New York Times: Η Ευρώπη μπροστά σε “ενεργειακό σοκ”

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει το δεύτερο μεγάλο ενεργειακό σοκ σε λιγότερο από πέντε χρόνια, και εντείνονται οι ανησυχίες για τα σχετικά μικρά αποθέματα φυσικού αερίου της περιοχής, καθώς οι τιμές εκτοξεύονται κατά τη διάρκεια του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν.

Παρά τις δραστικές αλλαγές στις πηγές ενεργειακού εφοδιασμού από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Δυτική Ευρώπη παραμένει εξαιρετικά εξαρτημένη από το φυσικό αέριο: Αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο της κατανάλωσης ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και σχεδόν το ένα τρίτο όλων των νοικοκυριών βασίζονται στο αέριο για θέρμανση.

Αν και η Ένωση των «27» εισάγει σχετικά λίγο αέριο από τη Μέση Ανατολή, ο περιορισμός των ενεργειακών εξαγωγών από τον Κόλπο έχει αυξήσει τις τιμές στην Ευρώπη. Η τιμή αναφοράς φυσικού αερίου της περιοχής έχει ανέβει πάνω από 70% από τις επιθέσεις στο Ιράν που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου.

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση έκλεισε τον χειμώνα με λιγότερο από 30% της δυναμικότητας αποθήκευσης γεμάτο, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2022, όταν οι εισαγωγές ρωσικού αερίου μέσω αγωγών κατέρρευσαν.

Αν οι τιμές παραμείνουν υψηλές, οι ευρωπαϊκές χώρες θα αναγκαστούν να πληρώσουν ακριβά για να γεμίσουν ξανά τις αποθήκες πριν από τον επόμενο χειμώνα, όταν η ζήτηση για αέριο είναι υψηλότερη. Αυτό θα επιδεινώσει την αναταραχή που ήδη πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, πλήττοντας τα κέρδη των επιχειρήσεων και ασκώντας έντονη πίεση στις κυβερνήσεις να προστατεύσουν τις οικονομίες τους.

Οι New York Times συνοψίζουν πώς φτάσαμε εδώ.

Η Ευρώπη μπήκε στον χειμώνα με χαμηλότερα από τα συνηθισμένα επίπεδα αποθήκευσης αερίου. Ένας σχετικά ψυχρός χειμώνας προκάλεσε υψηλή ζήτηση φυσικού αερίου για θέρμανση, αλλά ο κύριος λόγος που τα επίπεδα αποθήκευσης είναι τόσο χαμηλά είναι ότι ξεκίνησαν τον χειμώνα έτσι, δήλωσε ο Ronald Pinto, αναλυτής φυσικού αερίου στην Kpler, μια εταιρεία δεδομένων της βιομηχανίας. Στις αρχές Οκτωβρίου, τα αποθέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν στο 83% της δυναμικότητας, 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τον προηγούμενο χρόνο.

«Δεν ήταν το καλύτερο ξεκίνημα», είπε ο Pinto. Επιπλέον, πρόσθεσε, η περιοχή πέρασε όλο τον χειμώνα με λιγότερο αέριο που διοχετεύτηκε από τη Ρωσία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να σταματήσει όλες τις εισαγωγές ρωσικού αερίου, τόσο μέσω αγωγών όσο και LNG, τα επόμενα χρόνια. Ήδη, το αέριο από τη Ρωσία μειώθηκε στο 13% του μίγματος εισαγωγών της περιοχής πέρυσι, από πάνω από 40% το 2021.

Μέρος του λόγου για τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης ήταν ότι πέρυσι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαλάρωσε τους κανόνες που απαιτούσαν από τις χώρες να φτάσουν το 90% της δυναμικότητας αποθήκευσης πριν από τον χειμώνα. Αντ’ αυτού, οι αξιωματούχοι της επιτροπής έδωσαν στις κυβερνήσεις περιθώριο για τον χρόνο και την ποσότητα «σε περίπτωση δύσκολων συνθηκών».

Γιατί το έκαναν;

Το συνηθισμένο μοτίβο τιμών ανατράπηκε. Κανονικά, τα αποθέματα γεμίζουν το καλοκαίρι όταν οι τιμές είναι χαμηλές και αντλούνται τον χειμώνα όταν οι τιμές είναι υψηλότερες. Αλλά πρόσφατα, το συνηθισμένο μοτίβο τιμών έχει καταρρεύσει. Οι υψηλότερες τιμές το καλοκαίρι έχουν κάνει τους χειριστές αποθήκευσης πιο διστακτικούς στο να γεμίσουν τις δεξαμενές.

Η στροφή της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών σε LNG που μεταφέρεται από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες έχει συμβάλει σε αυτή την αναστροφή, δήλωσε ο Alfred Arnborg, αναλυτής στο Think Tank Europa.

Η Ευρώπη «άνοιξε τον εαυτό της στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου όπου οι οικονομικοί όροι είναι διαφορετικοί», είπε ο Arnborg. Η ζήτηση από την Ασία το καλοκαίρι για ψύξη έχει κάνει τις τιμές πιο σταθερές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, καθιστώντας λιγότερο ελκυστικό να αγοράζει και να αποθηκεύει κανείς αέριο, πρόσθεσε.

