Ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ελλάδας σε μια εποχή ελλείψεων καυσίμων

Το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα δήλωσε ο CEO της SHELL ότι βρίσκεται σε μια περίοδο έντονων αναταράξεων, με τις ελλείψεις καυσίμων να μετακινούνται γεωγραφικά, ξεκινώντας από τη Νότια Ασία, επεκτεινόμενες στη Νοτιοανατολική και τελικά επηρεάζοντας και την Ευρώπη, οι πιο ευάλωτες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαίνεται να είναι οι νότιες και νοτιοανατολικές, καθώς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο. 

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Αντίθετα, οι βόρειες χώρες διαθέτουν πιο διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα, με ισχυρή παρουσία ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικά, υδροηλεκτρικά με αντλησιοταμίευση και ανανεώσιμες πηγές με αποθήκες, βιοκαύσιμα και άλλες εναλλακτικές πηγές. 

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα καλείται να διασφαλίσει όχι μόνο προσιτές τιμές ενέργειας, αλλά κυρίως την επάρκεια καυσίμων ώστε να μην διαταραχθεί η οικονομική δραστηριότητα. Η ανάγκη για άμεσες και ρεαλιστικές παρεμβάσεις είναι κρίσιμη.

Ένα πρώτο μέτρο που θα μπορούσε να εξεταστεί είναι η εκτροπή περίπου 2 εκατομμυρίων τόνων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από την ηλεκτροπαραγωγή προς πιο κρίσιμους τομείς, όπως η βιομηχανία, οι μεταφορές και ο πρωτογενής τομέας. Οι τομείς αυτοί αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας και η διακοπή λειτουργίας τους θα είχε άμεσες και σοβαρές επιπτώσεις. Η ηλεκτροπαραγωγή, αν και σημαντική, μπορεί πιο εύκολα να υποκατασταθεί από άλλες πηγές σε σχέση με τη βιομηχανική παραγωγή ή τη γεωργία.

Δεύτερον, η αύξηση της λιγνιτικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έως και κατά 18% αποτελεί μια ρεαλιστική επιλογή για την κάλυψη του κενού που θα δημιουργηθεί από τη μείωση χρήσης φυσικού αερίου. Παρόλο που ο λιγνίτης είναι περιβαλλοντικά επιβαρυντικός, σε περιόδους κρίσης μπορεί να λειτουργήσει ως καύσιμο «γέφυρα», διασφαλίζοντας την ενεργειακή επάρκεια. Η αύξηση από το σημερινό περίπου 6% σε υψηλότερα επίπεδα μπορεί να προσφέρει άμεση ανακούφιση στο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής.

Τρίτον, η παράταση των συμβολαίων προμήθειας φυσικού αερίου της Gasprom για επιπλέον δύο έτη, με ρήτρα διαφυγής, θα μπορούσε να προσφέρει μια μορφή ενεργειακής ασφάλειας σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Η ύπαρξη ρήτρας διαφυγής είναι κρίσιμη, καθώς επιτρέπει ευελιξία σε περίπτωση αλλαγής των γεωπολιτικών ή οικονομικών συνθηκών. Με τον τρόπο αυτό, η χώρα αποφεύγει τον κίνδυνο αιφνίδιας διακοπής προμηθειών. Ήδη οι ΗΠΑ ανέστειλαν τις κυρώσεις προς την Ρωσία μέχρι νεότερας. 

Αυτές οι πρωτοβουλίες μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις αναταράξεις  στην ενεργειακή οικονομία από μια παρατεταμένη κρίση στην Μ. Ανατολή.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ- Ενεργειακός Αναλυτής