Αναλυτές σκιαγραφούν την επόμενη μέρα της αποχώρησης των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ-Κερδισμένοι και χαμένοι

Εν μέσω της κλιμακούμενης σύγκρουσης με το Ιράν και των σοβαρών διαταραχών στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, η απόφαση του Άμπου Ντάμπι δεν ερμηνεύεται από τους αναλυτές ως μια συγκυριακή αντίδραση, αλλά ως αποτέλεσμα μιας βαθύτερης στρατηγικής μετατόπισης. Συγκλίνουν ότι το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι οι άμεσες τιμές, αλλά η σταδιακή αποδόμηση της ικανότητας του ΟΠΕΚ να λειτουργεί ως ρυθμιστής της αγοράς με την ισορροπία να μετατοπίζεται από τη συλλογική πειθαρχία στον ανταγωνισμό ισχύος και παραγωγής.

Τα ΗΑΕ, που συμμετείχαν στον ΟΠΕΚ από το 1967 μέσω του Εμιράτου του Άμπου Ντάμπι, αποτελούσαν έναν από τους βασικούς πυλώνες του οργανισμού, ιδίως λόγω της σημαντικής πλεονάζουσας παραγωγικής τους ικανότητας.

Τι λένε οι αναλυτές

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Γκάρι Ρος, διευθύνων σύμβουλος της Black Gold Investors και βετεράνος αναλυτής του ΟΠΕΚ, η χώρα είχε ήδη απομακρυνθεί στην πράξη από τη λογική των ποσοστώσεων, ακολουθώντας εδώ και χρόνια πολιτική σχεδόν μέγιστης παραγωγής.

Κατά τον ίδιο, η Σαουδική Αραβία είχε ουσιαστικά αναλάβει τον ρόλο του βασικού ρυθμιστή εντός του ΟΠΕΚ, γεγονός που υπογραμμίζει τις εσωτερικές ανισορροπίες του οργανισμού.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ατζάι Παρμάρ, αναλυτής της ICIS, τονίζει ότι οι διαφωνίες των ΗΑΕ με την πολιτική του ΟΠΕΚ δεν είναι πρόσφατες, αλλά αντανακλούν μια μακροχρόνια στρατηγική απόκλιση, η οποία πλέον οδηγείται στην οριστική ρήξη.

Αντίστοιχα, ο Χόρχε Λεόν, αναλυτής της Rystad Energy, επισημαίνει ότι μαζί με τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ συγκαταλέγονται στις ελάχιστες χώρες με ουσιαστική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα — στοιχείο-κλειδί για την επιρροή στις διεθνείς τιμές. Η αποχώρησή τους, σημειώνει, αποδυναμώνει δομικά τον οργανισμό και περιορίζει την ικανότητά του να λειτουργεί ως σταθεροποιητικός μηχανισμός.

Παρά τη βαρύτητα της εξέλιξης, οι άμεσες επιπτώσεις στις τιμές εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένες. Ο Μάικλ Μπράουν, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής της Pepperstone, επισημαίνει ότι το βασικό πρόβλημα της αγοράς στην παρούσα φάση δεν είναι η παραγωγή, αλλά η μεταφορά πετρελαίου, λόγω των εντάσεων στα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτό το πλαίσιο, η αποχώρηση των ΗΑΕ δεν αναμένεται να μεταβάλει ουσιαστικά τη βραχυπρόθεσμη εικόνα της αγοράς.

Ωστόσο, η μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη προοπτική είναι διαφορετική.

Ο Όλε Χάνσεν, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της Saxo Bank, εκτιμά ότι αν και η αγορά μπορεί βραχυπρόθεσμα να απορροφήσει επιπλέον παραγωγή, η εξέλιξη εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα: εάν και άλλοι παραγωγοί επιλέξουν να δώσουν προτεραιότητα στο μερίδιο αγοράς έναντι της πειθαρχίας ποσοστώσεων, τότε η συνοχή του ΟΠΕΚ θα τεθεί υπό σοβαρή αμφισβήτηση.

