Λέσβος: Lockdown μετά από κρούσμα αφθώδους πυρετού- Μεγάλη ανησυχία για το Πάσχα

Έντονη ανησυχία επικρατεί στον αγροτοκτηνοτροφικό κόσμο της Λέσβου μετά τον εντοπισμό κρούσματος αφθώδους πυρετού στο νησί και τα αυστηρά μέτρα περιορισμού που έχουν επιβληθεί.

Μετά την απαγόρευση εξόδου ζωικών και γαλακτοκομικών προϊόντων, ακόμη και μέσα στις αποσκευές ταξιδιωτών, οι τυροκόμοι αποφάσισαν – έπειτα από συνάντηση που είχαν με τον Περιφερειάρχη – να σταματήσουν από την Πέμπτη την παραλαβή γάλακτος, σύμφωνα με πληροφορίες της ΕΡΤ.

Ήδη από την Κυριακή έχουν κλείσει τα σφαγεία, ενώ περίπου 70.000 αρνιά που προορίζονταν να φύγουν από το νησί για την περίοδο του Πάσχα έχουν εγκλωβιστεί.

Κάποια από αυτά παραμένουν σε ψυγεία, εφόσον έχουν ήδη σφαγεί, ενώ άλλα βρίσκονται ακόμη στους κτηνοτρόφους, δημιουργώντας σημαντικό οικονομικό πρόβλημα στον κλάδο.

Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, μιλώντας στην εκπομπή «Καλημέρα Ελλάδα» του ΑΝΤ1, ξεκαθάρισε ότι ο αφθώδης πυρετός δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο. Ωστόσο, όπως τόνισε, πρόκειται για μια εξαιρετικά μεταδοτική νόσο που προσβάλλει χοίρους, αιγοπρόβατα και βοοειδή, χαρακτηρίζοντάς την μάλιστα πιο επικίνδυνη από την ευλογιά των ζώων.

Η νόσος μπορεί να μεταδοθεί μέσω του αέρα αλλά και μέσω υλικών, γεγονός που έχει οδηγήσει σε ένα αυστηρό «lockdown» προϊόντων στο νησί.

Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά: «Δεν βγαίνει τίποτα από τη Λέσβο όσον αφορά ζωικά προϊόντα και υποπροϊόντα».

Παράλληλα, έχει ξεκινήσει διαδικασία ιχνηλάτησης για να εντοπιστεί η προέλευση του κρούσματος, ενώ αναμένεται και εκτελεστική απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα επόμενα βήματα αντιμετώπισης.

Σε ό,τι αφορά την περίοδο του Πάσχα, ο κ. Πρωτοψάλτης ανέφερε ότι η σφαγή ζώων θα επιτρέπεται μόνο μετά από τεστ PCR σάλιου, ένα μέτρο που θυμίζει τις διαδικασίες που εφαρμόζονταν την περίοδο του Covid-19

Ολα τα βλέμματα στραμμένα στη Λέσβο – Tο στοίχημα της εκρίζωσης

Το  πρώτο κρούσμα αφθώδους πυρετού στην Ελλάδα μετά από 20 χρόνια (η τελευταία φορά που ο ιός είχε κάνει την εμφάνισή του στη χώρα μας ήταν το 2000-2001), εντοπίστηκε  σε εκτροφή βοοειδών την Κυριακή 15 Μαρτίου στην περιοχή της Πελόπης, στη Δημοτική Ενότητα Μανταμάδου του Δήμου Δυτικής Λέσβου. Στην περιοχή της Τουρκίας που βρίσκεται απέναντι από τον Μανταμάδο, ο αφθώδης πυρετός είναι σε μεγάλη έξαρση.

Οσο για τον κτηνοτρόφο στην Πελόπη, ο οποίος δηλώνει ότι δεν γνωρίζει πως προσβλήθηκε το κοπάδι του από τον αφθώδη πυρετό, εκτός από 30 αγελάδες, είχε και 200 πρόβατα, σε έτερο σημείο, σε απόσταση μερικών χιλιομέτρων από τις αγελάδες. Ολα τα ζώα θανατώθηκαν από τις κτηνιατρικές υπηρεσίες του νησιού.

