BBC: Οι νικητές και οι χαμένοι παγκοσμίως από τον πόλεμο με το Ιράν

Από τα έξοδα θέρμανσης για νοικοκυριά που εκτοξεύονται στη Βρετανία μέχρι και το κλείσιμο σχολείων στο Πακιστάν με σκοπό την εξοικονόμηση πόρων, οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή γίνονται ήδη έντονα αισθητές σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Εκτός όμως από τους πολλούς που κινδυνεύουν να πληγούν σοβαρά από τη σύρραξη αυτή, υπάρχουν και κάποιοι που επωφελούνται. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί;

Νικητές: Νορβηγία, Καναδάς και Ρωσία

Παρ’ όλες τις προσπάθειες για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εξακολουθούμε να εξαρτιόμαστε σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Τα άφθονα αποθέματα τείνουν να υπόσχονται μεγάλα πλούτη, γι’ αυτό και το αργό πετρέλαιο έχει χαρακτηριστεί «μαύρος χρυσός». Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, οι παραγωγοί συνήθως βγαίνουν κερδισμένοι, ενώ οι καταναλωτές βγαίνουν ζημιωμένοι.

Αλλά αυτή δεν είναι η συνηθισμένη κρίση των τιμών του πετρελαίου. Η Μέση Ανατολή παραμένει το επίκεντρο της προσφοράς, με τα Στενά του Ορμούζ να αποτελούν την κύρια αρτηρία της.

Ο αντίκτυπος ενός de facto αποκλεισμού και των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές στην περιοχή έχει πλήξει σκληρά παραγωγούς του Κόλπου, όπως το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία, καθώς η Τεχεράνη στοχεύει τους συμμάχους των ΗΠΑ.

Καθώς οι πελάτες αναζητούν εναλλακτικές πηγές, χώρες όπως η Νορβηγία και ο Καναδάς ενδέχεται να βγουν κερδισμένες, όπως γράφει το βρετανικό BBC.

Αφού η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022 και ενώ πολλές χώρες προσπάθησαν να μειώσουν την εξάρτησή τους από το ρωσικό φυσικό αέριο, η Νορβηγία κατάφερε να αυξήσει την παραγωγή της και να επωφεληθεί από την κατάσταση.

Εντωμεταξύ, ο υπουργός Ενέργειας του Καναδά, Τιμ Χόντζσον, έσπευσε να παρουσιάσει τη χώρα του ως «έναν σταθερό, αξιόπιστο, προβλέψιμο και βασισμένο σε αξίες παραγωγό ενέργειας», αλλά υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο η χώρα μπορεί να αυξήσει την παραγωγή της.

Αντίθετα, η Ρωσία είναι αυτή που θα μπορούσε να είναι η μεγαλύτερη νικήτρια. Καθώς η Ουάσιγκτον χαλαρώνει τους κανόνες για να ανακουφίσει την παγκόσμια κρίση εφοδιασμού, οι πωλήσεις αργού πετρελαίου της Ρωσίας προς την Ινδία έχουν αυξηθεί κατά 50%.

Ορισμένες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η Μόσχα θα μπορούσε να κερδίσει έως και 5 δισ. δολάρια επιπλέον μέχρι τα τέλη Μαρτίου και να βρίσκεται σε τροχιά για το μεγαλύτερο έτος εσόδων από καύσιμα από το 2022. Η Αμερική διακινδυνεύει να προσφέρει στη Μόσχα ένα τεράστιο κέρδος εις βάρος των χωρών του Κόλπου.

Υπάρχουν και άλλοι πιθανοί κερδισμένοι.

Καθώς ορισμένες χώρες αυξάνουν τη χρήση άνθρακα, αυτό αποτελεί μια δελεαστική ευκαιρία για μεγάλους εξαγωγείς όπως η Ινδονησία, καθώς η τιμή αυτού του καυσίμου επίσης αυξάνεται.