Από την πλευρά των αγορών, ο Γιαν φον Γκέριχ, επικεφαλής αναλυτής αγορών της Nordea, εκτιμά ότι η αύξηση της παραγωγής από τα ΗΑΕ θα ασκήσει πτωτικές πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου, ιδίως μετά την αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή. Στο ίδιο πλαίσιο, η Μόνικα Μάλικ, επικεφαλής οικονομολόγος της Abu Dhabi Commercial Bank, υπογραμμίζει ότι η εξέλιξη μπορεί να αποδειχθεί θετική για την παγκόσμια οικονομία, καθώς ενισχύει την προσφορά και περιορίζει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη χρονική συγκυρία της απόφασης. Ο Σεργκέι Βακουλένκο, αναλυτής του Carnegie Russia Eurasia Center, σημειώνει ότι η έξοδος πραγματοποιείται σε μια περίοδο υψηλών τιμών και πραγματικών ελλείψεων λόγω των περιορισμών στο Ορμούζ, γεγονός που περιορίζει το άμεσο κόστος για τα ΗΑΕ. Παράλληλα, εκτιμά ότι μετά την ομαλοποίηση της κατάστασης, η αυξημένη ζήτηση για αναπλήρωση αποθεμάτων θα δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την επέκταση της παραγωγής τους εκτός των περιορισμών του ΟΠΕΚ+.

Γιατί αποχώρησαν τα ΗΑΕ

Στο επίκεντρο της απόφασης βρίσκεται η στρατηγική επιδίωξη των ΗΑΕ να αυξήσουν την παραγωγική τους ικανότητα στα 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το 2027, στόχος που καθίσταται δυσχερής εντός του πλαισίου ποσοστώσεων του οργανισμού. Η αποχώρηση, συνεπώς, προσφέρει την αναγκαία ευελιξία για την υλοποίηση αυτής της πολιτικής, ενισχύοντας το μερίδιο αγοράς της χώρας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου ανταγωνισμού.

Υπάρχουν ακόμη δύο λόγοι που θα μπορούσαν να εξηγήσουν την αποχώρηση: Καταρχάς οι επιθέσεις και οι απειλές του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ επηρεάζουν άμεσα την εξαγωγική δυνατότητα των ΗΑΕ. Σε ένα περιβάλλον αυξημένου ρίσκου, η χώρα επιδιώκει μεγαλύτερη αυτονομία αποφάσεων.

Παράλληλα υπάρχει διαχρονική ένταση με τη Σαουδική Αραβία για ποσοστώσεις και στρατηγική αγοράς. Η αποχώρηση αντανακλά μια ευρύτερη μετατόπιση: από τη συλλογική διαχείριση τιμών προς τον ανταγωνισμό για μερίδιο αγοράς.

Χαμένοι και κερδισμένοι

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, ο ρόλος του ΟΠΕΚ ως ρυθμιστή των τιμών τίθεται υπό αμφισβήτηση, ενώ η αγορά αναμένεται να καταστεί περισσότερο ευμετάβλητη, με ευρύτερες επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία.

Ουσιαστικά το μεγάλο πλήγμα το έχει υποστεί ο ΟΠΕΚ, καθώς χάνει ένα από τα βασικά του εργαλεία επιρροής: τη συγκεντρωμένη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.

Αντίθετα ωφελημένοι ενδεχομένως είναι καταναλωτές και εισαγωγικές οικονομίες με πιθανές χαμηλότερες τιμές μακροπρόθεσμα.

Επίσης στους κερδισμένους θα είναι τα ΗΑΕ καθώς αναμένεται να έχουν αυξημένο μερίδιο αγοράς και μεγαλύτερα έσοδα.

Παράλληλα ΗΠΑ και δυτικές οικονομίες μπορούν να χαμογελάνε από την αποδυνάμωση ενός «καρτελικού» μηχανισμού τιμών όπως εξάλλου και οι ανταγωνιστές εκτός ΟΠΕΚ.