Να τονιστεί πως πρόκειται για αγελαίο κοπάδι, δηλαδή για αγελάδες που βόσκουν έξω στη φύση, διανύοντας μικρότερες ή μεγαλύτερες αποστάσεις, γεγονός που έχει αυξήσει την ανησυχία για το πόσο μακριά στο νησί έχει ταξιδέψει ο ιός αλλά και πότε εμφανίστηκε.

Σημειώνεται πως σε ακτίνα μόλις 5 χιλιομέτρων από τη μολυσμένη εκτροφή βρίσκονται 800 αγελάδες και 22.000 αιγοπρόβατα.

Σύμφωνα με τον υφυπουργό αγροτικής ανάπτυξης, Χρήστο Κέλλα,  οποίος μίλησε στο in, τα ζώα σε αυτή την ακτίνα δεν θα θανατωθούν a priori, αν δεν βγουν θετικά στο τεστ εντοπισμού του ιού.

Συμφωνα με τον υφυπουργό τις επόμενες 15 μέρες όπου η Λέσβος θα βρίσκεται σε αυστηρό lockdown θα πραγματοποιηθούν χιλιάδες αιμοληψίες και μοριακά τεστ με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες στο νησί να ενισχύονται απο κλιμάκιο κτηνιάτρων του υπουργείου. Αν επί 21 ημέρες δεν εμφανιστεί νέο κρούσμα αφθώδους πυρετού η εκρίζωση θεωρείται επιτυχής.

Σε έκτακτη σύσκεψη στο υπουργείο Ανάπτυξης και Τροφίμων χθες, 16 Μαρτίου, αποφασίστηκε εφαρμογή σχεδίου έκτακτης ανάγκης  σύμφωνα με την ευρωπαική και εθνική νομοθεσία.

Σήμερα, 18 Μαρτίου, στο νησί μεταβαίνει εκτάκτως ο υφυπουργός του ΥΠΑΑΤ, Χρήστος Κέλλας μαζί με κλιμάκιο κτηνιάτρων του υπουργείου για να συμμετάσχουν σε σύσκεψη με το Λιμενικό, την Περιφέρεια, τους δημάρχους αλλά και εκπροσώπους της Αστυνομίας.

Αυτή τη στιγμή, το σύνολο της Λέσβου βρίσκεται εντός απαγορευμένης ζώνης στην οποία εφαρμόζονται όλα τα προβλεπόμενα μέτρα από τον ευρωπαϊκό κανονισμό 2020/687.

Εκτός από την απαγόρευση σφαγών ζώων εντός του νησιού, ισχύει και απαγόρευση μετακίνησης ζώντων ζώων εντός και εκτός νησιού αλλά και απαγόρευση διακίνησης τροφίμων ζωικής προέλευσης απο πολίτες, στις προσωπικές τους αποσκευές, εκτός νησιού. Κανένο ζωικό, γαλακτομικό ή τυροκομικό προϊόν δεν βγαίνει από τη Λέσβο.

Ηδη, όποιο πλοίο έρχεται και φεύγει από το λιμάνι της Μυτιλήνης, περνάει από τη διαδικασία της απολύμανσης με ψεκασμούς σε ολα τα οχήματα που εισέρχονται στο πλοίο.

Στο καυτό ερώτημα αν είναι εφικτό ο εξαιρετικά μεταδοτικός αφθώδης πυρετός να μην ξεφύγει από τη Λέσβο και να πετύχει το στοίχημα της εκρίζωσης του ιού, χωρίς εμβολιασμό, αυτό σύμφωνα με τους ειδικούς θεωρείται εφικτό δεδομένου ότι η Λέσβος βρίσκεται πολύ συχνά (λόγω της εγγύτητας της με την Τουρκία) αντιμέτωπη με ζωονόσους (μόνο η ευλογιά έχει περάσει στο νησί τουλάχιστον 8 φορές). Η Λέσβος έχει αποκτήσει αντανακλαστικά αλλά και πείρα στην γρήγορη εκρίζωση των ιών. Την ίδια στιγμή, το γεγονός ότι πρόκειται για νησί  και πιο απομονωμένη περιοχή αυξάνει τις ελπίδες να μην περάσει ο ιός στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Σημειώνεται πως για τον αφθώδη πυρετό υπάρχει σύγχρονο, εγκεκριμένο εμβόλιο, DIVA/ διαφοροποιημένο (επιτρέπει να φανεί αν ένα ζωο είναι εμβολιασμένο ή προσβεβλημένο από τον ιό), όμως για την ώρα, ο εμβολιασμός είναι ένα σενάριο που δεν θέλει καθόλου να συζητήσει το ΥΠΑΑΤ για τους ίδιους λόγους που δεν θέλει να προχωρήσει και στο εμβόλιο για την ευλογιά (για να μην γίνει η χώρα ενδημική και για να μην υπάρξουν μεγάλες απώλειες στις εξαγωγές Π.Ο.Π. προϊόντων).

