Προστασία της ανηλικότητας: Το νέο αυστηρό πλαίσιο για αλκοόλ, κάπνισμα και ψηφιακό εθισμό

Σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στον ραδιοφωνικό σταθμό ΕΡΤnews 105,8 FM, ο Υφυπουργός Υγείας, Δημήτρης Βαρτζόπουλος, ανέλυσε τη στρατηγική της κυβέρνησης για τη θωράκιση των νέων απέναντι στις εξαρτήσεις.

Με «όπλα» τις αυστηρές ποινικές κυρώσεις, τον κεντρικό ρόλο της ΕΛ.ΑΣ. και μια σειρά από πρωτοποριακά ψηφιακά εργαλεία, το Υπουργείο Υγείας επιδιώκει να κλείσει οριστικά τα «παράθυρα» παραβατικότητας που επέτρεπαν την πρόσβαση ανηλίκων σε αλκοόλ και προϊόντα καπνού.

Τέλος στην ασάφεια και τις «ιδιωτικές εκδηλώσεις»

Ο κ. Βαρτζόπουλος παραδέχθηκε ότι, αν και η απαγόρευση πώλησης αλκοόλ και καπνού σε ανηλίκους προϋπήρχε επί δεκαετίες, το θεσμικό πλαίσιο ήταν διάτρητο. Δύο ήταν τα βασικά κενά που οδήγησαν στη σύνταξη του νέου νόμου:

1. Η καταχρηστική επίκληση ιδιωτικών εκδηλώσεων: Μέχρι σήμερα, πολλά νυχτερινά κέντρα παρέκαμπταν τον νόμο βαφτίζοντας τη λειτουργία τους «ιδιωτική εκδήλωση», επιτρέποντας έτσι την είσοδο και την κατανάλωση αλκοόλ από ανηλίκους.
2. Η σύγχυση αρμοδιοτήτων: Η μεταφορά των ελέγχων σε φορείς όπως η Δημοτική Αστυνομία είχε αποδυναμώσει τον εποπτικό μηχανισμό. Πλέον, η Ελληνική Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ.) αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο, διασφαλίζοντας την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.

Ποινικές ευθύνες για ιδιοκτήτες και εργαζόμενους

Μια από τις σημαντικότερες τομές του νέου νόμου είναι η προσωπική ποινική ευθύνη. Για πρώτη φορά, οι κυρώσεις δεν περιορίζονται μόνο στον ιδιοκτήτη της επιχείρησης, αλλά επεκτείνονται και στον φυσικό πωλητή —τον ταμία, τον σερβιτόρο ή τον μπάρμαν— που πραγματοποιεί την πώληση.

Παράλληλα, θεσπίζεται:

• Ψηφιακό Μητρώο Σημείων Πώλησης: Πλήρης χαρτογράφηση των καταστημάτων.
• Υποχρεωτική Δήλωση Εκδηλώσεων: Κάθε εκδήλωση σε νυχτερινό κέντρο πρέπει να δηλώνεται σε ψηφιακή πλατφόρμα, επιτρέποντας στην αστυνομία να διενεργεί ελέγχους σε πραγματικό χρόνο.

Ψηφιακή ασπίδα με Kids Wallet και Alto.gov.gr

Η εφαρμογή του νόμου υποστηρίζεται από σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία που απλοποιούν τη διαδικασία πιστοποίησης ηλικίας και ενισχύουν τη διαφάνεια:

• Kids Wallet: Οι γονείς καλούνται να εφοδιάσουν τα παιδιά τους με το ψηφιακό πορτοφόλι. Σε κάθε συναλλαγή, ο πωλητής υποχρεούται να ζητά αποδεικτικό ηλικίας (ταυτότητα ή ψηφιακό μέσο). Αν ο ανήλικος δεν διαθέτει αποδεικτικό, η πώληση απαγορεύεται ρητά, με την ευθύνη να βαραίνει αποκλειστικά τον πωλητή.
• Alto.gov.gr: Μια νέα πλατφόρμα όπου καταγράφονται όλα τα σημεία πώλησης προϊόντων καπνού (συμβατικών και εναλλακτικών) και αλκοόλ.
• Events.gov.gr: Εδώ δηλώνονται οι εκδηλώσεις από τους διοργανωτές και επιβεβαιώνονται από τους ιδιοκτήτες των χώρων. Ο κ. Βαρτζόπουλος διευκρίνισε ότι η παρουσία ανηλίκων σε νόμιμα δηλωμένες σχολικές ή οικογενειακές γιορτές επιτρέπεται, όμως η κατανάλωση αλκοόλ παραμένει παράνομη και επιφέρει βαριές κυρώσεις.

Εντυπωσιακή αύξηση των ελέγχων και αυστηρές κυρώσεις

Τα πρώτα αποτελέσματα της εφαρμογής του νέου πλαισίου είναι ήδη ορατά. Σύμφωνα με τον Υφυπουργό, μέσα σε μόλις έξι μήνες οι συλλήψεις εκτινάχθηκαν από τις 50 (το 2024) στις 300, ενώ έχουν σχηματιστεί πάνω από 400 δικογραφίες.

Σε περίπτωση υποτροπής, ο νόμος προβλέπει μέχρι και την οριστική αφαίρεση της άδειας λειτουργίας της επιχείρησης.

Εθνικό Παρατηρητήριο Ψηφιακού Εθισμού: Πρωτοπορία στην Ευρώπη

Με το βλέμμα στις σύγχρονες προκλήσεις, ο κ. Βαρτζόπουλος ανακοίνωσε τη δημιουργία του Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Εθισμού. Το έργο, που βρίσκεται στο τελικό στάδιο υλοποίησης, θα αποτελέσει έναν διαδραστικό κόμβο υποστήριξης για γονείς και εφήβους, παρέχοντας συμβουλές για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου και των social media. Πρόκειται για μια πρωτοποριακή δομή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που στοχεύει στην πρόληψη των παθολογικών συμπεριφορών στον ψηφιακό κόσμο.

Η τέχνη ως φάρμακο: Πολιτιστική συνταγογράφηση

Κλείνοντας, ο Υφυπουργός αναφέρθηκε στην πολιτιστική συνταγογράφηση, αναγνωρίζοντας τη θεραπευτική αξία της τέχνης στην Ψυχική Υγεία. Μουσική, χορός και παραστατικές τέχνες εντάσσονται στο θεραπευτικό οπλοστάσιο, υποστηριζόμενες από κρατικούς πόρους. «Η τέχνη είναι μέσο έκφρασης και ψυχικής ανάτασης τόσο για τον δημιουργό όσο και για τον αποδέκτη. Στο γραφείο μου φιλοξενώ έργα ανθρώπων με ψυχικές δυσκολίες, υπενθυμίζοντας καθημερινά τη δύναμη της δημιουργίας», κατέληξε, υπογραμμίζοντας τη δέσμευση της κυβέρνησης για μια ολιστική προσέγγιση της υγείας.