Η ευρωπαϊκή πολιτική που απαιτεί υψηλά επίπεδα αποθήκευσης πριν από τον χειμώνα επηρέασε επίσης τις τιμές, δήλωσε η Natasha Fielding, επικεφαλής τιμολόγησης αερίου και LNG στην Argus Media. Αυτό αύξησε τη ζήτηση αερίου το καλοκαίρι για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, ανεβάζοντας τις τιμές του καλοκαιριού.

Το κόστος ήταν μέρος της αιτιολόγησης για τη χαλάρωση των στόχων αποθήκευσης πέρυσι.

«Δεν βρισκόμασταν πλέον σε αυτό το είδος κρίσιμου σεναρίου, και οι προοπτικές για την παγκόσμια αγορά LNG ήταν πολύ διαφορετικές», δήλωσε η Fielding. «Υπήρχε η άποψη ότι στην πραγματικότητα η Ευρώπη δεν χρειαζόταν να γεμίσει πλήρως τα αποθέματά της».

Το περασμένο καλοκαίρι, η ενεργειακή αγορά βρισκόταν σε πολύ ισχυρότερη θέση. Πολλοί περίμεναν μεγάλη αύξηση της προσφοράς, υποστηριζόμενη από την επέκταση του τεράστιου συγκροτήματος φυσικού αερίου Ras Laffan στο Κατάρ. Αλλά οι επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν έχουν περιορίσει τις ενεργειακές αποστολές μέσω του Στενού του Ορμούζ, και η κρατική ενεργειακή εταιρεία του Κατάρ διέκοψε την παραγωγή ΥΦΑ, αποκόπτοντας περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς LNG .

Επιπλέον, η αύξηση των αποθεμάτων δεν μπορεί να γίνει εύκολα. Κατά κύριο λόγο, εξαρτάται από τη γεωλογία, με το αέριο να αποθηκεύεται σε εξαντλημένα πεδία πετρελαίου και φυσικού αερίου ή σε αλατοσπηλιές. Ορισμένες χώρες δεν διαθέτουν καθόλου υπόγεια αποθήκη, όπως η Ιρλανδία και η Ελλάδα.

Τι γίνεται τώρα;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να μειώσουν τους στόχους αποθήκευσης στην αρχή του χειμώνα στο 80% της δυναμικότητας. Σε επιστολή προς τους υπουργούς ενέργειας της περιοχής την περασμένη εβδομάδα, ο Επίτροπος Ενέργειας Dan Jorgensen τους προέτρεψε να αρχίσουν να γεμίζουν τις αποθήκες νωρίς με συντονισμένο τρόπο.

«Αυτή η ευελιξία μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της ζήτησης αερίου σε περιόδους έντασης της προσφοράς και να μειώσει την πίεση στις τιμές αερίου στην Ευρώπη», έγραψε ο κ. Jorgensen στην επιστολή που είδε η New York Times. «Έχουμε επίσης διδαχθεί από τις παγίδες της ασυντόνιστης δράσης».

Οι αξιωματούχοι θέλουν να αποφύγουν μια επανάληψη του 2022, όταν οι ευρωπαϊκές χώρες ανταγωνίζονταν για αγορά αερίου για αποθήκευση, ανεβάζοντας τις τιμές. Εκείνο το καλοκαίρι, η Γερμανία ξόδεψε σχεδόν 8 δισ. ευρώ για αέριο αποθήκευσης και η ιταλική κυβέρνηση 6,6 δισ., σύμφωνα με την Argus Media.

Αλλά υπάρχουν ανησυχίες για το πώς η Ευρώπη θα γεμίσει τώρα τις αποθήκες της. Η διαδικασία συνήθως ξεκινά τον Απρίλιο και τον Μάιο, δήλωσε ο Pinto της Kpler.

Κανονικά, αυτή είναι η περίοδος που δεν υπάρχει μεγάλη ανταγωνιστικότητα από την Ασία για φορτία, γιατί η ζήτηση εκεί για ψύξη δεν έχει ακόμη αυξηθεί. Αλλά φέτος, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν περιορίζει τις βασικές τους μεσανατολικές επιλογές, οι Ασιάτες αγοραστές ανταγωνίζονται με τους Ευρωπαίους για ΥΦΑ από τις ΗΠΑ και άλλους προμηθευτές.

Ήδη, 11 πλοία που μετέφεραν LNG προοριζόμενο για την Ευρώπη έχουν αλλάξει πορεία προς την Ασία, σύμφωνα με την Kpler.

Τελικά, ο οικονομικός πόνος που προκαλεί η ακριβή ενέργεια μπορεί να μειώσει τη ζήτηση στην Ασία, επιτρέποντας στους Ευρωπαίους αγοραστές να γεμίσουν επαρκώς. Αλλά σύμφωνα με τον  Pinto, αυτό θα μπορούσε να συμβεί «σε πολύ υψηλό κόστος».