Οι ειδικοί πάντως επισημαίνουν πως οι αγορές του εξωτερικού είναι ήδη καχύποπτες και επιφυλακτικές με τα ελληνικά προϊόντα -γαλακτοκομικά και τυροκομικά- δεδομένου πως πριν από περίπου δύο χρόνια στη χώρα μας έκανε την εμφάνιση της η πανώλη, στη συνέχεια η ευλογιά, ασθένεια την οποία ακόμα παλεύουμε να εκριζώσουμε και σειρά πήρε τώρα ο αφθώδης πυρετός. Τα παραπάνω δείχνουν πως η χώρα μας δεν θωρακίζεται επαρκώς απέναντι στις ζωονόσους που την απειλούν από τις γειτονικές χώρες και κυρίως από την Τουρκία.

Τα εκλεκτά πρόβατα της Λέσβου υπό απειλή

Το ακόμα πιο στενάχωρο αυτής της ιδιαίτερα αρνητικής εξέλιξης για την ελληνική κτηνοτροφία είναι πως τα απειλούμενα αυτή τη στιγμή πρόβατα της Λέσβου, εκτός από πολυάριθμα είναι και ποιοτικά.

Ο Κωνσταντίνος Ρέκκας, κτηνίατρος με ειδίκευση στην αναπαραγωγή και στη γενετική βελτίωση, ερευνητής στο Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών στον ΕΛΓΟ- ΔΗΜΗΤΡΑ στη Θεσσαλονίκη χαρακτηρίζει τα συγκεκριμένα πρόβατα, από τα κορυφαία στην Ευρώπη.

Οπως εξηγεί: «τα πρόβατα της Λέσβου είναι καλά δουλεμένα, με τους κτηνοτρόφους εκεί να συνεργάζονται με το Ινστιτούτο μας στη Θεσσαλονίκη αλλά και με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι πρόβατα γενετικής βελτίωσης ,τα οποία έχουν διπλασιάσει την παραγωγική τους ικανότητα τα τελευταία 10 χρόνια. Είναι τόσο ποιοτικά που πωλούνται και εκτός νησιού. Οι κτηνοτρόφοι στο νησί έχουν επενδύσει στο επάγγελμα τους».Το φετινό σχέδιο για το Πάσχα (πριν κάνει την εμφάνισή του ο αφθώδης πυρετός)

Πίσω, στις εξελίξεις του αφθώδους πυρετού, λίγο πριν επιβεβαιωθεί το πρώτο κρούσμα στην Ελλάδα, – ο ιός σαρώνει εντωμεταξύ την Τουρκία και την Κύπρο- το ΥΠΑΑΤ είχε προχωρήσει στην τέταρτη κατά σειρά ενημέρωση για την πορεία της ευλογιάς στη χώρα μας, ανακοινώνοντας παράλληλα το σχέδιο δράσης για το φετινό Πάσχα.

Οπως σημείωσε κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης ο γενικός γραμματέας του υπουργείου, Σπύρος Πρωτοψάλτης: «Η περίοδος που είναι μπροστά μας είναι η πιο κρίσιμη για την πορεία της ευλογιάς. Το περσινό Πάσχα ήταν δυστυχώς μια περίοδος που οδήγησε σε μεγάλη έξαρση κρουσμάτων. Η μεγάλη ζήτηση κρέατος οδήγησε σε πολλές μετακινήσεις ζώων και έξαρση κρουσμάτων».

Το σχέδιο δράσης για το φετινό Πάσχα, περιλαμβάνει καθολική απαγόρευση  όλων των μετακινήσεων αιγοπροβάτων στις ζώνες προστασίας (5 χλμ), επιτήρησης (20χλμ) και στην περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη.

