Ανάλυση: Το βίντεο που τίναξε στον αέρα την ισραηλινή προπαγάνδα

 Ανάλυση: Το βίντεο που τίναξε στον αέρα την ισραηλινή προπαγάνδα
💡 AI Summary by Libre

Η δημοσιοποίηση βίντεο με δεμένους ακτιβιστές της Global Sumud Flotilla από τον υπουργό Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ προκάλεσε διεθνή κατακραυγή και διπλωματικό σοκ στο Ισραήλ.

Τουρκία, Ελλάδα και Κύπρος αντέδρασαν ενωμένα, ενώ τουλάχιστον 19 ευρωπαϊκές χώρες και οι ΗΠΑ καταδίκασαν τη συμπεριφορά του υπουργού και ζητούν εξηγήσεις.

Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου αποστασιοποιήθηκε δημόσια από τον Μπεν Γκβιρ και διέταξε την απέλαση των ακτιβιστών, προσπαθώντας να περιορίσει το διπλωματικό πλήγμα.

Εσωτερικά, η κυβέρνηση και ο στρατός κατηγορούν τον Μπεν Γκβιρ για βλάβη στην εικόνα του Ισραήλ, ενώ το βίντεο χρησιμοποιείται ως πιθανό νομικό τεκμήριο σε διεθνείς διαδικασίες.

Μια κίνηση λίγων δευτερολέπτων ήταν αρκετή για να προκαλέσει διπλωματικό σεισμό στο Ισραήλ, να φέρει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου σε θέση άμυνας απέναντι στη διεθνή κοινότητα και να μετατρέψει τον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, σε εσωτερικό πονοκέφαλο για την ίδια την κυβέρνησή του. Το βίντεο με δεμένους και γονατισμένους ακτιβιστές της Global Sumud Flotilla, που δημοσιοποίησε ο ίδιος ο Μπεν Γκβιρ πανηγυρίζοντας για την «ταπείνωσή» τους, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων σε Ευρώπη, ΗΠΑ αλλά και μέσα στο ίδιο το ισραηλινό κατεστημένο.

Η εικόνα του Ισραήλ ως «δημοκρατίας που αμύνεται» δέχθηκε ένα από τα ισχυρότερα πλήγματα των τελευταίων μηνών, με διπλωμάτες να μιλούν ανοιχτά για «στρατηγική αυτοκτονία», ενώ το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών επιχείρησε εσπευσμένα να περιορίσει τη ζημιά δημοσιεύοντας φωτογραφίες όπου Ισραηλινοί αξιωματούχοι προσφέρουν νερό και βοήθεια στους ακτιβιστές.

Το βίντεο που γύρισε μπούμερανγκ στο Τελ Αβίβ

Η υπόθεση ξεκίνησε μετά την αναχαίτιση της Global Sumud Flotilla από το ισραηλινό ναυτικό κοντά στις ακτές της Κύπρου και τη μεταφορά των πλοίων στο λιμάνι του Ασντόντ. Αν και η επιχείρηση αντιμετωπίστηκε αρχικά από το Τελ Αβίβ ως μία ακόμη «επιτυχημένη αποτροπή», η κατάσταση ξέφυγε όταν ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ επέλεξε να μετατρέψει το περιστατικό σε προσωπικό πολιτικό σόου.

Στο βίντεο που δημοσίευσε, εμφανίζεται να κραδαίνει ισραηλινή σημαία μπροστά σε δεκάδες ακτιβιστές με δεμένα χέρια και σκυμμένα κεφάλια, δηλώνοντας ότι «τελείωσε η κατασκήνωση» για όσους «δρουν εναντίον του Ισραήλ». Οι εικόνες ταξίδεψαν αστραπιαία στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και προκάλεσαν κύμα διεθνούς κατακραυγής.

Ο άνθρωπος που «ένωσε» Ελλάδα, Κύπρο και Τουρκία

Σε μία από τις σπανιότερες περιπτώσεις δημόσιας διπλωματικής σύγκλισης στην Ανατολική Μεσόγειο μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, Τουρκία, Ελλάδα και Κύπρος αντέδρασαν σχεδόν ταυτόχρονα στις ενέργειες του Ισραηλινού υπουργού απέναντι στους ακτιβιστές της Global Sumud Flotilla.

Για πολλούς αναλυτές, ο Μπεν Γκβιρ κατάφερε κάτι που φάνταζε σχεδόν αδύνατο στη σημερινή γεωπολιτική συγκυρία: να δημιουργήσει έναν κοινό τόνο αντίδρασης ανάμεσα σε χώρες που κινούνται συχνά σε διαφορετικές τροχιές στην Ανατολική Μεσόγειο. Το περιστατικό μετατράπηκε έτσι όχι μόνο σε πρόβλημα ασφαλείας ή επικοινωνίας για το Ισραήλ, αλλά και σε διπλωματικό πλήγμα περιφερειακής εμβέλειας.

Η διεθνής κοινότητα αντέδρασε οργισμένα

Η αντίδραση υπήρξε άμεση. Τουλάχιστον 19 ευρωπαϊκές χώρες καταδίκασαν ανοιχτά το Ισραήλ, ενώ πρεσβευτές κλήθηκαν για εξηγήσεις σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο, Ολλανδία, Πορτογαλία και Καναδά.

