Το Politico αποκαλύπτει το παρασκήνιο της Συνόδου Κορυφής- Ευρωπαίοι ηγέτες ανίσχυροι να λάβουν αποφάσεις

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες παρέμειναν διχασμένοι και ανίσχυροι απέναντι στις κρίσιμες εξελίξεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, με ελάχιστα πρακτικά αποτελέσματα στη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών αναφέρει σε άρθρο του το Politico.

Δύο πόλεμοι στα σύνορα της Ευρώπης σκίασαν τη 12ωρη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, αφήνοντας το μπλοκ των 27 παραλυμένο και ανίκανο να δώσει ουσιαστικές απαντήσεις.

Σπάνια η αδυναμία της Ένωσης να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στα διεθνή ζητήματα ήταν τόσο εμφανής. Παρά την παρουσία ισχυρών ηγετών όπως ο Φρίντριχ Μερτς από τη Γερμανία, ο Εμανουέλ Μακρόν από τη Γαλλία και η Τζόρτζια Μελόνι από την Ιταλία, οι 27 ηγέτες περιορίστηκαν σε διαφωνίες, αλληλοκατηγορίες και δηλώσεις, την ώρα που οι συγκρούσεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή συνεχίζονταν αμείωτες.

«Σε αυτές τις πολύ ταραγμένες στιγμές που ζούμε, είναι πιο σημαντικό από ποτέ να διαφυλάξουμε τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες», τόνισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. «Η εναλλακτική είναι το χάος. Η εναλλακτική είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η εναλλακτική είναι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή».

Καθώς το Ιράν έπληττε γειτονικές χώρες διαταράσσοντας τις ενεργειακές ροές της Ευρώπης, το Κίεβο επιτίθετο σε ρωσικά εργοστάσια, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ αστειευόταν για το Περλ Χάρμπορ παρουσία του Ιάπωνα πρωθυπουργού, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επικεντρώθηκαν κυρίως στη μεταρρύθμιση του συστήματος εμπορίας ρύπων της ΕΕ (ETS). Αν και σχετίζεται με την παγκόσμια ενεργειακή κρίση, το θέμα αυτό δεν επέτρεψε στην Ευρώπη να επιδείξει γεωπολιτική ισχύ.

Αδιέξοδο σε Ιράν και Ουκρανία

Στο ζήτημα του Ιράν, οι ηγέτες διαπίστωσαν ότι δεν διαθέτουν ούτε μοχλούς πίεσης ούτε τη βούληση να παρέμβουν ουσιαστικά. Όσον αφορά την Ουκρανία, τέσσερα χρόνια μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας, οι διαφωνίες εντός του μπλοκ εμπόδισαν την έγκριση της οικονομικής βοήθειας ύψους 90 δισ. ευρώ.

«Δεν υπήρχε καμία διάθεση για εμπλοκή στο θέμα του Ιράν», δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος υπό καθεστώς ανωνυμίας. Ο καγκελάριος της Γερμανίας Μερτς μάλιστα εξέφρασε ανησυχία πως η εστίαση στο Ιράν αποσπά την προσοχή από τα μέτρα στήριξης της ευρωπαϊκής οικονομίας – τον αρχικό σκοπό της συνόδου πριν οι διεθνείς εξελίξεις αλλάξουν την ατζέντα.

«Ο κόσμος φαινόταν πολύ διαφορετικός στο Αλντεν Μπίσεν», ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ για τη συνάντηση του προηγούμενου μήνα στο βελγικό κάστρο, που είχε ως επίκεντρο την ανταγωνιστικότητα – πριν ξεσπάσουν η κρίση στο Ιράν και το χρηματοδοτικό αδιέξοδο στην Ουκρανία λόγω της υπαναχώρησης του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν.

Έγινε εκ νέου συζήτηση για ενδεχόμενη αποστολή γαλλικών πολεμικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ – ζωτικής σημασίας πέρασμα για το πετρέλαιο που το Ιράν έχει απειλήσει να κλείσει. «Ξεκινήσαμε μια διερευνητική διαδικασία και θα φανεί τις επόμενες ημέρες αν έχει πιθανότητες επιτυχίας», δήλωσε ο Μακρόν.

Ωστόσο, η τελική ανακοίνωση της συνόδου δεν περιλάμβανε δέσμευση για νέα αποστολή, παρά μόνο αναφορά στην ενίσχυση των υφιστάμενων επιχειρήσεων της ΕΕ στην περιοχή.

Διχασμοί και αμηχανία στις Βρυξέλλες

Στο τέλος των συνομιλιών, οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ήπειρος έχει μικρή ισχύ ή διάθεση να καθορίσει τις εξελίξεις. «Η Μέση Ανατολή μας επηρεάζει σημαντικά – αλλά είμαστε παίκτες σε αυτό το παιχνίδι;» διερωτήθηκε αξιωματούχος που συμμετείχε στις συζητήσεις των ηγετών. «Έχουμε πολλές δηλώσεις και θέσεις – αλλά υπάρχει πραγματικός ρόλος για τους Ευρωπαίους στη λύση;».

