηγέτης τραυματίστηκε στο ίδιο ισραηλινό πλήγμα που σκότωσε τον πατέρα του. Από τότε εμφανίζεται ελάχιστα, ενώ οι επαφές του με τον κρατικό μηχανισμό γίνονται μέσω απολύτως ελεγχόμενων διαύλων ασφαλείας, μακριά από ηλεκτρονικά συστήματα επικοινωνίας που θα μπορούσαν να παρακολουθηθούν.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η αδυναμία δημόσιας παρουσίας του έχει ενισχύσει ακόμη περισσότερο την επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης, οι οποίοι πλέον καθορίζουν όχι μόνο τη στρατιωτική αλλά και τη διπλωματική στρατηγική της χώρας.

Οι Φρουροί της Επανάστασης παίρνουν το τιμόνι

Δυτικά μέσα ενημέρωσης περιγράφουν ένα νέο μοντέλο εξουσίας στην Τεχεράνη, στο οποίο κυριαρχεί μια ομάδα βετεράνων του πολέμου Ιράν–Ιράκ. Πρόκειται για πρόσωπα που ανδρώθηκαν πολιτικά και στρατιωτικά μέσα στη λογική της «αντίστασης μέχρι τέλους» και θεωρούν ότι η επιβίωση του καθεστώτος περνά μέσα από τη διαρκή σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Στην κορυφή αυτής της πυραμίδας βρίσκεται ο Αχμάντ Βαχιντί, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης τον Μάρτιο. Πρώην διοικητής της Δύναμης Κουντς και πρώην υπουργός Άμυνας, θεωρείται από τις πιο σκληρές προσωπικότητες του ιρανικού καθεστώτος.

Διπλωματικές πηγές τον παρουσιάζουν ως βασικό δίαυλο επικοινωνίας με ξένους διαπραγματευτές, αλλά ταυτόχρονα και ως τον άνθρωπο που προωθεί τη γραμμή της απόλυτης πίεσης απέναντι στη Δύση. Στο στρατηγικό του δόγμα περιλαμβάνονται η απειλή για κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η κλιμάκωση μέσω περιφερειακών συμμάχων και η πλήρης άρνηση παράδοσης του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ο πραγματιστής του συστήματος

Δίπλα στον Βαχιντί κινείται ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Καλιμπάφ, πρώην διοικητής της αεροπορίας των Φρουρών και πρώην αρχηγός της αστυνομίας.

Σε αντίθεση με άλλους σκληροπυρηνικούς, ο Καλιμπάφ επιχειρεί να εμφανίζεται ως πιο πραγματιστής και πιο ανοιχτός σε πολιτικές συνεννόησης. Ήταν μάλιστα επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες του Απριλίου με αμερικανική αποστολή υπό τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, οι οποίες όμως κατέληξαν χωρίς αποτέλεσμα.

Παρά τη μετριοπαθέστερη εικόνα του, θεωρείται κρίσιμος κρίκος ανάμεσα στη στρατιωτική και την πολιτική ελίτ της Τεχεράνης.

Η «σκιώδης» ομάδα ασφαλείας

Καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του καθεστώτος διαδραματίζει και ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγκαντρ, ο οποίος ανέλαβε γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας μετά τον θάνατο του Αλί Λαριτζανί.

Η αποστολή του είναι να κρατά συντονισμένους τους πολιτικούς, στρατιωτικούς και δικαστικούς μηχανισμούς του κράτους μέσα σε συνθήκες κρίσης.

Στον ίδιο στενό κύκλο ανήκει και ο επικεφαλής της δικαιοσύνης Γκολάμ Χοσεΐν Μοχσενί Εζεΐ, πρώην υπουργός Πληροφοριών και μία από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες του εσωτερικού μηχανισμού ασφαλείας.

Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερο βάρος εξακολουθεί να έχει ο Χοσεΐν Ταέμπ, πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών των Φρουρών της Επανάστασης. Η επιρροή του συνδέεται άμεσα με τη στενή προσωπική σχέση που διατηρεί εδώ και δεκαετίες με τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, καθώς οι δύο άνδρες υπηρέτησαν μαζί στον πόλεμο Ιράν–Ιράκ.

Το σχέδιο επιβίωσης του καθεστώτος

Κομβική φυσιογνωμία θεωρείται ακόμη ο πρώην αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης Μοχαμάντ Αλί Τζαφαρί, ο άνθρωπος που σχεδίασε τη λεγόμενη «μωσαϊκή στρατηγική».

Πρόκειται για ένα αποκεντρωμένο μοντέλο διοίκησης που επιτρέπει στις ιρανικές δυνάμεις να συνεχίζουν να επιχειρούν ακόμη και σε περίπτωση εξόντωσης της κεντρικής ηγεσίας.

Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτό ακριβώς το μοντέλο ενεργοποιήθηκε μετά τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται διεθνή μέσα, ο πρώην Ανώτατος Ηγέτης είχε ήδη προετοιμάσει σχέδιο διασποράς της εξουσίας σε περίπτωση μαζικής επίθεσης κατά της κορυφής του καθεστώτος.

Και αυτό εξηγεί γιατί, παρά τις απώλειες κορυφαίων στελεχών και τις διαρκείς απειλές από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, η Τεχεράνη εξακολουθεί να εμφανίζεται συμπαγής και επιχειρησιακά λειτουργική.

Συμφωνία ή πόλεμος;

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν αυτή η νέα σκληροπυρηνική ηγετική ομάδα θα επιλέξει τον δρόμο της διαπραγμάτευσης ή της ευθείας σύγκρουσης.

Η Ουάσιγκτον στέλνει αντιφατικά μηνύματα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζει καθημερινά τους τόνους και το Ισραήλ βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς στρατιωτικής επιφυλακής.

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η πραγματική εξουσία στο Ιράν μοιάζει να έχει μεταφερθεί από το γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη σε μια σκληροπυρηνική «αδελφότητα» στρατηγών, οι οποίοι πιστεύουν ότι η επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας περνά μέσα από τη σύγκρουση με τη Δύση — ακόμη και στο χείλος ενός γενικευμένου πολέμου.