Ηττημένοι: ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Ευρώπη

Τι γίνεται με τις ίδιες τις ΗΠΑ; Ο πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, λέει ότι όταν το πετρέλαιο ανεβαίνει, οι ΗΠΑ «βγάζουν πολλά χρήματα». Σίγουρα, οι Αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου θα μπορούσαν να βρίσκονται σε τροχιά να αποκομίσουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον εσόδων φέτος, αν οι τιμές του αργού παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ είναι στους ξεκάθαρους νικητές.

Πρώτον, επειδή ορισμένοι παραγωγοί είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις αναταραχές στη Μέση Ανατολή. Η ExxonMobil, για παράδειγμα, διαθέτει εγκαταστάσεις στο βιομηχανικό κέντρο Ras Laffan του Κατάρ, όπου η παραγωγή έχει διακοπεί από τις αρχές Μαρτίου και το οποίο έχει πλέον πληγεί από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις, προκαλώντας «εκτεταμένες ζημιές».

Δεύτερον, ύστερα από χρόνια μείωσης της παραγωγικής ικανότητας λόγω της πτώσης των χονδρικών τιμών, πολλοί παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου δεν μπορούν να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή τους.

Από την αύξηση της θέρμανσης κατά τους σκληρούς χειμώνες έως την τροφοδοσία της περιόδου οδήγησης, οι Αμερικανοί είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων.

Φυσικά, οι Αμερικανοί δεν είναι οι μόνοι που αντιμετωπίζουν αυτή την ευπάθεια. Η εξάρτηση των Ευρωπαίων καταναλωτών –και ειδικότερα εκείνων στο Ηνωμένο Βασίλειο– από το εισαγόμενο φυσικό αέριο σημαίνει μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανάπτυξη. Οι εξελίξεις στην αγορά τις τελευταίες εβδομάδες θα μπορούσαν να προσθέσουν περίπου 0,5% στον πληθωρισμό αργότερα μέσα στο έτος, αν συνεχιστούν, καθώς οι αυξήσεις των τιμών μετακυλίονται σε είδη όπως τα λιπάσματα και τα έξοδα μεταφοράς.

Η Ασία εισάγει το 59% του αργού πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή, ενώ η Νότια Κορέα φτάνει το 70%. Καθώς οι τιμές έχουν καταρρεύσει λόγω των ανησυχιών για διακοπές στην εφοδιαστική αλυσίδα και το κόστος, οι πολιτικοί έχουν επίσης προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που διατρέχει η βιομηχανία κατασκευής μικροτσίπ της χώρας.

Η Νότια Κορέα κατασκευάζει πάνω από το ήμισυ των τσιπ μνήμης παγκοσμίως. Αλλού, ο περιορισμός της κατανάλωσης καυσίμων, η τετραήμερη εβδομάδα εργασίας και το κλείσιμο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων συγκαταλέγονται στα μέτρα που έχουν εισαγάγει χώρες όπως η Σρι Λάνκα, το Μπαγκλαντές και οι Φιλιππίνες.

Ωστόσο, οι μεγαλύτεροι καταναλωτές της ηπείρου έχουν μείνει σχετικά ανεπηρέαστοι, χάρη στον προγραμματισμό και τη διπλωματία. Η Κίνα διαθέτει αποθέματα που επαρκούν για αρκετούς μήνες κατανάλωσης και, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει αυξήσει τις αγορές της από το Ιράν.

Το ίδιο ισχύει και για την Ινδία, καθώς εκμεταλλεύεται επίσης αυτό το προσωρινό «πράσινο φως» για να στραφεί προς τη Ρωσία.

Το τι ακριβώς θα συμβεί θα εξαρτηθεί φυσικά από τις μελλοντικές εξελίξεις σε αυτή τη σύγκρουση. Ωστόσο, είναι απίθανο οι ΗΠΑ να είχαν προβλέψει πλήρως ορισμένες από αυτές τις οικονομικές συνέπειες.

Και αν ο πόλεμος παραταθεί, τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο κίνδυνος όχι μόνο για ζημίες σε μεμονωμένες χώρες, αλλά και για παγκόσμιες επιπτώσεις, καταλήγει το BBC.