Οι μετακινήσεις προς σφαγή θα επιτρέπονται μόνο με σχετική έγκριση από την αρμόδια κτηνιατρική αρχή και με την προβλεπόμενη διαδικασία δειγματοληψίας σιέλου (PCR).

Η παραπάνω μέθοδος (τεστ σιέλου στα πρόβατα που πρόκειται να σφαγιαστούν για κατανάλωση κρέατος) εφαρμόστηκε σύμφωνα με τον κ. Πρωτοψάλτη πρώτη φορά τα περασμένα Χριστούγεννα με πολύ καλά αποτελέσματα.

Ταυτόχρονα, σύμφωνα με το υπουργείο, ενεργοποιούνται μόνιμοι, σταθεροί σταθμοί απολύμανσης σε κομβικές διαδρομές μεταφοράς ζώων και οχημάτων.

Οπως ανέφερε ο κ. Πρωτοψάλτης: «Είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με τις Περιφέρειες για να εξασφαλίσουμε τον μέγιστο αριθμό απολυμαντικών σταθμών, έτσι ώστε όλα τα οχήματα που πηγαίνουν στις εκτροφές και περνούν από τα οδικά δίκτυα να έχουν απολυμανθεί και να διαθέτουν πιστοποιητικό απολύμανσης, το οποίο είναι προαπαιτούμενο για να μετακινηθούν ζώα προς σφαγή».

Θα έχουμε έλλειμμα αμοεριφίων το Πάσχα; Ιδού το ερώτημα

Με τα πάνω από 50.000 με 70.000 αμνοερίφια της Λέσβου να βγαίνουν από την εξίσωση του κρέατος που θα είναι διαθέσιμο για κατανάλωση το φετινό Πάσχα, αλλά και με τις αυστηρές προδιαγραφές που έθεσε το ΥΠΑΑΤ για τη σφαγή αιγοπροβάτων από τις υπόλοιπες περιοχές (δηλαδή τεστ σιέλου πριν τη σφαγή) το ερώτημα είναι: «επαρκεί το ελληνικό κρέας που θα πέσει στην αγορά και από πού και με ποιον τρόπο θα εισάγουμε το υπόλοιπο;».

Σημειώνεται πως την περίοδο του Πάσχα η αγορά χρειάζεται 450.000 με 500.000 αμνοερίφια.

Σημειώνεται πως τη διενέργεια των τεστ σιέλου για την ευλογιά, δειγματοληπτικά στα ζώα που θα οδηγηθούν προς σφαγή, θα διεκπεραιώνουν δύο εργαστήρια- ένα του υπουργείου στη Λάρισα και αυτό του ΕΚΕΤΑ- Εθνικό Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, στη Θεσσαλονίκη. Το τελευταίο είναι μια προσθήκη της τελευταίας στιγμής έτσι ώστε να αυξηθούν τα μοριακά τεστ ένεκα της περιόδου του Πάσχα. Τα περασμένα Χριστούγεννα στη διαδικασία των τεστ σιέλου συμμετείχε και το εργαστήριο του ΕΛΓΟ- ΔΗΜΗΤΡΑ στη Θεσσαλονίκη, όμως σε αυτή τη φάση παραμένει αβέβαιο αν θα επιστρατευτεί και για την περίοδο του Πάσχα.

Σε κάθε περίπτωση, οι κτηνοτρόφοι από την πλευρά τους εκφράζουν αμφιβολίες  για το αν αυτό το σύστημα θα κινείται με ταχύτητα και ευελιξία. «Μετά τις 20 Μαρτίου ξεκινούν οι σφαγές. Θα μπορέσουν δύο εργαστήρια να αναλύσουν τον αριθμό των δειγμάτων που χρειάζεται η αγορά σε καθημερινή βάση;» αναρωτιέται ο Δημήτρης Μόσχος, πρόεδρος Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας και συμπληρώνει: «Οι κτηνοτρόφοι φοβούνται πως θα μείνουν αιγοπρόβατα άσφαχτα γιατί δεν θα έχουν γίνει τα τεστ».

Ο Αργύρης Μπαϊραχτάρης, κτηνοτρόφος και πρόεδρος του Αγροτικού Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού Τυρνάβου, σημειώνει πως η ελληνική παραγωγή αιγοπρόβειου κρέατος έχει μειωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, πρόβλημα που γίνεται χειροπιαστό την περίοδο του Πάσχα.