Ακόμη και η Ουάσινγκτον, που απέφυγε επίσημη διπλωματική κίνηση, εμφανίστηκε εξαιρετικά ενοχλημένη. Ο Αμερικανός πρέσβης στην Ιερουσαλήμ χαρακτήρισε τις ενέργειες του Μπεν Γκβιρ «αποτρόπαιες», σε μία από τις σκληρότερες δημόσιες αμερικανικές τοποθετήσεις απέναντι σε μέλος της ισραηλινής κυβέρνησης.

Η πίεση προς τον Νετανιάχου έγινε ασφυκτική. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναγκάστηκε να αποστασιοποιηθεί δημόσια από τον υπουργό του, υποστηρίζοντας ότι η συμπεριφορά του «δεν συνάδει με τις αξίες και τις αρχές του κράτους του Ισραήλ». Παράλληλα έδωσε εντολή για άμεση απέλαση των ακτιβιστών της Global Sumud Flotilla, επιχειρώντας να κλείσει γρήγορα το θέμα πριν λάβει μεγαλύτερες νομικές και πολιτικές διαστάσεις.

Πανικός στο εσωτερικό του Ισραήλ

Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η οργή ήταν επίσης έντονη. Ανώτατοι αξιωματούχοι του στρατού και διπλωμάτες κατηγόρησαν ανοιχτά τον Μπεν Γκβιρ ότι κατέστρεψε μήνες προσπαθειών βελτίωσης της εικόνας της χώρας στο εξωτερικό.

Σύμφωνα με διαρροές στον ισραηλινό Τύπο, στελέχη του στρατού χαρακτήρισαν το βίντεο «στρατηγικό τρομοκρατικό χτύπημα» κατά της ίδιας της ισραηλινής διπλωματίας.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικές ήταν οι αντιδράσεις μέσα από το υπουργείο Εξωτερικών. Διπλωματικές πηγές παραδέχονταν ότι η εικόνα δεμένων ακτιβιστών της Global Sumud Flotilla επιβεβαιώνει ακριβώς όσα καταγγέλλουν οι επικριτές του Ισραήλ για αυταρχισμό και καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Χαρακτηριστικά, Ισραηλινοί διπλωμάτες φέρονται να σχολίαζαν πως «μία πέτρα που ρίχνει ένας ανόητος στο πηγάδι, ούτε χίλιοι διπλωμάτες δεν μπορούν να τη βγάλουν».

Η απέλπιδα προσπάθεια του ΥΠΕΞ να αλλάξει την εικόνα

Μέσα σε αυτό το κλίμα, το ισραηλινό ΥΠΕΞ επιχείρησε αγωνιωδώς να αλλάξει την εικόνα. Κυκλοφόρησε φωτογραφίες και βίντεο όπου οι ακτιβιστές της Global Sumud Flotilla φαίνονται να λαμβάνουν εμφιαλωμένο νερό και βοήθεια από Ισραηλινούς αξιωματούχους, προσπαθώντας να δημιουργήσει ένα πιο «ανθρωπιστικό» αφήγημα.

Ωστόσο, για πολλούς αναλυτές, η ζημιά είχε ήδη γίνει. Οι εικόνες του Μπεν Γκβιρ είχαν κατακλύσει τα social media και είχαν προσφέρει νέο υλικό στα διεθνή κινήματα αλληλεγγύης προς τους Παλαιστινίους.

Το βίντεο μετατράπηκε γρήγορα σε σύμβολο της κρίσης εικόνας που αντιμετωπίζει πλέον το Ισραήλ διεθνώς, ακυρώνοντας μέσα σε λίγες ώρες τις προσπάθειες της ισραηλινής «hasbara», δηλαδή του μηχανισμού διεθνούς επικοινωνιακής υπεράσπισης της χώρας.

Νομικές και πολιτικές συνέπειες

Την ίδια στιγμή, Παλαιστίνιοι αξιωματούχοι και διεθνείς ακτιβιστές υποστήριξαν ότι το βίντεο μπορεί να αποτελέσει ακόμη και νομικό τεκμήριο σε μελλοντικές διαδικασίες κατά Ισραηλινών αξιωματούχων.

Ο Μουσταφά Μπαργκούτι έκανε λόγο για «ζωντανή απόδειξη» των πρακτικών που εφαρμόζονται καθημερινά στις ισραηλινές φυλακές, ενώ Ευρωπαίοι πρώην αξιωματούχοι ζήτησαν να αξιοποιηθεί το υλικό στις προσπάθειες του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.

Το πολιτικό timing για τον Νετανιάχου δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερο. Η κυβέρνηση δέχεται ήδη εσωτερικές πιέσεις, ενώ στη Βουλή προωθούνται διαδικασίες που ενδέχεται να οδηγήσουν ακόμη και σε πρόωρες εκλογές. Ο κυβερνητικός συνασπισμός εμφανίζει σοβαρές ρωγμές, κυρίως λόγω των συγκρούσεων με τα υπερορθόδοξα κόμματα για τη στρατιωτική θητεία.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο Μπεν Γκβιρ μοιάζει να μετατρέπεται από πολύτιμο σύμμαχο της ακροδεξιάς πτέρυγας σε παράγοντα αποσταθεροποίησης για την ίδια την κυβέρνηση.

Και όσο το Τελ Αβίβ προσπαθεί να σβήσει τη φωτιά με φωτογραφίες «ανθρωπισμού», η πραγματικότητα δείχνει πως ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ κατάφερε κάτι που δεν πέτυχαν δεκάδες διεθνείς εκστρατείες: να προκαλέσει ένα από τα σοβαρότερα επικοινωνιακά πλήγματα που έχει δεχθεί το Ισραήλ από την αρχή του πολέμου στη Γάζα.

Σχετικά Άρθρα