Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας: Αντιπαράθεση Ελλάδας–Σουηδίας για τα ευρωπαϊκά ηλεκτρικά δίκτυα

Έντονη αντιπαράθεση σημειώθηκε στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, μεταξύ του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας Σταύρου Παπασταύρου και της υπουργού Ενέργειας της Σουηδίας Ebba Busch, σχετικά με το μέλλον των ευρωπαϊκών ηλεκτρικών δικτύων και τον βαθμό κεντρικού σχεδιασμού που θα πρέπει να έχουν οι ενεργειακές υποδομές στην Ευρώπη.

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 19 Μαρτίου, όπου αναμένεται να εξεταστούν κρίσιμα ζητήματα ενεργειακής πολιτικής. Στο τραπέζι των υπουργών τέθηκαν, μεταξύ άλλων, οι τιμές της ενέργειας, ο ρόλος του συστήματος εμπορίας ρύπων ETS, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και η λειτουργία της ενιαίας ενεργειακής αγοράς — ζητήματα που αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η σουηδική πλευρά εξέφρασε επιφυλάξεις απέναντι στην ιδέα ενός πιο κεντρικού ευρωπαϊκού σχεδιασμού για τα ενεργειακά δίκτυα. Η θέση της Στοκχόλμης είναι ότι οι επενδύσεις στις υποδομές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες κάθε κράτους-μέλους. Παράλληλα, διατυπώθηκαν ανησυχίες ότι ορισμένες προτάσεις ενδέχεται να ασκήσουν πιέσεις σε χώρες που διαθέτουν ήδη ανεπτυγμένα ηλεκτρικά δίκτυα, αφήνοντας ακόμη και ανοιχτό το ενδεχόμενο περιορισμού της συμμετοχής σε πρωτοβουλίες διασύνδεσης εάν δεν υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό.

Απαντώντας στις τοποθετήσεις αυτές, ο Έλληνας υπουργός παρενέβη σε αυστηρό τόνο, σημειώνοντας: «Με όλο τον σεβασμό προς την εκλεκτή συνάδελφό μου από τη Σουηδία, τα τελεσίγραφα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λειτουργούμε αυτή τη στιγμή».

Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί σημαντικές αποκλίσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως ανέφερε, χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχουν βρεθεί σε ορισμένες περιόδους αντιμέτωπες με πολύ υψηλότερες τιμές σε σχέση με τη Βόρεια Ευρώπη, γεγονός που δημιουργεί —όπως είπε— ένα «τείχος τιμών ηλεκτρικής ενέργειας» μέσα στην ενιαία αγορά.

Παρότι σήμερα η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τις χαμηλότερες χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, ο υπουργός τόνισε ότι οι ανισορροπίες στην αγορά δεν έχουν εξαλειφθεί και ότι απαιτείται κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.

Στο πλαίσιο αυτό υπογράμμισε πως η δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς προϋποθέτει ισχυρές υποδομές μεταφοράς και περισσότερες διασυνδέσεις μεταξύ των χωρών, ώστε να αξιοποιούνται καλύτερα οι ενεργειακοί πόροι και η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε ολόκληρη την ήπειρο.

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Έλληνας υπουργός επικαλέστηκε τον πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jacques Delors, έναν από τους βασικούς αρχιτέκτονες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, θέτοντας ένα συμβολικό ερώτημα προς τους ομολόγους του: «Τι θα έλεγε ο Ντελόρ αν ήταν εδώ; Θα έλεγε ότι πρέπει να το κάνετε τώρα».

Νωρίτερα, κατά την άφιξή του στο συμβούλιο, ο κ. Παπασταύρου είχε χαρακτηρίσει ως «ελέφαντα στο δωμάτιο» τις μεγάλες διαφορές στις χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ανάμεσα στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη και την υπόλοιπη ήπειρο.

«Πριν από δύο χρόνια οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης βρέθηκαν με τιμές σχεδόν διπλάσιες από εκείνες της υπόλοιπης Ευρώπης. Σήμερα η Ελλάδα, στο πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου, έχει την έκτη χαμηλότερη τιμή, όμως δεν έχουμε ξεχάσει την πρόκληση», σημείωσε.

Στη συζήτηση παρενέβη και ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας Dan Jørgensen, ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία ενός κοινού ευρωπαϊκού σχεδιασμού για τα ενεργειακά δίκτυα. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η απουσία κοινής στρατηγικής μοιάζει «με το να προσπαθεί κανείς να φτιάξει ένα παζλ χωρίς να κοιτάζει την εικόνα στο κουτί».

Η συζήτηση ανέδειξε για ακόμη μία φορά τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υπάρχουν εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το μέλλον της ενεργειακής ολοκλήρωσης. Αρκετές χώρες του Νότου τάσσονται υπέρ ισχυρότερου ευρωπαϊκού συντονισμού και περισσότερων διασυνδέσεων, ώστε να μειωθούν οι ανισορροπίες στις τιμές. Αντίθετα, κράτη με ήδη ανεπτυγμένα ενεργειακά συστήματα εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά απέναντι σε έναν πιο κεντρικό σχεδιασμό των ενεργειακών υποδομών.