Μέση Ανατολή: Το μεγαλύτερο όπλο του Ιράν η κλιμάκωση του πολέμου-Ανάλυση Guardian

Η πολιτική της αμοιβαίας απειλής (brinkmanship), η ικανότητα να οδηγείς μια χώρα στα πρόθυρα του πολέμου χωρίς να την βυθίζεις στην άβυσσο, ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος της διπλωματίας του Ψυχρού Πολέμου σύμφωνα με ανάλυση του Guardian. Αλλά στους δικούς μας διαφορετικούς, πιο ασταθείς καιρούς – όπου τα όρια μεταξύ κρατικών και μη κρατικών δρώντων έχουν θολώσει και τα πολεμικά όπλα έχουν διασπαρεί – ο κόσμος αυτή την εβδομάδα ξεπέρασε τελικά το όριο και ξαφνικά βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση.

Οι πρώτες έξι ημέρες του πολέμου με το Ιράν κόστισαν στις ΗΠΑ 12,7 δισ. δολάρια, αλλά τώρα το Πεντάγωνο ζητά έως και 200 δισ. δολάρια σε στρατιωτική χρηματοδότηση.

Το πετρέλαιο στα 125 δολάρια το βαρέλι δεν είναι πλέον μια ιρανική ή ρωσική φαντασίωση. Το στολίδι του Κατάρ, το Ras Laffan – η μεγαλύτερη μονάδα υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο – ενδέχεται να μην επαναλειτουργήσει πλήρως για πέντε χρόνια, με κόστος 20 δισ. δολάρια ετησίως.

Άλλες εύφλεκτες αποθήκες πετρελαίου στον Κόλπο, από το Μπαχρέιν έως το Άμπου Ντάμπι, είναι εκτεθειμένες στα χαμηλού κόστους drones του Ιράν. Σε αυτά προσθέστε το ανθρώπινο κόστος των 18.000 τραυματιών αμάχων και των πλέον 3.000 νεκρών μόνο στο Ιράν.

Το καθεστώς της Τεχεράνης, παλεύοντας για την επιβίωσή του, είχε προειδοποιήσει εδώ και καιρό ότι αν δεχόταν επίθεση θα απαντούσε στοχεύοντας αμερικανικές βάσεις στην περιοχή.

Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ φάνηκε να εκπλήσσεται όταν αυτό συνέβη. Συνηθισμένος σε δεκαετίες απομόνωσης και καταδίκης, ο εκλιπών ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ είχε δηλώσει στις αρχές Φεβρουαρίου: «Οι Αμερικανοί πρέπει να γνωρίζουν ότι αν ξεκινήσουν πόλεμο, αυτή τη φορά θα είναι ένας περιφερειακός πόλεμος».

Το Ιράν δήλωσε επίσης ότι μια νέα φάση της σύγκρουσης θα ξεκινούσε εάν δέχονταν επίθεση οι ενεργειακές του εγκαταστάσεις.

Ο Αλί Λαριτζανί, ο δολοφονηθείς επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, το είχε καταστήσει σαφές στα κράτη του Κόλπου, προσπαθώντας να τα πείσει ότι το εθνικό τους συμφέρον δεν βρισκόταν στο πλευρό του Ισραήλ. Όμως την Τετάρτη, ενώ του γινόταν «κηδεία μάρτυρα», το Ιράν χτυπούσε το Ras Laffan.

Το ιρανικό καθεστώς δεν έχει κανέναν ενδοιασμό να κλιμακώσει τον πόλεμο.

Πράγματι, η προθυμία του να το πράξει είναι το ισχυρότερο όπλο του. Ένας Ιρανός αξιωματούχος προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα: «Έχουν σχεδιαστεί και άλλα χαρτιά που θα μπουν στη μάχη την κατάλληλη στιγμή». Αυτό πιθανότατα αναφέρεται στις μονάδες αφαλάτωσης του Κόλπου, το κέντρο του εύθραυστου οικοσυστήματος της περιοχής.

Η ηγεσία του Ιράν, μη έχοντας τίποτα να χάσει, επωφελείται από ένα ασύμμετρο πλεονέκτημα φόβου.

Για παράδειγμα, για τους Ευρωπαίους, όπως η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η κύρια ανησυχία είναι η ύφεση και μια μαζική εισροή προσφύγων από ένα διαλυμένο Ιράν. Η ίδια δηλώνει ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί να κλείσει τα σύνορά της.

