Η “βαριά” βιομηχανία του delivery: Πώς η 24ωρη παράδοση προϊόντων αλλάζει οικονομία, κοινωνία, μεγάλες πόλεις

Πιθανώς να έχετε παρατηρήσει και εσείς διανομείς που δουλεύουν ακόμη και τις πιο απίθανες ώρες μεταφέροντας, κατά κύριο λόγο, φαγητό. Ακόμα και στις 2 ή στις 3 τη νύχτα, άνθρωποι παραγγέλνουν και τα παιδιά με τα μηχανάκια,  γυναίκες και άνδρες,  είναι πάντα διαθέσιμα για ένα ακόμη δρομολόγιο. Στην πραγματικότητα στην Ελλάδα, όπως και στις άλλες χώρες της Ευρώπης, έχουμε να κάνουμε με μία νέα “βαριά” βιομηχανία, αυτή του delivery που εξελίσσεται σε πολιορκητικό κριό της οικονομίας με πολύ μεγάλους τζίρους.

Νίκος Γιαννόπουλος

Ένα και μόνο στοιχείο είναι αρκετό για να καταλάβει κανείς την τάξη μεγέθους και την άνοδο που έχει παρατηρηθεί. Μέχρι το 2019 υπήρχαν μόλις 89 επιχειρήσεις με δραστηριότητα. Σήμερα, εν έτει 2026, οι επιχειρήσεις του κλάδου είναι περισσότερες από 10.600. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία ασχολούνται με την κατ’ οίκον παράδοση τροφίμων.

Μιλάμε, κοντολογίς, για ένα μεγάλο μέρος της νεοφυούς επιχειρηματικότητας της χώρας και της παροχής υπηρεσιών σε πόλεις και επαρχία.

Την παραπάνω τάση την διευκολύνει σαφώς η πρόοδος της τεχνολογίας η οποία έχει παίξει κομβικό ρόλο. Όταν σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας (4,8 εκ. κάτοικοι) ψωνίζει ηλεκτρονικά (πάσης φύσεως προϊόντα) τότε είναι απολύτως λογικό οι ανάγκες των εν λόγω εταιριών για προσωπικό να αυξάνονται. 

Επισήμως, στην ΕΡΓΑΝΗ καταγράφονται 18.842 εργαζόμενοι σε ταχυδρομικές ή ταχυμεταφορικές δραστηριότητες. Το νούμερο αντιστοιχεί στο 0,74 των εργαζόμενων του ιδιωτικού τομέα αλλά δεν λέει την πάσα αλήθεια.

Στην πραγματικότητα ο αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος. Πολλοί από τους διανομείς εργάζονται με μπλοκάκι με το καθεστώς του “ελεύθερου επαγγελματία” και δηλώνονται ως συνεργάτες των πασίγνωστων πλατφορμών που κυριαρχούν στο χώρο. Αυτό συνήθως επιβάλλεται αλλά κάποιες άλλες φορές αποτελεί “επιλογή” των διανομέων που έχουν ανάγκη να δουλεύουν περισσότερες ώρες.

Υπερεντατική δουλειά   

Η εν λόγω δουλειά, αυτή της διανομής δηλαδή, χαρακτηρίζεται από την ένταση της εργασίας. Έχει αποδειχθεί ότι οι περισσότεροι επαγγελματίες διανομείς, αυτοί που έχουν την εν λόγω απασχόληση ως κυρίως επαγγελματική δραστηριότητα, ξεπερνούν το 8ωρο. Πολλές φορές κατά πολύ, φτάνουν ακόμα και τις 12 ώρες δουλειάς.

“Δουλεύοντας υπερωρίες, αν είναι κανείς εξαρτημένος εργαζόμενος ή απεριόριστα αν πρόκειται για “ελεύθερο επαγγελματία”, εξασφαλίζει περισσότερα χρήματα. Σε μία καλή πλατφόρμα με όγκο δουλειάς τα συνεχή 12ωρα μπορεί να οδηγήσουν σε μισθούς ακόμη και 2500 ευρώ” τόνισε στο Libre έμπειρος επαγγελματίας του χώρου.

Η κόπωση, βέβαια, είναι τεράστια. Δεν πρέπει κανείς να πιστέψει ότι πρόκειται για εύκολη δουλειά. Τουναντίον, η συνεχής έκθεση στα φυσικά φαινόμενα (κρύο και βροχή το χειμώνα, υπερβολική ζέστη το καλοκαίρι) καθιστούν το επάγγελμα ανθυγιεινό, το λιγότερο. Και είναι κάτι που προτάσσουν οι διανομείς σε όλες τις κινητοποιήσεις τους που δεν είναι λίγες τα τελευταία χρόνια.

Περισσότερο όμως και από την έκθεση στα φυσικά φαινόμενα, αυτό που κυρίως τους επηρεάζει είναι το υπερβολικό άγχος για όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ημερήσια παραγωγή, για όσο το δυνατόν περισσότερες παραδόσεις. Ειδικά γι’ αυτούς που πληρώνονται με το κομμάτι, ο ημερήσιος στόχος πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο μεγάλος.

Την ίδια ώρα, η 24ωρη διαθεσιμότητα delivery αλλάζει τον τρόπο που λειτουργούν οι πόλεις, ιδιαίτερα οι μεγάλες, όπως η Αθήνα. 

Αυξάνει την κινητικότητα δικύκλων σε ώρες που άλλες επιχειρήσεις είναι κλειστές, επηρεάζει την κυκλοφορία και την πρόκληση θορύβου σε κατοικημένες περιοχές, δημιουργεί, όπως προαναφέρθηκε, πίεση σε εργαζόμενους για να ανταποκριθούν στις νυχτερινές και πρωινές παραγγελίες.

Η πόλη, κοντολογίς, δείχνει να μένει περισσότερη ώρα “ξύπνια” σε σχέση με το παρελθόν.

Συμπερασματικά, το 24ωρο delivery έχει πλέον καθιερωθεί ως βασικό στοιχείο της αστικής καθημερινότητας στις μεγάλες πόλεις, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη. Γυρισμός σ’ αυτό δεν φαίνεται να υπάρχει.

Η συνεχής λειτουργία του κλάδου εξυπηρετεί την αυξημένη ζήτηση για άμεση παράδοση προϊόντων και φαγητού, αλλά ταυτόχρονα συνοδεύεται από εντατικοποίηση της εργασίας και υψηλές απαιτήσεις διαθεσιμότητας για τους διανομείς.

Το μοντέλο αυτό εγείρει ζητήματα που αφορούν τις συνθήκες εργασίας, την οδική ασφάλεια και τη ρύθμιση της αγοράς των πλατφορμών. Το delivery δεν αποτελεί πλέον περιφερειακή υπηρεσία όπως πριν από μερικά χρόνια, αλλά έναν από τους πιο δυναμικούς τομείς της οικονομίας των υπηρεσιών, με άμεσες κοινωνικές επιπτώσεις που παραμένουν υπό εξέλιξη και διαμόρφωση. 

Τέλος, οι εργαζόμενοι στον κλάδο ζητάνε επιπλέον ρύθμιση του τοπίου και προφανώς έχουν δίκιο καθώς η κατάσταση παραμένει εν πολλοίς αρρύθμιστη.