Τέμπη: Συνωστισμός, ένταση, οργή-Όσα έγιναν την πρώτη μέρα της δίκης-Για προσβολή μιλούν οι συγγενείς

Η εικόνα μέσα στη δικαστική αίθουσα του συγκροτήματος «Γαιόπολις» του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ασφυκτική. Συνωστισμός, ένταση, λιποθυμία, έντονες αντιδράσεις, εν τέλει ερωτήματα (υπάρχουν και απαντήσεις) για την επί τρία χρόνια προετοιμασία της ιστορικής δίκης για τη σιδηροδρομική τραγωδία, έγκλημα σύμφωνα με τους συγγενείς, στα Τέμπη με 57 νεκρούς.

Ο λόγος στους συγγενείς των θυμάτων που αντικατοπτρίζουν τα όσα έγιναν:

• «Η παρουσία μας στο εδώλιο των κατηγορουμένων είναι προσβολή στη μνήμη των παιδιών μας»
• «Δεν γίνεται οι γονείς των θυμάτων να μην έχουν θέση και να αντιμετωπίζονται σαν περισσευούμενοι.»
• «Η διαδικασία ξεκινά με ντροπή – αυτό δεν είναι δικαιοσύνη.»
• «Ζητάμε σεβασμό, όχι άλλη ταλαιπωρία μετά από όσα έχουμε ήδη ζήσει.»
• «Η αίθουσα αυτή δεν μπορεί να φιλοξενήσει μια τέτοια δίκη – είναι απαράδεκτο.»
• «Δεν θα επιτρέψουμε να συνεχιστεί η δίκη σε συνθήκες που προσβάλλουν τους νεκρούς.» «Αν δεν αλλάξει η αίθουσα, δεν μπορεί να υπάρξει δίκαιη δίκη.»
• «Μας ζητούν να παρακολουθούμε από οθόνες – δεν είμαστε θεατές, είμαστε οι οικογένειες των θυμάτων.»
• «Η οργή μας μεγαλώνει όταν βλέπουμε τέτοια προχειρότητα σε μια τόσο κρίσιμη διαδικασία.»
• «Δεν υπάρχει καμία μέριμνα για εμάς – ούτε χώρος, ούτε αξιοπρέπεια.»
• «Αυτό που ζήσαμε σήμερα είναι δεύτερη προσβολή μετά την τραγωδία.»
• «Θέλουμε δικαιοσύνη με όρους διαφάνειας και σεβασμού, όχι αποκλεισμούς.»
• «Δεν θα σιωπήσουμε – θα είμαστε εδώ μέχρι το τέλος.»
• «Η σημερινή εικόνα δεν τιμά ούτε τη Δικαιοσύνη ούτε τη μνήμη των παιδιών μας.»
• «Η διακοπή ήταν αναγκαία, αλλά το πρόβλημα παραμένει και πρέπει να λυθεί άμεσα.»

Το ζήτημα της καταλληλότητας της αίθουσας, το οποίο όμως απηχεί και τον σεβασμό για την όλη διαδικασία, κυριαρχεί από την πρώτη στιγμή.

Σε έναν χώρο 283 τ.μ., συγκεντρώθηκαν συγγενείς θυμάτων, τραυματίες, μάρτυρες, περισσότεροι από 250 δικηγόροι, δημοσιογράφοι και πολίτες, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν συνθήκες που, σύμφωνα με τους παριστάμενους, δεν συνάδουν με τη σοβαρότητα και το μέγεθος της δίκης.

Η ένταση κορυφώθηκε όταν συγγενείς θυμάτων αναγκάστηκαν να καθίσουν ακόμη και στο εδώλιο των κατηγορουμένων λόγω έλλειψης χώρου, προκαλώντας εκρήξεις οργής. «Τέτοια προσβολή σε μία μάνα;», «ντροπή» και «αίσχος» ήταν μερικές από τις φράσεις που ακούγονταν επανειλημμένα μέσα στην αίθουσα, αποτυπώνοντας το φορτισμένο κλίμα και την οργή.

Την ίδια ώρα, οι συνήγοροι –τόσο από την πλευρά της υποστήριξης της κατηγορίας όσο και της υπεράσπισης– διαμαρτυρήθηκαν έντονα για τις συνθήκες, κάνοντας λόγο για αδυναμία άσκησης των καθηκόντων τους. Πολλοί εξ αυτών παρέμεναν όρθιοι, ενώ από την πλευρά των οικογενειών καταγγέλθηκε ότι δεν υπήρχαν ούτε τα στοιχειώδη έδρανα για τη διαχείριση των εγγράφων.

Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με τα στοιχεία των συμβάσεων κατασκευής και εξοπλισμού, δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Παρά τη δαπάνη σχεδόν 1 εκατ. ευρώ για τη διαμόρφωση της αίθουσας, δεν υπήρξε σαφής πρόβλεψη για τη χωρητικότητα.

Μεταγενέστερη σύμβαση προέβλεπε 250 καθίσματα, τα οποία ωστόσο δεν προορίζονταν αποκλειστικά για δικηγόρους και τελικά δεν επαρκούσαν για τις ανάγκες της διαδικασίας.

