Explainer/ Γιατί οι επιθέσεις σε South Pars και Ras Laffan οδηγούν σε “ολοκληρωτικό ενεργειακό πόλεμο”

Τα χτυπήματα και από τις δύο πλευρές στις λεγόμενες εγκαταστάσεις παραγωγής φυσικού αερίου, από το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον πλανήτη South Pars μέχρι τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις LNG Ρας Λαφάν του Κατάρ, τις τελευταίες ημέρες αποτελούν μια σημαντική κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με δυνητικά μακροπρόθεσμες συνέπειες. Πολλοί μιλούν ήδη για έναν “ολοκληρωτικό οικονομικό- ενεργειακό πόλεμο” με ανυπολόγιστη ζημία και επίδραση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, κάτι που επιβεβαιώθηκε με την εκτόξευση στα 115 δολάρια το βαρέλι και μη προβλέψιμη εξέλιξη.

Αυτό που όλος ο κόσμος φοβόταν και ξόρκιζε, την καταστροφή σημαντικών ενεργειακών εγκαταστάσεων στον Κόλπο, άρχισε να το κάνει ο Μπ. Νετανιάχου: Βομβάρδισε χτες τις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν στο South Pars, το μεγαλύτερο πεδίο φυσικού αερίου του πλανήτη.
Μετά από αυτό, η Τεχεράνη βομβάρδισε και προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές στο Ras Laffan του Κατάρ, τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις επεξεργασίας και φόρτωσης υγροποιημένου φυσικού αερίου του πλανήτη, εδώ, και εξαπέλυσε επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Σ. Αραβία, στο ίδιο το Ριάντ, και στα Εμιράτα

Ο Ντόναλντ Τραμπ απειλεί τώρα να ανατινάξει το South Pars εάν το Ιράν συνεχίσει τις επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και ενεργειακές υποδομές στην αραβική χερσόνησο.

Οι επιθέσεις ήταν η πρώτη φορά που αφορούν εγκαταστάσεις που σχετίζονται με την παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα επλήγησαν στη σύγκρουση, αντί για εγκαταστάσεις που σχετίζονται γενικότερα με τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Γιατί είναι σημαντικό το South Pars

Το κοίτασμα South Pars/North Dome υπογραμμίζει την γεωπολιτική πολυπλοκότητα του ενεργειακού εφοδιασμού . Γεωλογικά, το South Pars/North Dome είναι μια ενιαία δομή. Πολιτικά, διαιρείται από ένα θαλάσσιο σύνορο. Το South Pars βρίσκεται σε ιρανικά ύδατα. Το North Dome (επίσης γνωστό ως North Field) βρίσκεται σε ύδατα του Κατάρ.

Το κοίτασμα ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στα ύδατα του Κατάρ το 1971, με την βόρεια έκτασή του να επιβεβαιώνεται από το Ιράν δύο δεκαετίες αργότερα. Το αέριο εδώ βρίσκεται σε μια σειρά από πετρώματα-ταμιευτήρες γνωστά ως σχηματισμός Χουφ. Αυτά τα πετρώματα είναι πορώδη και διαπερατά και έχουν ηλικία μεταξύ 200 και 300 εκατομμυρίων ετών – σχηματίστηκαν κατά τη διάρκεια της Πέρμιας και της Τριαδικής περιόδου. Βρίσκονται εκτενώς σε όλη την αραβική πλάκα. Αυτά τα πετρώματα βρίσκονται σχεδόν δύο μίλια κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας.

Τι είναι όμως το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars και γιατί είναι τόσο σημαντικές οι απεργίες; Σύμφωνα με ανάλυση του CNN:

Το South Pars αποτελεί μέρος του μεγαλύτερου αποθέματος φυσικού αερίου στον κόσμο. Το Ιράν μοιράζεται το κοίτασμα φυσικού αερίου, το οποίο βρίσκεται στα ανοιχτά του Περσικού Κόλπου, με το Κατάρ, το οποίο αποκαλεί το τμήμα του Βόρειο Θόλο. Ολόκληρο το κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια αξιοποιήσιμου φυσικού αερίου — αρκετά για να καλύψουν τις παγκόσμιες ανάγκες για 13 χρόνια, ανέφερε το πρακτορείο ειδήσεων Reuters.

