Έρευνα libre για το “Road rage”:Από τη μικροπαρεξήγηση, στις συμπλοκές και τις απειλές κατά ζωής 

Είναι πολύ πιθανό να μην έχετε ακούσει ξανά τον όρο road rage. Στα ελληνικά θα μπορούσε κανείς να τον μεταφράσει ως οδική επιθετικότητα (δεν είναι και το πιο δόκιμο βέβαια), ωστόσο πρόκειται για κατάσταση στην οποία όσοι οδηγούμε έχουμε κάποια στιγμή μυηθεί. Ο ορισμός της, σύμφωνα με τα διεθνώς ισχύοντα, είναι η ακόλουθη: Πρόκειται για την κατάσταση κατά την οποία ένας οδηγός εκδηλώνει έντονα επιθετική συμπεριφορά στον δρόμο, ως αντίδραση σε πραγματική ή αντιλαμβανόμενη πρόκληση από άλλον χρήστη της οδού.

Νίκος Γιαννόπουλος

Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να περιλαμβάνει λεκτικές επιθέσεις, απειλές, επικίνδυνους ελιγμούς, καταδίωξη ή ακόμη και σωματική βία, και συνήθως προκύπτει από κλιμάκωση μιας αρχικά μικρής σύγκρουσης ή έντασης κατά την οδήγηση.

Τώρα, που σας το περιγράψατε, ίσως να εντοπίσατε τον εαυτό σας σε μία τέτοια κατάσταση, είτε ως θύμα είτε ως θύτη.

Τα γράφουμε όλα αυτά για να σας καταδείξουμε ότι όσα έλαβαν χώρα στο Παγκράτι το Σάββατο με τον ξυλοδαρμό της 22χρονης από τον 59χρονο μετά από μία παρεξήγηση για μία θέση πάρκινγκ δεν συνιστούν κάποιου είδους μεμονωμένο περιστατικό αλλά προβληματικό “κανόνα”.

Σε ότι αφορά την Ελλάδα και σύμφωνα με στοιχεία από το 2024, το 80% αυτών των περιστατικών ξεκινούν από μία ασήμαντη διαφωνία. Ενα κλασικό παράδειγμα είναι η προτεραιότητα.

Το ιδιαίτερα ανησυχητικό εύρημα όμως είναι άλλο:

• Στο 72% των περιστατικών καταγράφεται και σωματική βία (σπρωξίματα, κλωτσιές, γροθιές) γεγονός που φανερώνει και το μέγεθος του προβλήματος. Στο Παγκράτι έγινε ακριβώς αυτό. Μια μικροπαρεξήγηση κατέληξε σε χειροδικία και σε σοβαρό τραυματισμό (ευτυχώς όχι απειλητικό για τη ζωή της παθούσας, πάλι καλά).

Τέλος, στο 10% των περιστατικών το όχημα γίνεται όπλο στα χέρια ενός εκ των δύο οδηγών που συμμετέχουν στη “σύγκρουση”. Ακόμα ένα ιδιαίτερα “προβληματικό” περιστατικό.

Το τυπικό μοτίβο ανάπτυξης ενός road rage περιστατικού μπορεί να είναι το ακόλουθο:

Επιθετικό κορνάρισμα, βρισιές και χειρονομίες, καταδίωξη και πιθανό κλείσιμο δρόμου, έξοδος από το όχημα, σωματική βία. Το έχουμε δει πολλές φορές στους δρόμους, ας το παραδεχτούμε.

Στις ΗΠΑ όπου η καταγραφή είναι πιο αναλυτική έχουν ήδη αποτυπωθεί “τέρατα” στις έρευνες.
Τα τελευταία χρόνια, στο πλαίσιο road rage περιστατικών έχουν καταγραφεί περισσότερες από 200 δολοφονίες (!) και 12.000 τραυματισμοί.

• Μόλις πριν από μερικές ημέρες στο Τέξας καυγάς μεταξύ οδηγών κατέληξε σε πυροβολισμούς. Από την ανταλλαγή πυρών έπεσε νεκρός ένας 60χρονος πεζός που δεν είχε καμία εμπλοκή στο περιστατικό.
• Στη Φλόριντα οδηγός καταδίωξε άλλο όχημα για σχεδόν 40 μίλια. Προσέγγισε τον άλλο οδηγό σε χώρο εργασίας και τον σκότωσε.
• Στο Κονέκτικατ τέλος οδηγός επιτέθηκε με γροθιές σε άλλον οδηγό τον οποίο και τραυμάτισε σοβαρά στο κεφάλι.

Τα τρία αυτά περιστατικά έλαβαν χώρα μεταξύ 21 και 24 Απριλίου.

Σε κάθε περίπτωση, όπως προκύπτει, το φαινόμενο του road rage δεν είναι απλώς μια στιγμιαία έκρηξη θυμού, αλλά αντανάκλαση βαθύτερων πιέσεων και παθογενειών της σύγχρονης καθημερινότητας.

Σε πόλεις όπως η Αθήνα με  έντονη κυκλοφοριακή συμφόρηση, το άγχος, η έλλειψη χρόνου και η γενικότερη ψυχολογική φόρτιση λειτουργούν ως βασικοί παράγοντες που πυροδοτούν την επιθετικότητα πίσω από το τιμόνι.

Σε αυτά προστίθενται η ελλιπής οδηγική παιδεία (για την Ελλάδα αυτό είναι χαρακτηριστικό φαινόμενο), η έλλειψη ανοχής στη διαφορετική συμπεριφορά των άλλων οδηγών και η αίσθηση ανωνυμίας που προσφέρει το όχημα, η οποία συχνά μειώνει τους κοινωνικούς φραγμούς.

Το αποτέλεσμα είναι μικρές αφορμές να μετατρέπονται σε απειλητικούς καυγάδες, με πραγματικό κίνδυνο για τη σωματική ακεραιότητα. Η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν περιορίζεται μόνο στην αυστηρότερη επιβολή κανόνων, αλλά απαιτεί και καλλιέργεια οδηγικής συνείδησης, αυτοελέγχου και σεβασμού στον δρόμο.

Και εδώ ανακύπτει πάλι το ζήτημα: Πως εκπαιδεύονται οι Ελληνες οδηγοί, ποια ψυχολογικά τεστ περνούν και πως τεστάρεται μέσα στο χρόνο η ψυχική αντοχή;  Η συνέχεια σε επόμενο ρεπορτάζ του Libre.