Η απάντηση φαίνεται αρνητική σύμφωνα με την επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Kaja Kallas, που προειδοποίησε: «Το να ξεκινήσεις έναν πόλεμο είναι σαν ερωτική σχέση – εύκολο να μπεις, δύσκολο να βγεις».

Μετά τη σύνοδο, αξιωματούχος παραδέχτηκε πως η ΕΕ έκανε «αυτό που πάντα κάνει»: εξέδωσε «ωραίες δηλώσεις». Ήδη νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, οι ευρωπαϊκές θέσεις είχαν προκαλέσει τη δυσαρέσκεια του προέδρου Τραμπ, όταν απέρριψαν την έκκλησή του να προστατευτούν τα Στενά του Ορμούζ. Τα τελικά συμπεράσματα περιορίστηκαν σε γενικές εκκλήσεις για «αποκλιμάκωση» και «αυτοσυγκράτηση», χωρίς συγκεκριμένες ενέργειες.

Kαι αυτό παρά τις προειδοποιήσεις του Κατάρ ότι δεν θα μπορέσει να εκπληρώσει τα συμβόλαια υγροποιημένου φυσικού αερίου με το Βέλγιο και την Ιταλία μετά τις επιθέσεις του Ιράν στον Περσικό Κόλπο, γεγονός που επηρέασε σχεδόν το 20% της εξαγωγικής δυναμικότητας LNG της χώρας.

Kλιματική πολιτική αντί ενεργειακής κρίσης

Aντί να αντιμετωπίσουν κατά μέτωπο τη νέα ενεργειακή κρίση, οι ηγέτες αφιέρωσαν ώρες στη συζήτηση για την κλιματική πολιτική της ΕΕ και ειδικά για μεταρρυθμίσεις στο ETS. Όπως σχολίασε αξιωματούχος: «Να λέμε ότι το ETS είναι το μεγαλύτερο ζήτημα όταν καίγονται τεράστια κοιτάσματα φυσικού αερίου είναι κάπως περίεργο».

Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι οι συνέπειες του πολέμου ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της Μέσης Ανατολής, με τον πιο «άμεσο αντίκτυπο» στην ενέργεια και τις τιμές. Ανακοίνωσε σειρά έκτακτων μέτρων για μείωση κόστους: από φορολογικές ελαφρύνσεις έως ενίσχυση επενδύσεων στο ETS.

Eσωτερική κρίση λόγω Όρμπαν – Η επόμενη μέρα για Ουκρανία

Aναπόφευκτα, η σύνοδος ανέδειξε πώς οι πόλεμοι σε Ιράν και Ουκρανία αλληλοεπιδρούν. Στην ίσως τελευταία παρουσία του σε σύνοδο μετά από 16 χρόνια αν χάσει τις εκλογές του επόμενου μήνα, ο Όρμπαν καταφέρθηκε κατά της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ενέργεια, δηλώνοντας πως «η συμπεριφορά των Ευρωπαίων εδώ είναι τρέλα» και ζητώντας αγορά ρωσικού πετρελαίου για «να επιβιώσουμε».

Ο Όρμπαν, έχοντας μπλοκάρει το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο λόγω διαφωνιών για τον αγωγό ρωσικού πετρελαίου μέσω Ουκρανίας προς Ουγγαρία και άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, επέμεινε στη στάση του ακόμα κι όταν βρήκε κατανόηση από τη Μελόνι.

Kαθώς αυξανόταν η ένταση στη συνεδρίαση, αρκετοί ηγέτες επέκριναν σφοδρά τον Όρμπαν – χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ούλφ Κρίστερσον δήλωσε: «Δεν έχω ξανακούσει τόσο σκληρή κριτική ποτέ». Ο Μερτς συμφώνησε πως υπήρξε βαθιά δυσαρέσκεια απέναντι στον Όρμπαν: «Είμαι βέβαιος ότι αυτό θα αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα».

Tελικά όμως οι πιέσεις δεν απέφεραν αποτέλεσμα και το ζήτημα του δανείου μετατίθεται για νέα σύνοδο τον επόμενο μήνα – όταν ίσως η Ουγγαρία έχει νέο πρωθυπουργό ή έναν παλιό όχι τόσο απελπισμένο για ψήφους.

Tελικό αδιέξοδο – Mηδενικές αποφάσεις στη σύνοδο κορυφής

Tόσο στο Ιράν όσο και στην Ουκρανία η ΕΕ έμεινε στάσιμο. Προβλέψεις διπλωματών ότι θα συνεχίζονταν οι συνομιλίες όλη νύχτα ή θα υπήρχε νέα συνεδρία λόγω των πιεστικών εξελίξεων διαψεύστηκαν – όλα είχαν ολοκληρωθεί πριν τα μεσάνυχτα χωρίς σημαντικές αποφάσεις.

Mετά από 12 ώρες χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα, οι ηγέτες δεν είχαν πολλά νέα να μεταφέρουν στους πολίτες τους. «Υπάρχουν πολλά ανησυχητικά γύρω από αυτό τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή», σχολίασε φεύγοντας ο Κρίστερσον. «Το βέτο του Όρμπαν στο δάνειο προς το Κίεβο παραμένει κι εμείς είμαστε εξαιρετικά δυσαρεστημένοι – όπως φυσικά κι η Ουκρανία».