Γιατί είναι τόσο σημαντικό; Η παραγωγή φυσικού αερίου του Ιράν από το Νότιο Παρς αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή του εγχώριου ενεργειακού εφοδιασμού του. Το Ιράν έχει αντιμετωπίσει στο παρελθόν ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας λόγω διακοπών στον εφοδιασμό με φυσικό αέριο, επομένως οποιαδήποτε επίπτωση θα επηρέαζε την ικανότητά του να παράγει ηλεκτρική ενέργεια και να θερμαίνει τα σπίτια.

Παγκόσμιες ανησυχίες: Το Κατάρ έχει επενδύσει δισεκατομμύρια στην ανάπτυξη του δικού του τμήματος φυσικού αερίου και είναι σημαντικός προμηθευτής LNG παγκοσμίως. Κατά τη διάρκεια προηγούμενων ισραηλινών επιθέσεων στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025 που έπληξαν τμήματα του South Pars, αξιωματούχοι δήλωσαν τότε στο CNN ότι η πλευρά του Κατάρ ήταν μια «ζωτική πηγή ενέργειας για τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τον κόσμο».

Το Ρας Λαφάν και η σημασία του

Σε λιγότερο από 12 ώρες, ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν δύο φορές τη βιομηχανική πόλη Ρας Λαφάν του Κατάρ, προκαλώντας «εκτεταμένες ζημιές» σε αυτόν τον κρίσιμο ενεργειακό κόμβο στο κράτος του Κόλπου. Ωστόσο, οι επιπτώσεις αναμένεται να επεκταθούν πολύ πέρα ​​από τη Μέση Ανατολή.

Λειτουργώντας από την κρατική QatarEnergy, το Ras Laffan είναι αναμφισβήτητα ο σημαντικότερος κόμβος υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο, συνδυάζοντας εγκαταστάσεις μεταφοράς, επεξεργασίας και λιμενικές εγκαταστάσεις. Το Κατάρ εξάγει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG –ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες – με σχεδόν όλο το φυσικό αέριο του να αποστέλλεται από το Ras Laffan.

Η παραγωγή ΥΦΑ και άλλων προϊόντων εκεί έχει ανασταλεί από τις αρχές Μαρτίου λόγω του ουσιαστικού κλεισίματος της ζωτικής ναυτιλιακής οδού του Στενού του Ορμούζ, και η σημαντική ζημιά στις εγκαταστάσεις παραγωγής θα μπορούσε να παρατείνει περαιτέρω τον χρόνο που απαιτείται για την επανεκκίνηση της εγκατάστασης.

Ορισμένες χώρες της Νότιας Ασίας, συμπεριλαμβανομένων του Πακιστάν, του Μπαγκλαντές και της Ινδίας, αναμένεται να επωμιστούν το μεγαλύτερο βάρος, καθώς εξαρτώνται από το Κατάρ για περισσότερο από το ήμισυ των προμηθειών τους σε ΥΦΑ και έχουν περιορισμένα αποθέματα. Ωστόσο, η Ras Laffan προμηθεύει επίσης χώρες σε άλλα μέρη της Ασίας, της Ευρώπης και της Αφρικής, οι οποίες θα αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν τις διακοπές εφοδιασμού.

Πέρα από το LNG, η Ras Laffan παράγει επίσης λιπάσματα, όπως ουρία και αμμωνία – βασικές προμήθειες για τη γεωργική βιομηχανία – καθώς και θείο και ήλιο , ένα αέριο απαραίτητο για την κατασκευή μικροτσίπ. Ο κόμβος μπορεί να προμηθεύσει περίπου το 25% της παγκόσμιας παραγωγής ηλίου, σύμφωνα με την QatarEnergy .