Στην πράξη, οι θέσεις για τους συνηγόρους καταλάμβαναν περίπου το ένα τρίτο της αίθουσας, ενώ σημαντικός αριθμός καθισμάτων είχε τοποθετηθεί και εκτός αυτής. Ειδικά στην πλευρά της υποστήριξης της κατηγορίας, η έλλειψη χώρου ήταν εμφανής, με δεκάδες δικηγόρους να μένουν όρθιοι ή να αναζητούν θέση ακόμη και στο εδώλιο.

Οι κυβερνητικές απαντήσεις

Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ανέφερε ότι στην αίθουσα υπάρχουν 276 καθίσματα, επιβεβαιώνοντας τον αριθμό, ενώ πηγές του Υπουργείου Δικαιοσύνης απέδωσαν την εικόνα χάους κυρίως σε προβλήματα ταξιθέτησης. Όπως σημείωναν, δεν υπήρξε η απαραίτητη καθοδήγηση των παρευρισκομένων, με αποτέλεσμα συγγενείς να καταλάβουν θέσεις που προορίζονταν για δικηγόρους.

Οι ίδιες πηγές υποστήριζαν ότι η αίθουσα διαθέτει συνολικά περίπου 450 θέσεις, οι οποίες μπορούν να αυξηθούν, και εκτιμούσαν ότι στις επόμενες δικασίμους η εικόνα θα είναι βελτιωμένη, καθώς θα υπάρχει μικρότερη προσέλευση και καλύτερη οργάνωση.

Μέχρι την επόμενη συνεδρίαση, την 1η Απριλίου, αναμένεται –όπως αναφέρουν– να έχουν αντιμετωπιστεί τα τεχνικά προβλήματα και να εφαρμοστεί διαφορετικό σύστημα ταξιθέτησης.

Ωστόσο, η πλευρά των δικηγόρων εμφανίζεται κατηγορηματικά αντίθετη, επιμένοντας ότι το πρόβλημα είναι δομικό και όχι οργανωτικό. Η συντονιστική επιτροπή της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων έκανε λόγο για αίθουσα που «δεν πληροί τις ελάχιστες προϋποθέσεις για την ασφαλή διεξαγωγή της δίκης» και προειδοποίησε ακόμη και με αποχή, εάν δεν βρεθεί άμεσα λύση. «Η σημερινή εικόνα μας προσβάλλει όλους», τονίστηκε χαρακτηριστικά.

Αντίστοιχα, συγγενείς θυμάτων και συνήγοροι θέτουν ως «κόκκινη γραμμή» την αλλαγή αίθουσας, εξετάζοντας ακόμη και νέα προσφυγή στον Άρειο Πάγο, ενώ έχει ζητηθεί και έλεγχος του χώρου από αρμόδιες αρχές ως προς τις συνθήκες ασφάλειας.

Απανωτές διακοπές και τελικά αναβολή για την 1η Απριλίου

Το κλίμα έντασης εντός της αίθουσας αποτυπώθηκε και στις επανειλημμένες διακοπές της διαδικασίας. Η πρόεδρος του δικαστηρίου διέκοψε τέσσερις φορές, πριν προχωρήσει σε οριστική διακοπή για την 1η Απριλίου μετά από περίπου 4,5 ώρες, επικαλούμενη ακόμη και «συνθήκες λιποθυμίας». Η διαδικασία δεν κατάφερε καν να προχωρήσει στην εκφώνηση του συνόλου των κατηγορουμένων.

Παράλληλα, έξω από την αίθουσα συγκεντρώθηκαν αλληλέγγυοι πολίτες, εκφράζοντας τη στήριξή τους στις οικογένειες των θυμάτων, ενώ το κλίμα παρέμενε φορτισμένο καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Η ένταση μεταφέρθηκε και απέναντι στους κατηγορουμένους. Από τους συνολικά 36, παρών στη δικαστική αίθουσα ήταν μόνο ένας, ο πρώην πρόεδρος του ΟΣΕ Σπύρος Πατέρας, ο οποίος αποχώρησε προς τον προθάλαμο μετά από αντιδράσεις και προπηλακισμούς από συγγενείς θυμάτων. Σύμφωνα με την υπεράσπιση, ακόμη τρεις κατηγορούμενοι βρίσκονταν στον χώρο χωρίς να γίνουν αντιληπτοί.

Η δίκη αφορά συνολικά 36 κατηγορουμένους και βαριές κατηγορίες που σχετίζονται με το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα, σε μία διαδικασία που αναμένεται να διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα και να αποτελέσει μία από τις πλέον κρίσιμες δικαστικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών.

Το πρώτο αυτό δικαστικό βήμα, ωστόσο, σημαδεύτηκε όχι από την ουσία της υπόθεσης, αλλά από την έντονη αμφισβήτηση των όρων διεξαγωγής της – και, κυρίως, από την οργή των συγγενών, που κάνουν λόγο για προσβολή της μνήμης των θυμάτων σε μια τόσο κρίσιμη δίκη.