Το νοσοκομείο ως “λύση ανάγκης”: Η επικίνδυνη θεσμική υποκατάσταση της πρόνοιας στο Ρέθυμνο

Η Παιδιατρική Κλινική του Νοσοκομείου Ρεθύμνου βρίσκεται μπροστά σε ένα χρόνιο και διογκούμενο αδιέξοδο, το οποίο φέρνει στην επιφάνεια με τον πιο δραματικό τρόπο το νοσηλευτικό προσωπικό του ιδρύματος.

Το κρίσιμο ζήτημα αφορά την πάγια, πλέον, τακτική της φιλοξενίας ανηλίκων εντός του νοσοκομείου κατόπιν εισαγγελικής εντολής, μια πρακτική που μετατρέπει τις υγειονομικές δομές σε άτυπα κέντρα φιλοξενίας. Οι νοσηλεύτριες προειδοποιούν ότι η κατάσταση αυτή έχει ξεπεράσει τα όρια της ασφαλούς λειτουργίας, δημιουργώντας ένα περιβάλλον υψηλού κινδύνου για τα παιδιά που απομακρύνονται από τις οικογένειές τους, αλλά και για τους μικρούς ασθενείς που νοσηλεύονται στην κλινική.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η υγειονομική και ψυχολογική απειλή της συνύπαρξης

Η θεμελιώδης ένσταση των εργαζομένων έγκειται στο γεγονός ότι ένα νοσοκομειακό περιβάλλον είναι εκ φύσεως ακατάλληλο για τη μακροχρόνια παραμονή υγιών παιδιών. Η αναγκαστική γειτνίαση ανηλίκων που χρήζουν κοινωνικής προστασίας με παιδιά που πάσχουν από λοιμώδη νοσήματα συνιστά άμεση απειλή για την υγεία των πρώτων. Όπως υπογραμμίζεται και από το ρεπορτάζ του rethemnos.gr, το νοσοκομείο δεν διαθέτει τις υποδομές ούτε τη δομή για να προσφέρει τη σταθερότητα και τη φροντίδα που απαιτείται σε περιπτώσεις εισαγγελικών παρεμβάσεων. Αντί για ένα ασφαλές καταφύγιο, τα παιδιά αυτά καταλήγουν σε έναν χώρο που εντείνει το ψυχικό τους τραύμα και τα εκθέτει σε ενδονοσοκομειακούς κινδύνους.

Στα παραπάνω προστίθεται και μια σοβαρή οργανωτική δυσλειτουργία, καθώς παρατηρείται πλήρης απουσία συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων κοινωνικών και δικαστικών φορέων. Το νοσηλευτικό προσωπικό βρίσκεται συχνά προ εκπλήξεως, χωρίς έγκαιρη ενημέρωση για τις ανάγκες φύλαξης, ενώ οι διαρκείς ανατροπές στον προγραμματισμό των βαρδιών καθιστούν αδύνατη την ομαλή λειτουργία της κλινικής. Η θεσμική αυτή ασυνεννοησία μετακυλίει όλο το βάρος της κοινωνικής πρόνοιας στις πλάτες ενός ήδη εξουθενωμένου υγειονομικού συστήματος.

Η επαγγελματική εξουθένωση κάτω από το βάρος της ευθύνης

Η υποστελέχωση της Παιδιατρικής Κλινικής αποτελεί τον πλέον κρίσιμο παράγοντα που καθιστά τη διαχείριση αυτών των περιστατικών αδύνατη. Με μία μόνο νοσηλεύτρια παρούσα κατά τις απογευματινές και νυχτερινές βάρδιες, η απαίτηση για ταυτόχρονη παροχή εξειδικευμένης ιατρικής φροντίδας στους ασθενείς και επιτήρηση των φιλοξενούμενων ανηλίκων είναι μη ρεαλιστική. Οι εργαζόμενες καλούνται να εκτελέσουν χρέη φύλακα, κοινωνικού λειτουργού και νοσηλευτή ταυτόχρονα, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα τις πιθανότητες σφάλματος.

Αυτή η υπερφόρτωση δεν έχει μόνο σωματικές και ψυχολογικές επιπτώσεις στο προσωπικό, αλλά δημιουργεί και σοβαρά νομικά εκτεθειμένες θέσεις εργασίας. Η ευθύνη για την ασφάλεια των ανηλίκων είναι τεράστια και οι νοσηλεύτριες επισημαίνουν ότι το ισχύον πλαίσιο τις αφήνει ακάλυπτες σε περίπτωση οποιουδήποτε δυσάρεστου συμβάντος. Είναι σαφές ότι η πίεση που ασκείται στο προσωπικό έχει αγγίξει το σημείο μηδέν, θέτοντας σε κίνδυνο την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας προς όλους τους ανηλίκους, ασθενείς και μη.

Αναζητώντας διέξοδο από το καθεστώς της «προσωρινής» λύσης

Το νοσηλευτικό προσωπικό του Ρεθύμνου καθιστά σαφές ότι η φιλοξενία παιδιών στα νοσοκομεία δεν μπορεί να αποτελεί πλέον μια «βολική» λύση για το κράτος. Η ανάγκη για άμεση ίδρυση και στελέχωση κατάλληλων δομών κοινωνικής πρόνοιας εκτός νοσοκομειακών χώρων είναι επιτακτική. Οι δομές αυτές πρέπει να είναι σε θέση να παρέχουν ασφάλεια, εξειδικευμένη ψυχολογική υποστήριξη και ένα περιβάλλον που προσομοιάζει στην οικογενειακή εστία, μακριά από τα ιατρικά μηχανήματα και τους λευκούς τοίχους των κλινικών.

Η προστασία των πλέον ευάλωτων μελών της κοινωνίας μας απαιτεί κάτι περισσότερο από μια εισαγγελική εντολή: απαιτεί πολιτική βούληση, επαρκή χρηματοδότηση και σεβασμό στον ρόλο των υγειονομικών. Η Πολιτεία οφείλει να δώσει οριστική λύση, διασφαλίζοντας ότι τα νοσοκομεία θα παραμείνουν χώροι θεραπείας και οι δομές πρόνοιας χώροι προστασίας, χωρίς το ένα να υποκαθιστά το άλλο με τίμημα την ασφάλεια των παιδιών.