Αντίστοιχα, η αποστολή ναυτικών δυνάμεων για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ μοιάζει γεμάτη πολιτικούς κινδύνους. Ο Τραμπ μπορεί τώρα να ζητά μια «συλλογική προσπάθεια», αλλά ζητείται από την Ευρώπη να κλιμακώσει έναν πόλεμο για τον οποίο δεν ερωτήθηκε και του οποίου τις συνέπειες είχε προβλέψει.

Στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος λέγεται ότι είναι «πιο οργισμένος από ποτέ».

Πνέει μένεα κατά των Ευρωπαίων συμμάχων του, τους οποίους θεωρεί αναποφάσιστους και αχάριστους. Είναι εξοργισμένος με την Τούλσι Γκάμπαρντ (διευθύντρια εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών) επειδή κατέθεσε στο Κογκρέσο ότι το Ιράν δεν ανακατασκεύαζε εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου, και με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, του οποίου η σιωπή λέει πολλά.

Ακόμη και η απήχησή του στη λαϊκιστική ευρωπαϊκή δεξιά δοκιμάζεται.

Ο Τίνο Χρουπάλα του γερμανικού AfD παραπονέθηκε: «Ο Τραμπ ξεκίνησε ως πρόεδρος της ειρήνης. Θα καταλήξει ως πρόεδρος του πολέμου».

Ακόμα χειρότερα, η συμμαχία των ΗΠΑ με το Ισραήλ, πάνω στην οποία ξεκίνησε ο πόλεμος, του προκαλεί προβλήματα με τα κράτη του Κόλπου.

Ο Τραμπ ανασκεύασε τον ισχυρισμό του ότι το Ισραήλ δεν τον είχε συμβουλευτεί για το πλήγμα στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν – μια επίθεση που τα κράτη του Κόλπου είχαν ζητήσει να μη γίνει, καθώς θα οδηγούσε σε ιρανικά αντίποινα.

Την Πέμπτη ο Τραμπ δήλωσε: «Είπα στον Νετανιάχου “μην το κάνεις αυτό”. Τα πάμε υπέροχα – υπάρχει συντονισμός. Αλλά περιστασιακά θα κάνει κάτι και, αν δεν μου αρέσει, του λέω “δεν θα το κάνουμε αυτό”». Ήταν όμως η δεύτερη φορά μέσα σε μια εβδομάδα που το Ισραήλ φαινόταν να έχει διαφορετική λίστα στόχων από τις ΗΠΑ. Νωρίτερα, το Ισραήλ βομβάρδισε τέσσερις μεγάλες αποθήκες καυσίμων γύρω από την Τεχεράνη, προκαλώντας μαύρη βροχή στην πόλη.

Η διπλωματία μοιάζει να έχει βρεθεί σε αδιέξοδο. Στη βρετανική πρεσβεία στην Τεχεράνη, ο μόνος ένοικος είναι ένας σκύλος με τρία πόδια. Στα διπλωματικά τραπέζια του Λονδίνου γίνεται λόγος για «διεξόδους αποσυμπίεσης», αλλά λίγοι μπορούν να βρουν μία που θα ήταν πρόθυμος να δεχτεί ο Τραμπ.

Πώς θα μπορούσε να τελειώσει ο πόλεμος;

Υπάρχουν τρεις επιλογές: μια μακροχρόνια σύγκρουση που θα καταλήξει στη συνθηκολόγηση του Ιράν, μια μονομερής κήρυξη νίκης από τον Τραμπ, ή μια συμφωνία που θα τερματίσει τις εχθροπραξίες.

Για ορισμένους, μια νίκη ΗΠΑ-Ισραήλ δεν πρέπει να αποκλείεται.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ήταν προσωπικά παθιασμένος με το Ιράν όλη του τη ζωή, έχοντας ως πρότυπο τον Τσόρτσιλ. Αυτό θα μπορούσε να είναι η κορύφωση ενός σχεδίου ζωής.

Στη δεύτερη επιλογή, ο Τραμπ θα μπορούσε να κηρύξει τη νίκη και απλώς να αποχωρήσει, ισχυριζόμενος ότι κατέστρεψε την ικανότητα του Ιράν να απειλεί την περιοχή. Αυτό όμως προϋποθέτει ότι το Ιράν θα δεχτεί να συμμετάσχει σε αυτό το πρόσχημα.

Όπως σημειώνουν αναλυτές, το καθεστώς στην Τεχεράνη έχει αλλάξει προς το χειρότερο, με τους Φρουρούς της Επανάστασης να γίνονται πιο σκληροπυρηνικοί και εθνικιστές.