Έληξε ο χρόνος του πολέμου- Τα επιχειρησιακά τεχνάσματα Τραμπ και τα θεσμικά διλήμματα
✨Το βασικό ερώτημα είναι αν ο Τραμπ θα σεβαστεί τα θεσμικά όρια ή θα επεκτείνει μονομερώς την εκτελεστική εξουσία σε περίοδο πολέμου με το Ιράν.
✨Η προθεσμία των 60 ημερών για την έγκριση του Κογκρέσου ή τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων λήγει, αλλά ο Λευκός Οίκος αμφισβητεί την υποχρέωση αυτή.
✨Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εύθραυστη, με το Στενό του Ορμούζ κλειστό και αυξανόμενη διεθνή ανησυχία λόγω των επιπτώσεων στην ενέργεια και την οικονομία.
✨Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει νέα στρατιωτικά σενάρια και επιδιώκει διεθνές σχήμα ασφαλείας, ενώ η Τεχεράνη προειδοποιεί για μακροχρόνιες συνέπειες από νέες αμερικανικές επιθέσεις.
Πέρα από τα στρατιωτικά σενάρια με το Ιράν, το βασικό ερώτημα παραμένει: θα σεβαστεί ο Τραμπ τα θεσμικά όρια ή θα επιχειρήσει να τα παρακάμψει, διευρύνοντας την εκτελεστική εξουσία σε μια περίοδο πολέμου; Η απάντηση θα καθορίσει αφενός την πορεία της πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή ίσως και ευρύτερα αφετέρου το πώς ορίζεται στην πράξη η ισορροπία εξουσιών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το δίλημμα δεν είναι απλώς επιχειρησιακό – είναι πολιτικό και συνταγματικό.
Σήμερα ολοκληρώνεται η προθεσμία των 60 ημερών που –θεωρητικά– έχει ο Αμερικανός πρόεδρος για να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου προκειμένου να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν ή, εναλλακτικά, να τις τερματίσει. Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος αφήνει σαφώς να εννοηθεί ότι δεν προτίθεται να συμμορφωθεί με αυτή την υποχρέωση.
Με βάση το αμερικανικό Σύνταγμα, μόνο το Κογκρέσο έχει την εξουσία να κηρύσσει πόλεμο. Παρ’ όλα αυτά, ο νόμος του 1973 (War Powers Resolution) επιτρέπει στον πρόεδρο να ξεκινά περιορισμένης διάρκειας στρατιωτικές επιχειρήσεις σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, ιδίως μετά από επίθεση κατά των ΗΠΑ.
Ο ίδιος νόμος θέτει σαφές πλαίσιο: εντός 60 ημερών ο πρόεδρος οφείλει είτε να τερματίσει τις επιχειρήσεις είτε να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου, με δυνατότητα παράτασης 30 ημερών μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις «αναπόφευκτης στρατιωτικής αναγκαιότητας».
Η σύγκρουση με το Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και η ενημέρωση του Κογκρέσου ακολούθησε δύο ημέρες μετά, ενεργοποιώντας την αντίστροφη μέτρηση.
- Η κυβέρνηση Τραμπ, ωστόσο, επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει το χρονοδιάγραμμα. Υποστηρίζει ότι η εκεχειρία της 8ης Απριλίου ουσιαστικά «πάγωσε» την καταμέτρηση των 60 ημερών. Όπως δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκεθ, «οι εχθροπραξίες έχουν τελειώσει», άρα το νομικό πλαίσιο δεν ισχύει με τον ίδιο τρόπο.
Ανώτεροι αξιωματούχοι επιμένουν ότι δεν έχουν υπάρξει ανταλλαγές πυρών από τις 7 Απριλίου, επιχειρώντας να τεκμηριώσουν τη θέση ότι δεν υφίσταται πλέον ενεργή πολεμική εμπλοκή.
Οι Δημοκρατικοί απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτή την ερμηνεία. Ο επικεφαλής τους στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, τονίζει ότι «η αντίστροφη μέτρηση δεν μπορεί να σταματά μονομερώς όσο τα αμερικανικά στρατεύματα παραμένουν εκτεθειμένα».
Δύο μήνες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων και των ιρανικών αντιποίνων, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Το Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να είναι κλειστό, με άμεσες συνέπειες στις διεθνείς αγορές ενέργειας και έντονη άνοδο των τιμών.
Οι διπλωματικές προσπάθειες βρίσκονται σε αδιέξοδο, ενώ ο Τραμπ ενημερώθηκε για νέα σενάρια στρατιωτικής κλιμάκωσης με στόχο να πιεστεί η Τεχεράνη να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται περιλαμβάνονται:
- νέα στοχευμένα πλήγματα,
- αποστολή χερσαίων δυνάμεων για έλεγχο τμημάτων του Ορμούζ,
- συνέχιση ή ενίσχυση του ναυτικού αποκλεισμού,
- ή ακόμη και μονομερής «κήρυξη νίκης» και απεμπλοκή.
Παράλληλα, προωθείται η δημιουργία νέου διεθνούς σχήματος ασφαλείας για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, με την ονομασία Maritime Freedom Construct.
Η αγορά αντέδρασε άμεσα στις πληροφορίες περί κλιμάκωσης, με την τιμή του πετρελαίου να εκτινάσσεται πριν υποχωρήσει, αποτυπώνοντας τη νευρικότητα των επενδυτών.
- Από την πλευρά της, η Τεχεράνη κρατά σκληρή γραμμή. Εκπρόσωποι του ιρανικού ΥΠΕΞ προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να αναμένονται άμεσα αποτελέσματα από τις διαπραγματεύσεις, ενώ στρατιωτικοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για «μακροχρόνια και επώδυνα πλήγματα» σε περίπτωση νέας αμερικανικής επίθεσης.
Το μήνυμα της ιρανικής ηγεσίας είναι σαφές: το Ορμούζ αποτελεί στρατηγικό μοχλό πίεσης και η Τεχεράνη δεν προτίθεται να τον εγκαταλείψει εύκολα.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία. Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι παρατεταμένος αποκλεισμός του Στενού μπορεί να οδηγήσει σε επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης, αύξηση του πληθωρισμού και διεύρυνση της φτώχειας.
Παράλληλα, χώρες του Κόλπου λαμβάνουν μέτρα ασφαλείας, καλώντας τους πολίτες τους να απομακρυνθούν από περιοχές υψηλού κινδύνου.