Ρεπορτάζ libre: Οι άνθρωποι που φροντίζουν… αλλά δεν τους φροντίζει κανείς-Ο “κρυφός” πυλώνας της πρόνοιας
✨Στην Ελλάδα, η φροντίδα ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία βασίζεται κυρίως σε γυναίκες, που εργάζονται άτυπα και αναλαμβάνουν μεγάλο φόρτο εργασίας.
✨Οι κρατικές δομές είναι περιορισμένες και ακριβές, με τις γυναίκες να καλύπτουν τα κενά, αντιμετωπίζοντας αυξημένο άγχος και ψυχολογική πίεση, ειδικά στην περιφέρεια.
✨Πανευρωπαϊκή έρευνα του 2024 δείχνει ότι το 87% των φροντιστών είναι γυναίκες, το 50% εργάζεται παράλληλα και το 74% ανήκει σε χαμηλά εισοδήματα.
✨Η φροντίδα στην Ελλάδα παραμένει ιδιωτική υπόθεση και «κρυφός πυλώνας» του συστήματος υγείας, με ελάχιστη κρατική στήριξη και σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας.
Είτε έχεις αναλάβει την ευθύνη να φροντίσεις κάποιον ηλικιωμένο είτε δεν έχεις ιδέα για τη σχετική διαδικασία, δεν μπορεί να μην γνωρίζεις ότι οι υπηρεσίες των εργαζόμενων στην προσωπική φροντίδα είναι ανεκτίμητες. Εκτός από ανεκτίμητες όμως, είναι και μαζικές. Συχνά δε, ειδικά στην Ελλάδα ιδιαίτερα κακοπληρωμένες.
Έχει υπολογιστεί σε σχετικές έρευνες ότι το 10-15% του πληθυσμού χρειάζεται να παρέχει άτυπη φροντίδα σε ηλικιωμένους ή σε ανθρώπους με αναπηρία. Στην Ελλάδα, το ποσοστό είναι ανάλογο, αν όχι και μεγαλύτερο. Και αυτό γιατί οι σχετικές δομές στη χώρα είναι περιορισμένου αριθμού.
Στο συντριπτικό τους ποσοστό (φτάνει περίπου στο 80%) έχουμε να κάνουμε με γυναίκες, κυρίως μέσης ηλικίας (από 45 μέχρι 65) που εργάζονται, άτυπα από 20 μέχρι 40 ώρες την εβδομάδα.
Τα κενά του κράτους και το βάρος στις γυναίκες
Τις περισσότερες φορές αυτές οι γυναίκες καλύπτουν κρατικά κενά. Στη χώρα οι μονάδες που αναλαμβάνουν φροντίδα ηλικιωμένων ή αναπήρων είναι λίγες. Από αυτές τις λίγες, ελάχιστες είναι κρατικές. Αυτό σημαίνει ότι η προοπτική της δομής στοιχίζει, τις πιο πολλές φορές αρκετά ακριβά.
Το βάρος που επωμίζονται αυτές οι γυναίκες, ακόμα και αν πληρώνονται, είναι τεράστιο. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές φορές, σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, εμφανίζουν αυξημένο άγχος και πιθανότητα κατάθλιψης.
Η εικόνα στην ελληνική περιφέρεια
Το φαινόμενο αποτυπώνεται πιο έντονα κυρίως στην ελληνική περιφέρεια. Εκεί οι δομές είναι ακόμα λιγότερες και ως εκ τούτου το πρόβλημα επιδεινώνεται.
Έρευνα σε αγροτική περιοχή της Βόρειας Ελλάδας κατέγραψε ότι οι φροντιστές αφιερώνουν ακόμη και έως 70 ώρες την εβδομάδα στη φροντίδα, ενώ σχεδόν οι μισοί έχουν να διαχειριστούν μέτριο έως σοβαρό φορτίο.
Σε πιο πρόσφατες μελέτες σε δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας, η πλειονότητα των συμμετεχόντων, όπως ήδη είπαμε, εμφάνιζε αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και στρες.
Τα στοιχεία της πανευρωπαϊκής έρευνας
Πανευρωπαϊκή έρευνα (διεξήχθη το 2024) έδειξε ότι γυναίκες είναι το 87% των φροντιστών, ότι το 50% εργάζεται παράλληλα και ότι το 74% ανήκουν σε χαμηλά εισοδήματα.
Ειδικά για την Ελλάδα και αν μιλάμε για φροντιστές επί πληρωμή:
- Οι γυναίκες είναι συντριπτικά περισσότερες.
- Συνήθως προέρχονται από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (Βουλγαρία, Μολδαβία, Γεωργία, Αλβανία).
- Συνήθως παραμένουν ανασφάλιστες ακόμα και για 24ώρη παραμονή στο σπίτι του ανθρώπου που φροντίζουν.
Ο «κρυφός πυλώνας» του συστήματος υγείας
Πρόκειται, όπως τονίζουν συχνά οι ειδικοί, για έναν «κρυφό πυλώνα» του συστήματος υγείας που προσφέρει πολύ σημαντικές υπηρεσίες χωρίς αντίστοιχη κρατική στήριξη.
Η φροντίδα στην Ελλάδα παραμένει, σε μεγάλο βαθμό, μια ιδιωτική υπόθεση που εκτυλίσσεται πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς το κράτος, επισήμως, να γνωρίζει — ή κάνοντας ότι δεν γνωρίζει.
Όσο το σύστημα στηρίζεται σε αυτούς τους ανθρώπους χωρίς να τους αναγνωρίζει ουσιαστικά, η καθημερινότητά τους θα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη — και το βάρος ολοένα και πιο αόρατο.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς αντέχουν οι φροντιστές, αλλά πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει ένα σύστημα που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε αυτούς. Αν, δε, η κάνουλα των εργαζόμενων γυναικών από τις γύρω χώρες κλείσει, το πρόβλημα θα μετατραπεί σε μάστιγα.